HG-055
Gurdwara Phalahi Sahib Patshahi Dasvin, Duleyਗੁਰਦੁਆਰਾ ਫਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ, ਦੁਲੇGurdwara Phalahi Sahib Patshahi Dasvin, Duley
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਫਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ, ਦੁਲੇ
Ludhiana, Punjab, Indiaਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤलुधियाना, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Gobind Singh Jiਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀगुरु गोबिंद सिंह जी
- Periodਸਮਾਂकाल
- Post-Alamgir route, late 1705ਆਲਮਗੀਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਰਾਹ, ਅਖ਼ੀਰ 1705आलमगीर के बाद का मार्ग, 1705 के अंत में
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Tree-halt / route memorial gurdwaraਰੁੱਖ ਹੇਠ ਪੜਾਅ · ਰਾਹ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾवृक्ष-पड़ाव · मार्ग स्मारक गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active historical gurdwara; current management should be rechecked before publishing administrative details.ਸਰਗਰਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ; ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा; प्रशासनिक विवरण प्रकाशित करने से पहले वर्तमान प्रबंध फिर से जाँचना चाहिए।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Exact public entrance pin pending verification.
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Phalahi Sahib at Duley marks a brief Guru Gobind Singh Ji halt after Alamgir. It is named for the phalahi tree under which the Guru is remembered as stopping.
ਦੁਲੇ ਵਿਖੇ ਫਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ ਆਲਮਗੀਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਫਲਾਹੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਿਸ ਹੇਠ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੁਕਣ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ।
दुलै का फलाही साहिब आलमगीर के बाद गुरु गोबिंद सिंह जी के एक छोटे पड़ाव को अंकित करता है। इसका नाम उस फलाही वृक्ष पर पड़ा जिसके नीचे गुरु जी को रुकते स्मरण किया जाता है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The master already reserved HG-055 for this route shrine but left the locality generic. The Sikh Encyclopedia identifies the village as Duley, allowing the record to be normalized without creating a new ID.
ਮਾਸਟਰ ਨੇ HG-055 ਇਸ ਰਾਹ-ਅਸਥਾਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਪਰ ਥਾਂ ਆਮ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਦ ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਦੁਲੇ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਆਈਡੀ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਇੱਕਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
मुख्य सूची में HG-055 पहले ही इस मार्ग गुरुद्वारे के लिए सुरक्षित था परंतु स्थान सामान्य छोड़ दिया गया था। सिख विश्वकोश इस गाँव को दुलै बताता है, जिससे नई आईडी बनाए बिना यह अभिलेख सामान्यीकृत हो जाता है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
The Sikh Encyclopedia identifies Duley as the village of Gurdwara Phalahi Sahib Patshahi 10 and records Guru Gobind Singh Ji halting under a phalahi tree while travelling onward from Alamgir. SGPC’s older Guru Gobind Singh historical-gurdwara page likewise lists Phalahi Sahib and preserves the tree-tether tradition. The visible gurdwara is a later large structure. Because online historical descriptions can become stale, Pothi should not claim that the exact tree still survives until it is checked with current institutional or field evidence.
ਦ ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੁਲੇ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਫਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10 ਦਾ ਪਿੰਡ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਲਮਗੀਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਫਲਾਹੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਰੁਕੇ। ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਨਾ ਵੀ ਫਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ। ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਸਾਰੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਨਲਾਈਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਅਸਲ ਰੁੱਖ ਹੁਣ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਜਾਂ ਮੌਕੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
सिख विश्वकोश दुलै को गुरुद्वारा फलाही साहिब पातशाही दसवीं का गाँव बताता है और गुरु गोबिंद सिंह जी को आलमगीर से आगे यात्रा करते हुए एक फलाही वृक्ष के नीचे रुकते अंकित करता है। शिरोमणि कमेटी का पुराना गुरु गोबिंद सिंह ऐतिहासिक-गुरुद्वारा पृष्ठ भी फलाही साहिब सूचीबद्ध करता है और घोड़ा बाँधने की परंपरा सुरक्षित रखता है। दिखाई देने वाला गुरुद्वारा बाद का बड़ा ढाँचा है। चूँकि ऑनलाइन ऐतिहासिक विवरण पुराने पड़ सकते हैं, पोथी को यह दावा नहीं करना चाहिए कि वही वृक्ष आज भी बचा है, जब तक वर्तमान संस्थागत या क्षेत्रीय साक्ष्य से उसकी जाँच न हो जाए।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Gobind Singh Ji is remembered as pausing at Duley under a phalahi tree during the journey onward from Alamgir.
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਲਮਗੀਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਦੁਲੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਫਲਾਹੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਰੁਕਦੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
गुरु गोबिंद सिंह जी को आलमगीर से आगे की यात्रा में दुलै में एक फलाही वृक्ष के नीचे रुकते स्मरण किया जाता है।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Gobind Singh Ji; local sangat and later shrine builders.
