Sakhi 75
Prithi Chand’s Jealousyਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਈਰਖਾप्रिथी चंद जी की ईर्ष्या
Prithi Chand Ji became jealous when Guru Arjan Dev Ji received the Guruship. Guru Arjan Dev Ji responded with patience and humility. This sakhi teaches the danger of jealousy and the strength of calmness.
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਜੀ ਈਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਬਰ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਈਰਖਾ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
जब गुरु अर्जन देव जी को गुरगद्दी मिली तो प्रिथी चंद जी ईर्ष्या करने लगे। गुरु अर्जन देव जी ने धीरज और नम्रता से जवाब दिया। यह साखी ईर्ष्या के ख़तरे और शांति की ताकत के बारे में सिखाती है।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Ram Das Ji chose Arjan Sahib Ji as the Fifth Guru because of his humility, devotion, and spiritual worthiness. Prithi Chand Ji, the older brother of Guru Arjan Dev Ji, became jealous. He wanted status and control. Instead of accepting the Guru’s hukam, he allowed pride to grow in his heart. Jealousy is dangerous because it blinds the mind. It makes a person unhappy when someone else is blessed. It turns family love into competition. It turns service into politics. Guru Arjan Dev Ji did not respond with hatred. He did not let jealousy pull him away from the Guru’s mission. He remained calm, humble, and focused on seva. This is a strong lesson. Sometimes people will be jealous when you do good. Sometimes they may speak against you. Sometimes they may try to make your path difficult. The Sikh answer is not to become full of bitterness. The Sikh answer is to stay steady in truth. Prithi Chand Ji’s jealousy shows what happens when ego wants what hukam has not given. Guru Arjan Dev Ji’s patience shows what happens when the heart rests in the Guru. Children can learn to avoid jealousy when a sibling, friend, or classmate is chosen for something. Instead of feeling angry, they can improve themselves, serve more, and stay thankful. Jealousy burns the person who carries it. Humility cools the heart.
ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਜੀ ਈਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਰੁਤਬਾ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧਣ ਦਿੱਤਾ। ਈਰਖਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਈਰਖਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖਿੱਚਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਈਰਖਾ ਕਰਨਗੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਭਲਾਈ ਕਰੋਗੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਹ ਔਖਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਜਵਾਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੜਵਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਓ। ਸਿੱਖ ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਈਰਖਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹੰਕਾਰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਕਮ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਬਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਜਮਾਤੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਣਾ ਹੈ। ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਵੱਧ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਈਰਖਾ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਮਰਤਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
गुरु राम दास जी ने अर्जन साहिब जी को उनकी नम्रता, भक्ति और आध्यात्मिक योग्यता के कारण पाँचवें गुरु के रूप में चुना। गुरु अर्जन देव जी के बड़े भाई प्रिथी चंद जी ईर्ष्या करने लगे। वे रुतबा और नियंत्रण चाहते थे। गुरु के हुकम को मानने के बजाय, उन्होंने अपने हृदय में अहंकार को बढ़ने दिया। ईर्ष्या ख़तरनाक है क्योंकि यह मन को अंधा कर देती है। यह व्यक्ति को तब दुखी कर देती है जब किसी और को आशीर्वाद मिलता है। यह पारिवारिक प्रेम को प्रतिस्पर्धा में बदल देती है। यह सेवा को राजनीति में बदल देती है। गुरु अर्जन देव जी ने नफ़रत से जवाब नहीं दिया। उन्होंने ईर्ष्या को अपने आप को गुरु के मिशन से दूर खींचने नहीं दिया। वे शांत, नम्र और सेवा पर टिके रहे। यह एक बड़ी शिक्षा है। कभी-कभी लोग ईर्ष्या करेंगे जब आप भलाई करेंगे। कभी-कभी वे आपके ख़िलाफ़ बोल सकते हैं। कभी-कभी वे आपका रास्ता कठिन बनाने की कोशिश कर सकते हैं। सिख जवाब यह नहीं कि कड़वाहट से भर जाएँ। सिख जवाब यह है कि सच में टिके रहें। प्रिथी चंद जी की ईर्ष्या दिखाती है कि क्या होता है जब अहंकार वह चाहता है जो हुकम ने नहीं दिया। गुरु अर्जन देव जी का धीरज दिखाता है कि क्या होता है जब हृदय गुरु में टिक जाता है। बच्चे सीख सकते हैं कि जब कोई भाई-बहन, दोस्त या सहपाठी किसी चीज़ के लिए चुना जाए तो ईर्ष्या से कैसे बचें। गुस्सा करने के बजाय, वे अपने आप को बेहतर बना सकते हैं, अधिक सेवा कर सकते हैं, और आभारी रह सकते हैं। ईर्ष्या उस व्यक्ति को जलाती है जो इसे उठाता है। नम्रता हृदय को ठंडा करती है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Jealousy harms the heart, but humility brings peace.
ਈਰਖਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਮਰਤਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ईर्ष्या हृदय को नुकसान पहुँचाती है, पर नम्रता शांति लाती है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Do not become jealous when someone else receives responsibility or praise. Focus on your own seva and growth.
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜਾਂ ਤਾਰੀਫ਼ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ।
जब किसी और को ज़िम्मेदारी या तारीफ़ मिले तो ईर्ष्या न करें। अपनी सेवा और विकास पर ध्यान दें।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
This sakhi connects with hukam, humility, patience, freedom from ego, and contentment.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਹੁਕਮ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਬਰ, ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी हुकम, नम्रता, धीरज, अहंकार से मुक्ति और संतोष से जुड़ती है।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
How do you feel when someone else is praised or chosen?
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
जब किसी और की तारीफ़ होती है या कोई और चुना जाता है तो आपको कैसा महसूस होता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who became jealous of Guru Arjan Dev Ji?
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਈਰਖਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?
गुरु अर्जन देव जी से ईर्ष्या किसने की?
Prithi Chand Ji became jealous.
ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਜੀ ਈਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
प्रिथी चंद जी ईर्ष्या करने लगे।
Why did jealousy arise?
ਈਰਖਾ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ?
ईर्ष्या क्यों पैदा हुई?
Jealousy arose because Guru Arjan Dev Ji received the Guruship.
ਈਰਖਾ ਇਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਮਿਲੀ।
ईर्ष्या इसलिए पैदा हुई क्योंकि गुरु अर्जन देव जी को गुरगद्दी मिली।
How did Guru Arjan Dev Ji respond?
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ?
गुरु अर्जन देव जी ने कैसे जवाब दिया?
He responded with patience, humility, and focus on the Guru’s mission.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਬਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
उन्होंने धीरज, नम्रता और गुरु के मिशन पर ध्यान के साथ जवाब दिया।
What moral does this sakhi teach?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
यह साखी क्या शिक्षा देती है?
It teaches that jealousy harms the heart.
ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਈਰਖਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
यह सिखाती है कि ईर्ष्या हृदय को नुकसान पहुँचाती है।
What Sikh value connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਗੁਣ ਜੁੜਦਾ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य जुड़ता है?
This sakhi connects with hukam, humility, patience, and contentment.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਹੁਕਮ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी हुकम, नम्रता, धीरज और संतोष से जुड़ती है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
Children can be happy for others, avoid jealousy, keep improving, and do seva sincerely.
ਬੱਚੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
बच्चे दूसरों के लिए ख़ुश हो सकते हैं, ईर्ष्या से बच सकते हैं, लगातार बेहतर बन सकते हैं और सच्चे दिल से सेवा कर सकते हैं।