HG-136
Gurdwara Guru Nanak Jhira Sahibਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬGurdwara Guru Nanak Jhira Sahib
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ
Bidar, Karnataka, Indiaਬਿਦਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤबीदर, कर्नाटक, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Nanak Dev Jiਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀगुरु नानक देव जी
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Nanak Deccan travel tradition; later shrine developmentਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੱਖਣ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸगुरु नानक की दक्खन यात्रा परंपरा; बाद का गुरुद्वारा विकास
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Guru visit / spring / pilgrimage siteਗੁਰੂ ਆਗਮਨ · ਚਸ਼ਮਾ · ਯਾਤਰਾ ਅਸਥਾਨगुरु यात्रा · जल स्रोत · तीर्थ स्थान
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active, major South Indian Sikh pilgrimage complex.ਸਰਗਰਮ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ।सक्रिय, दक्षिण भारत का बड़ा सिख तीर्थ परिसर।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Pending exact Pothi map verification
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Guru Nanak Jhira Sahib at Bidar is one of the best-known Sikh pilgrimage centres of southern India. Karnataka Tourism highlights the natural spring feeding the sarovar and preserves the local tradition that Guru Nanak Dev Ji visited Bidar during a period of water scarcity.
ਬਿਦਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚਸ਼ਮੇ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਿਦਰ ਆਏ ਸਨ।
बीदर का गुरु नानक झीरा साहिब दक्षिण भारत के सर्वाधिक जाने-माने सिख तीर्थ केंद्रों में से एक है। कर्नाटक पर्यटन सरोवर को भरते प्राकृतिक जल स्रोत को उभारता है और यह स्थानीय परंपरा सुरक्षित रखता है कि गुरु नानक देव जी जल की कमी के काल में बीदर पधारे।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The shrine extends the geographic memory of Guru Nanak Dev Ji's travels deep into the Deccan. It is also a strong contemporary Sikh institution in a region far from Punjab, with langar, a sarovar and a Sikh museum.
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਯਾਦ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਦੂਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਿੱਖ ਅਦਾਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੰਗਰ, ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ।
यह गुरुद्वारा गुरु नानक देव जी की यात्राओं की भौगोलिक स्मृति को दक्खन में गहरे तक बढ़ाता है। यह पंजाब से बहुत दूर एक क्षेत्र में एक सुदृढ़ समकालीन सिख संस्था भी है, जिसमें लंगर, सरोवर और एक सिख संग्रहालय है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
Bidar was a major Deccan political and cultural centre. Sikh travel tradition places Guru Nanak Dev Ji here during his wider journeys through India.
Karnataka Tourism describes the famous water story explicitly as a legend. In the traditional account, the area suffered from scarcity of usable water and Guru Nanak Dev Ji caused or revealed a spring in the laterite rock. The spring remains central to the shrine's identity.
The natural water flows into the Amrit Kund and sarovar of the gurdwara complex. The spring is an observable feature; the claim that it originated through a miracle belongs to devotional tradition.
The exact date and route of Guru Nanak Dev Ji's arrival in Bidar are not securely established in the official tourism material. Pothi should therefore leave the year blank rather than import a precise Udasi chronology from later retellings.
Today the gurdwara is an important institution with Darbar Sahib, langar, accommodation and a Sikh museum. Its present architecture is later than the sixteenth-century travel tradition.
ਬਿਦਰ ਦੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰਨਾਟਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੰਤਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਲੈਟਰਾਈਟ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਕੱਢਿਆ। ਇਹ ਚਸ਼ਮਾ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੁੰਡ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਚਸ਼ਮਾ ਇੱਕ ਵੇਖਣਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਰਾਮਾਤ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਿਦਰ ਆਗਮਨ ਦੀ ਠੀਕ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਰਸਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਉਦਾਸੀ ਕਾਲ-ਗਣਨਾ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਲ ਖ਼ਾਲੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਲੰਗਰ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅਦਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹੈ।
बीदर एक बड़ा दक्खनी राजनीतिक और सांस्कृतिक केंद्र था। सिख यात्रा परंपरा गुरु नानक देव जी को भारत की उनकी व्यापक यात्राओं के दौरान यहाँ रखती है।
कर्नाटक पर्यटन प्रसिद्ध जल कथा को स्पष्ट रूप से एक किंवदंती बताता है। परंपरागत विवरण में उस क्षेत्र में उपयोग योग्य जल की कमी थी और गुरु नानक देव जी ने लैटेराइट चट्टान में एक जल स्रोत प्रकट किया या उत्पन्न किया। वह स्रोत इस गुरुद्वारे की पहचान के केंद्र में बना हुआ है।
यह प्राकृतिक जल गुरुद्वारा परिसर के अमृत कुंड और सरोवर में जाता है। यह स्रोत एक देखी जा सकने वाली विशेषता है; यह दावा कि उसकी उत्पत्ति किसी करामात से हुई, श्रद्धामय परंपरा का है।
बीदर में गुरु नानक देव जी के आगमन की सटीक तिथि और मार्ग आधिकारिक पर्यटन सामग्री में सुनिश्चित नहीं हैं। इसलिए पोथी को बाद के पुनर्कथनों से कोई सटीक उदासी कालक्रम लाने के बजाय वर्ष रिक्त छोड़ना चाहिए।
आज यह गुरुद्वारा दरबार साहिब, लंगर, ठहरने की व्यवस्था और एक सिख संग्रहालय वाली एक महत्वपूर्ण संस्था है। इसका वर्तमान स्थापत्य सोलहवीं सदी की यात्रा परंपरा से बाद का है।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Nanak Dev Ji is remembered as visiting Bidar. Local tradition connects the visit with a natural spring that became the centre of Guru Nanak Jhira Sahib.