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ; ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਉਸਾਰਨ ਵਾਲੇ।
गुरु गोबिंद सिंह जी; स्थानीय संगत और बाद के गुरुद्वारा निर्माता।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Phalahi-tree halt tradition.
• Later large rectangular hall.
• Basement below the prakash asthan described as the older shrine-site marker.
• Dasmesh Ghat / later commemorative facilities in the reference account.
• ਫਲਾਹੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਪੜਾਅ ਦੀ ਰਵਾਇਤ।
• ਬਾਅਦ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹਾਲ।
• ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਹੇਠ ਭੋਰਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਅਸਥਾਨ-ਥਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਹਵਾਲਾ-ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਘਾਟ · ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ।
• फलाही वृक्ष के पड़ाव की परंपरा।
• बाद का बड़ा आयताकार हॉल।
• प्रकाश अस्थान के नीचे तहखाना, जिसे पुराने गुरुद्वारा-स्थल का चिह्न बताया गया है।
• संदर्भ विवरण में दशमेश घाट · बाद की स्मारक सुविधाएँ।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The Guru-period significance belongs to the remembered tree-halt site. The present architectural complex is later and should be dated separately.
ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਰੁੱਖ-ਪੜਾਅ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਮਾਂ-ਬੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
गुरु-काल का महत्व स्मरण किए गए वृक्ष-पड़ाव स्थल का है। वर्तमान स्थापत्य परिसर बाद का है और उसकी तिथि अलग बतानी चाहिए।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• Late 1705: Guru Gobind Singh Ji halts at Duley after Alamgir. • 20th century: Large gurdwara structure develops around the earlier shrine-site. • 1967: Dasmesh Ghat constructed in the reference account. • Present: Active historical gurdwara; exact tree survival and current management to verify.
• ਅਖ਼ੀਰ 1705: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਲਮਗੀਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਲੇ ਵਿਖੇ ਰੁਕਦੇ ਹਨ। • ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ: ਪੁਰਾਣੀ ਅਸਥਾਨ-ਥਾਂ ਦੁਆਲੇ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। • 1967: ਹਵਾਲਾ-ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਘਾਟ ਬਣਦਾ ਹੈ। • ਮੌਜੂਦਾ: ਸਰਗਰਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ; ਅਸਲ ਰੁੱਖ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਯੋਗ।
• 1705 के अंत में: गुरु गोबिंद सिंह जी आलमगीर के बाद दुलै में रुकते हैं। • 20वीं सदी: पहले के गुरुद्वारा-स्थल के चारों ओर बड़ा गुरुद्वारा ढाँचा विकसित होता है। • 1967: संदर्भ विवरण में दशमेश घाट बनता है। • वर्तमान: सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा; वृक्ष का बचा रहना और वर्तमान प्रबंध सत्यापित होने शेष।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-051 - Alamgir Sahib.
• HG-381 - Damdama Sahib, Jodhan.
• HG-048 - Hehran.
• HG-051 · ਆਲਮਗੀਰ ਸਾਹਿਬ।
• HG-381 · ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ, ਜੋਧਾਂ।
• HG-048 · ਹੇਹਰਾਂ।
• HG-051, आलमगीर साहिब।
• HG-381, दमदमा साहिब, जोधाँ।
• HG-048, हेहरां।
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Pothi should normalize the locality to Duley and describe the tree as a historical tradition unless a fresh field check confirms the living tree.
ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੁਲੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਵਾਇਤ ਵਜੋਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਮੌਕੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜੀਵਤ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਕਰੇ।
पोथी को स्थान सामान्यीकृत करके दुलै करना चाहिए और उस वृक्ष को ऐतिहासिक परंपरा बताना चाहिए, जब तक कोई नई क्षेत्रीय जाँच जीवित वृक्ष की पुष्टि न करे।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• Mark HG-055 Full Entry Completed.
• LOCATION NORMALIZATION: replace generic “Ludhiana district” with Duley village while retaining earlier generic wording as a search note.
• Do not allocate a second “Phalahi Sahib” ID for Duley.
• HG-055 ਪੂਰੀ ਐਂਟਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰੋ।
• ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਕਸਾਰਤਾ: ਆਮ "ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ" ਦੀ ਥਾਂ ਦੁਲੇ ਪਿੰਡ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੀ ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਖੋਜ-ਨੋਟ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।
• ਦੁਲੇ ਲਈ ਦੂਜਾ "ਫਲਾਹੀ ਸਾਹਿਬ" ਆਈਡੀ ਨਾ ਦਿਓ।
• HG-055 को पूर्ण प्रविष्टि अंकित करें।
• स्थान सामान्यीकरण: सामान्य "लुधियाना जिला" की जगह दुलै गाँव रखें और पहले के सामान्य शब्दों को खोज टिप्पणी के रूप में बनाए रखें।
• दुलै के लिए दूसरी "फलाही साहिब" आईडी न बनाएँ।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. The Sikh Encyclopedia - Duley - https://www.thesikhencyclopedia.com/duley/
- 2. SGPC - Guru Gobind Singh historical gurdwaras - https://old.sgpc.net/historical-gurdwaras/gobind2.asp