HG-039
Gurdwara Sri Thamm Sahib, Kartarpurਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਕਰਤਾਰਪੁਰGurdwara Sri Thamm Sahib, Kartarpur
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ
Jalandhar, Punjab, Indiaਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤजालंधर, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Arjan Dev Ji; Guru Hargobind Sahib Ji; later Sodhi Kartarpur line; Maharaja Ranjit Singhਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਬਾਅਦ ਦੀ ਸੋਢੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵੰਸ਼; ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘगुरु अर्जन देव जी; गुरु हरगोबिंद साहिब जी; बाद की सोढी करतारपुर परंपरा; महाराजा रणजीत सिंह
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Arjan period; Guru Hargobind period; Afghan destruction and Sikh Empire reconstructionਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਕਾਲ; ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਕਾਲ; ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀगुरु अर्जन काल; गुरु हरगोबिंद काल; अफगान विनाश और सिख राज का पुनर्निर्माण
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Guru-founded town / congregation hall / relic traditionਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਨਗਰ / ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ / ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਸਤੂ ਪਰੰਪਰਾगुरु द्वारा बसाया नगर · संगत हॉल · निशानी परंपरा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active SGPC-managed historical gurdwara.ਸਰਗਰਮ SGPC ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।सक्रिय, शिरोमणि कमेटी द्वारा प्रबंधित ऐतिहासिक गुरुद्वारा।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Approximate town reference 31°26'N, 75°30'E in Sikh Encyclopedia; exact shrine pin pending
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Gurdwara Sri Thamm Sahib is the principal Guru Arjan Dev Ji shrine at Kartarpur in Jalandhar district, a town founded by the Fifth Guru in the 1590s.
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ 1590ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ।
गुरुद्वारा श्री थम्म साहिब जालंधर जिले के करतारपुर में गुरु अर्जन देव जी का प्रमुख गुरुद्वारा है, यह नगर पाँचवें गुरु ने 1590 के दशक में बसाया था।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
Kartarpur represents Guru Arjan Dev Ji's expansion of Sikh institutional geography beyond Amritsar and Tarn Taran. The first congregation hall at the new settlement was supported by a large wooden post, or thamm, that gave the shrine its enduring name.
ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਈ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਬਸਤੀ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲਾ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
करतारपुर अमृतसर और तरन तारन से आगे सिख संस्थागत भूगोल के गुरु अर्जन देव जी द्वारा किए गए विस्तार का प्रतिनिधित्व करता है। नई बस्ती में पहले संगत हॉल को एक बड़े लकड़ी के खंभे, अर्थात थम्म, का सहारा था जिससे इस गुरुद्वारे को उसका स्थायी नाम मिला।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
The Sikh Encyclopedia states that Guru Arjan Dev Ji founded Kartarpur in 1594 on land granted during Emperor Akbar's reign. SGPC's older historical page likewise says Guru Ji acquired land in the Jalandhar area and founded the town.
At the new settlement Guru Arjan Dev Ji had a house or assembly hall built for the sangat. A massive wooden post served as the central support. The post became the identifying sacred feature of Gurdwara Thamm Sahib.
Guru Hargobind Sahib Ji later resided at Kartarpur for periods, and the town became an important Guru-family centre. The original recension of the Adi Granth traditionally associated with the Kartarpur Birs remained with the Sodhi line descended through Dhir Mal.
In 1757 Ahmad Shah Durrani sacked Kartarpur and burnt the Thamm Sahib shrine. Sikh power later returned, and the sacred sites were re-established.
The Sikh Encyclopedia states that the present seven-storeyed Thamm Sahib building was constructed through the patronage of Maharaja Ranjit Singh. The gurdwara is now administered by SGPC through a local committee.
Because the first building was destroyed in 1757, Pothi should be cautious about describing any wood presently displayed as unquestionably the exact original structural post unless a conservation/provenance study supports that conclusion.
ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1594 ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਸਾਇਆ। SGPC ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੰਨਾ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ।
ਨਵੀਂ ਬਸਤੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੰਗਤ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਜਾਂ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਬਣਵਾਇਆ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੱਕੜ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇਂਦਰੀ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਥੰਮ੍ਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਗੁਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਬੀੜਾਂ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਧੀਰ ਮੱਲ ਦੀ ਸੋਢੀ ਵੰਸ਼ ਕੋਲ ਰਿਹਾ।
1757 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਸਥਾਨ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੱਤਾ ਪਰਤੀ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲੀ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਇਮਾਰਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੁਣ SGPC ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੀ ਇਮਾਰਤ 1757 ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਮੂਲ ਢਾਂਚਾਗਤ ਥੰਮ੍ਹ ਵਜੋਂ ਦੱਸਣ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਧਿਐਨ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਕਰੇ।
सिख विश्वकोश बताता है कि गुरु अर्जन देव जी ने 1594 में बादशाह अकबर के शासनकाल में मिली भूमि पर करतारपुर बसाया। शिरोमणि कमेटी का पुराना ऐतिहासिक पृष्ठ भी कहता है कि गुरु जी ने जालंधर क्षेत्र में भूमि लेकर यह नगर बसाया।
नई बस्ती में गुरु अर्जन देव जी ने संगत के लिए एक घर या सभा हॉल बनवाया। एक विशाल लकड़ी का खंभा उसका केंद्रीय सहारा था। वही खंभा गुरुद्वारा थम्म साहिब की पहचान बनी पवित्र विशेषता बन गया।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी बाद में समय-समय पर करतारपुर में रहे, और यह नगर एक महत्वपूर्ण गुरु-पारिवारिक केंद्र बना। करतारपुर की बीड़ों से परंपरागत रूप से जुड़ा आदि ग्रंथ का मूल संपादन धीर मल से चली सोढी परंपरा के पास रहा।
1757 में अहमद शाह दुर्रानी ने करतारपुर लूटा और थम्म साहिब गुरुद्वारा जला दिया। बाद में सिख शक्ति लौटी और पवित्र स्थान पुनः स्थापित हुए।
सिख विश्वकोश बताता है कि वर्तमान सात मंजिला थम्म साहिब इमारत महाराजा रणजीत सिंह के संरक्षण से बनी। यह गुरुद्वारा अब शिरोमणि कमेटी द्वारा एक स्थानीय कमेटी के माध्यम से प्रबंधित है।
चूँकि पहली इमारत 1757 में नष्ट हुई, पोथी को वर्तमान में प्रदर्शित किसी भी लकड़ी को निस्संदेह वही मूल संरचनात्मक खंभा बताने में सावधान रहना चाहिए, जब तक कोई संरक्षण · प्रामाणिकता अध्ययन उस निष्कर्ष का समर्थन न करे।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Arjan Dev Ji founded Kartarpur and established a congregation hall whose large supporting wooden post gave Gurdwara Thamm Sahib its name.
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਸਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਹਾਰੇ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
गुरु अर्जन देव जी ने करतारपुर बसाया और एक संगत हॉल स्थापित किया जिसके बड़े सहारा देने वाले लकड़ी के खंभे से गुरुद्वारा थम्म साहिब को उसका नाम मिला।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Arjan Dev Ji; Guru Hargobind Sahib Ji; Bhai Sadharan Ji and other early builders; Dhir Mal and the Kartarpur Sodhi line; Maharaja Ranjit Singh.
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਭਾਈ ਸਾਧਾਰਨ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਢਲੇ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਧੀਰ ਮੱਲ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸੋਢੀ ਵੰਸ਼; ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ।
गुरु अर्जन देव जी; गुरु हरगोबिंद साहिब जी; भाई साधारण जी और अन्य आरंभिक निर्माता; धीर मल और करतारपुर की सोढी परंपरा; महाराजा रणजीत सिंह।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Historic thamm/post tradition.
• Seven-storeyed later gurdwara building.
• Connection with Guru Arjan Dev Ji's Kartarpur foundation.
• Relationship to other Kartarpur shrines including Gangsar and Shish Mahal.
• ਇਤਿਹਾਸਕ ਥੰਮ੍ਹ ਪਰੰਪਰਾ।
• ਬਾਅਦ ਦੀ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਮਾਰਤ।
• ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ।
• ਗੰਗਸਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਅਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ।
• ऐतिहासिक थम्म · खंभा परंपरा।
• सात मंजिला बाद की गुरुद्वारा इमारत।
• गुरु अर्जन देव जी द्वारा करतारपुर की स्थापना से संबंध।
• गंगसर और शीश महल सहित करतारपुर के अन्य गुरुद्वारों से संबंध।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The first Guru Arjan-period hall did not survive intact; the shrine was burnt in 1757. The present multi-storey building belongs to later Sikh reconstruction, especially Maharaja Ranjit Singh's period.
ਪਹਿਲਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਕਾਲ ਦਾ ਹਾਲ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ; ਅਸਥਾਨ 1757 ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਬਹੁ ਮੰਜ਼ਿਲੀ ਇਮਾਰਤ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ।
गुरु अर्जन-कालीन पहला हॉल अक्षुण्ण नहीं बचा; यह गुरुद्वारा 1757 में जलाया गया। वर्तमान बहुमंजिला इमारत बाद के सिख पुनर्निर्माण की है, विशेषकर महाराजा रणजीत सिंह के काल की।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• 1594: Sikh Encyclopedia dates Guru Arjan Dev Ji's founding of Kartarpur to this year. • Guru Arjan period: A congregation hall with the identifying thamm is established. • Guru Hargobind period: Kartarpur continues as an important Guru-family centre. • 1757: Ahmad Shah Durrani sacks Kartarpur and burns the Thamm Sahib shrine. • Early 19th century: Present major building developed under Maharaja Ranjit Singh's patronage. • Present: Thamm Sahib remains an active SGPC-managed historical gurdwara.
• 1594: ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਸ ਸਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। • ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਕਾਲ: ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। • ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਕਾਲ: ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਗੁਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। • 1757: ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲੁੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਸਥਾਨ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। • 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ: ਮੌਜੂਦਾ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ SGPC ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• 1594: सिख विश्वकोश गुरु अर्जन देव जी द्वारा करतारपुर की स्थापना इसी वर्ष बताता है। • गुरु अर्जन काल: पहचान बने थम्म वाला एक संगत हॉल स्थापित होता है। • गुरु हरगोबिंद काल: करतारपुर एक महत्वपूर्ण गुरु-पारिवारिक केंद्र बना रहता है। • 1757: अहमद शाह दुर्रानी करतारपुर लूटते हैं और थम्म साहिब गुरुद्वारा जलाते हैं। • 19वीं सदी का आरंभ: वर्तमान मुख्य इमारत महाराजा रणजीत सिंह के संरक्षण में विकसित होती है। • वर्तमान: थम्म साहिब शिरोमणि कमेटी द्वारा प्रबंधित एक सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा बना हुआ है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• Guru Arjan Dev Ji: founding Kartarpur Jalandhar
• Kartarpur Bir / Adi Granth manuscript history
• Guru Hargobind Sahib Ji at Kartarpur
• ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ: ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਜਲੰਧਰ ਵਸਾਉਣਾ
• ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਬੀੜ / ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਇਤਿਹਾਸ
• ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
• गुरु अर्जन देव जी: करतारपुर जालंधर की स्थापना
• करतारपुर बीड़ · आदि ग्रंथ पांडुलिपि का इतिहास
• करतारपुर में गुरु हरगोबिंद साहिब जी
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Thamm Sahib remains an active gurdwara and should anchor a future Pothi Kartarpur-Jalandhar historical circuit.
ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪੋਥੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਜਲੰਧਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਸਤੇ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
थम्म साहिब एक सक्रिय गुरुद्वारा बना हुआ है और उसे भावी पोथी करतारपुर-जालंधर ऐतिहासिक परिपथ का आधार बनना चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• SGPC older material describes Guru Arjan Dev Ji placing a sandalwood post with a particular proclamation. The Sikh Encyclopedia gives the more architectural explanation of the post as the support of the first hall. Pothi should not present the exact quoted proclamation as a contemporary transcript.
• Claims concerning the surviving thamm's physical continuity across the 1757 destruction require specialist provenance evidence.
• SGPC ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚੰਦਨ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ ਲਗਾਇਆ। ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਥੰਮ੍ਹ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਾਸਤੂ ਵਿਆਖਿਆ ਪਹਿਲੇ ਹਾਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਹੂਬਹੂ ਹਵਾਲੇ ਵਾਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਲਿਖਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
• ਬਚੇ ਹੋਏ ਥੰਮ੍ਹ ਦੀ 1757 ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਭੌਤਿਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਸਬੂਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
• शिरोमणि कमेटी की पुरानी सामग्री गुरु अर्जन देव जी द्वारा एक विशेष घोषणा के साथ चंदन का खंभा स्थापित करने का वर्णन करती है। सिख विश्वकोश उस खंभे की अधिक स्थापत्य व्याख्या पहले हॉल के सहारे के रूप में देता है। पोथी को उद्धृत सटीक घोषणा को समकालीन प्रतिलिपि के रूप में प्रस्तुत नहीं करना चाहिए।
• 1757 के विनाश के पार बचे हुए थम्म की भौतिक निरंतरता संबंधी दावे विशेषज्ञ प्रामाणिकता साक्ष्य चाहते हैं।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- The Sikh Encyclopedia - Kartarpur 2 https://www.thesikhencyclopedia.com/kartarpur-2/
- SGPC - Guru Arjan historical gurdwaras https://old.sgpc.net/historical-gurdwaras/arjandev.html
- The Sikh Encyclopedia - Bhai Sadharan https://www.thesikhencyclopedia.com/sadharan-bhai/