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਬਿਦਰ ਆਉਣ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਚਸ਼ਮੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
गुरु नानक देव जी को बीदर पधारते स्मरण किया जाता है। स्थानीय परंपरा उस यात्रा को एक प्राकृतिक जल स्रोत से जोड़ती है जो गुरु नानक झीरा साहिब का केंद्र बना।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Nanak Dev Ji; local Bidar community in tradition; later Sikh sangat and shrine management.
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ; ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਬਿਦਰ ਸੰਗਤ; ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ।
गुरु नानक देव जी; परंपरा में बीदर का स्थानीय समुदाय; बाद की सिख संगत और गुरुद्वारा प्रबंध।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Natural spring or jhira feeding the Amrit Kund.
• Sarovar.
• Main gurdwara complex and langar.
• Sikh museum.
• Major regional pilgrimage role in South India.
• ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੁਦਰਤੀ ਚਸ਼ਮਾ ਜਾਂ ਝੀਰਾ।
• ਸਰੋਵਰ।
• ਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਲੰਗਰ।
• ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ।
• ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੇਤਰੀ ਯਾਤਰਾ ਭੂਮਿਕਾ।
• अमृत कुंड को भरता प्राकृतिक जल स्रोत या झीरा।
• सरोवर।
• मुख्य गुरुद्वारा परिसर और लंगर।
• सिख संग्रहालय।
• दक्षिण भारत में बड़ी क्षेत्रीय तीर्थ भूमिका।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The current complex is a later developed pilgrimage institution. The historical claim concerns Guru Nanak Dev Ji's association with the place and spring, not survival of an original sixteenth-century gurdwara.
ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਯਾਤਰਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਾਅਵਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਥਾਂ ਅਤੇ ਚਸ਼ਮੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਸਲ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ।
वर्तमान परिसर एक बाद में विकसित तीर्थ संस्था है। ऐतिहासिक दावा गुरु नानक देव जी का इस स्थान और जल स्रोत से संबंध है, किसी मूल सोलहवीं सदी के गुरुद्वारे के बचे रहने का नहीं।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• Guru Nanak travel tradition: Guru Nanak Dev Ji is remembered as visiting Bidar. • Later period: A formal Sikh shrine develops around the spring. • Present: Guru Nanak Jhira Sahib functions as a major South Indian Sikh pilgrimage centre.
• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਬਿਦਰ ਆਉਣ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • ਬਾਅਦ ਦਾ ਕਾਲ: ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰਾ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ।
• गुरु नानक यात्रा परंपरा: गुरु नानक देव जी को बीदर पधारते स्मरण किया जाता है। • बाद का काल: उस जल स्रोत के चारों ओर एक औपचारिक सिख गुरुद्वारा विकसित होता है। • वर्तमान: गुरु नानक झीरा साहिब दक्षिण भारत के एक बड़े सिख तीर्थ केंद्र के रूप में कार्य करता है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• Guru Nanak Dev Ji: southern and Deccan journeys
• Guru Nanak Dev Ji: seva and access to water
• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ: ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਕਨ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ
• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ: ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ
• गुरु नानक देव जी: दक्षिणी और दक्खनी यात्राएँ
• गुरु नानक देव जी: सेवा और जल तक पहुँच
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
The active complex contains Darbar Sahib, Amrit Kund, langar and a museum. Practical timings and photography rules should remain in a live visitor-information layer.
ਸਰਗਰਮ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੁੰਡ, ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ। ਵਿਹਾਰਕ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਇੱਕ ਲਾਈਵ ਯਾਤਰੀ-ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
सक्रिय परिसर में दरबार साहिब, अमृत कुंड, लंगर और एक संग्रहालय हैं। व्यावहारिक समय और छायांकन नियम एक जीवंत दर्शक-जानकारी स्तर में रहने चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• Karnataka Tourism itself calls the spring-origin story a legend. Pothi should preserve that classification.
• Precise dates for Guru Nanak Dev Ji's Bidar visit vary in popular sources and should not be added without stronger evidence.
• ਕਰਨਾਟਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਖ਼ੁਦ ਚਸ਼ਮੇ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦੰਤਕਥਾ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਗੀਕਰਨ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਿਦਰ ਆਗਮਨ ਦੀਆਂ ਠੀਕ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ।
• कर्नाटक पर्यटन स्वयं जल स्रोत की उत्पत्ति वाली कथा को किंवदंती कहता है। पोथी को वह वर्गीकरण बनाए रखना चाहिए।
• गुरु नानक देव जी की बीदर यात्रा की सटीक तिथियाँ प्रचलित स्रोतों में भिन्न हैं और उन्हें अधिक सुदृढ़ साक्ष्य के बिना नहीं जोड़ना चाहिए।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- Karnataka Tourism, Guru Nanak Jhira Sahib Gurudwara, Bidar https://karnatakatourism.org/en/attractions/guru-nanak-jhira-sahib-gurudwara
- Karnataka Tourism, Bidar https://karnatakatourism.org/en/destinations/bidar/