HG-217
Gurdwara Mall Akhara Sahib, Khadur Sahibਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੱਲ ਅਖਾੜਾ ਸਾਹਿਬ, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬGurdwara Mall Akhara Sahib, Khadur Sahib
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੱਲ ਅਖਾੜਾ ਸਾਹਿਬ, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ
Tarn Taran, Punjab, Indiaਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤतरन तारन, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Angad Dev Ji; children and youth of the Khadur sangatਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ; ਖਡੂਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨगुरु अंगद देव जी; खडूर की संगत के बच्चे और नौजवान
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Angad periodਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਮਾਂगुरु अंगद काल
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Education / physical training historical siteਵਿੱਦਿਆ / ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨशिक्षा · शारीरिक अभ्यास का ऐतिहासिक स्थान
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active historical gurdwara. Present building is a later square domed hall.ਸਰਗਰਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ। ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਬਾਅਦ ਦਾ ਵਰਗਾਕਾਰ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਹੈ।सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा। वर्तमान इमारत बाद का एक चौकोर गुंबददार हॉल है।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Pending exact Pothi map verification
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Mall Akhara Sahib marks the place where Sikh tradition remembers Guru Angad Dev Ji organising wrestling and physical training for young people while also teaching children Gurmukhi letters.
ਮੱਲ ਅਖਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਅੱਖਰ ਸਿਖਾਏ।
मल्ल अखाड़ा साहिब उस स्थान को अंकित करता है जहाँ सिख परंपरा गुरु अंगद देव जी को नौजवानों के लिए कुश्ती और शारीरिक अभ्यास का प्रबंध करते तथा साथ ही बच्चों को गुरमुखी अक्षर सिखाते स्मरण करती है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
This shrine preserves an important dimension of early Sikh community life: education was not separated from physical health, discipline and character. Guru Angad Dev Ji's programme at Khadur linked literacy, Gurbani and bodily fitness.
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ: ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਡੂਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਸਾਖਰਤਾ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ।
यह गुरुद्वारा आरंभिक सिख सामुदायिक जीवन का एक महत्वपूर्ण पहलू सुरक्षित रखता है: शिक्षा को शारीरिक स्वास्थ्य, अनुशासन और चरित्र से अलग नहीं किया गया था। खडूर में गुरु अंगद देव जी के कार्यक्रम ने साक्षरता, गुरबाणी और शारीरिक सामर्थ्य को जोड़ा।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
SGPC's biography of Guru Angad Dev Ji states that the Guru promoted children's education and began the tradition of Mall Akharas where physical and spiritual exercises were practised.
The Sikh Encyclopedia identifies a specific site at the northern edge of Khadur Sahib as Gurdwara Mall Akhara. It states that wrestling bouts for youth were held here during Guru Angad Dev Ji's time.
The same source says children were taught Gurmukhi letters at the site. This gives Mall Akhara unusual historical importance because it connects the development and teaching of Gurmukhi with a physical location in the Guru's centre.
The Sikh Encyclopedia notes that young scholars continued to be trained at the site in recitation of Guru Granth Sahib Ji in later times, showing continuity between the older education tradition and modern Sikh learning.
The current structure is described as a square domed hall within a low-walled compound. No source used here establishes the age of that building, so Pothi should describe it simply as a later memorial shrine.
SGPC ਦੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਮੱਲ ਅਖਾੜਿਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੱਲ ਅਖਾੜਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਇਹੀ ਸਰੋਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਥਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਅੱਖਰ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਮੱਲ ਅਖਾੜੇ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਰਗਾਕਾਰ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਰਤਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰੋਤ ਉਸ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
शिरोमणि कमेटी की गुरु अंगद देव जी की जीवनी कहती है कि गुरु जी ने बच्चों की शिक्षा को बढ़ावा दिया और मल्ल अखाड़ों की परंपरा आरंभ की जहाँ शारीरिक और आत्मिक अभ्यास होते थे।
सिख विश्वकोश खडूर साहिब के उत्तरी छोर पर एक विशेष स्थान को गुरुद्वारा मल्ल अखाड़ा बताता है। वह कहता है कि गुरु अंगद देव जी के समय यहाँ नौजवानों की कुश्तियाँ होती थीं।
वही स्रोत कहता है कि इसी स्थान पर बच्चों को गुरमुखी अक्षर सिखाए जाते थे। इससे मल्ल अखाड़े को असामान्य ऐतिहासिक महत्व मिलता है, क्योंकि यह गुरमुखी के विकास और शिक्षण को गुरु जी के केंद्र के एक भौतिक स्थान से जोड़ता है।
सिख विश्वकोश अंकित करता है कि बाद के समय में भी इसी स्थान पर नौजवान विद्यार्थियों को गुरु ग्रंथ साहिब जी के पाठ की शिक्षा दी जाती रही, जो पुरानी शिक्षा परंपरा और आधुनिक सिख विद्या के बीच निरंतरता दिखाता है।
वर्तमान ढाँचा एक नीची चारदीवारी के भीतर चौकोर गुंबददार हॉल बताया गया है। यहाँ प्रयुक्त किसी स्रोत से उस इमारत की आयु स्थापित नहीं होती, इसलिए पोथी को उसे केवल एक बाद का स्मारक गुरुद्वारा कहना चाहिए।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Angad Dev Ji is remembered as organising wrestling, physical exercise and Gurmukhi education for young people at this place.
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਥਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਸਰੀਰਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
गुरु अंगद देव जी को इस स्थान पर नौजवानों के लिए कुश्ती, शारीरिक अभ्यास और गुरमुखी शिक्षा का प्रबंध करते स्मरण किया जाता है।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Angad Dev Ji; children and youth of the Khadur sangat; later Sikh scholars and teachers.
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ; ਖਡੂਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ; ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ।
गुरु अंगद देव जी; खडूर की संगत के बच्चे और नौजवान; बाद के सिख विद्वान और अध्यापक।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Historical akhara location.
• Association with wrestling and physical discipline.
• Association with Gurmukhi teaching and literacy.
• Later gurdwara hall commemorating the site.
• ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਥਾਂ।
• ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ।
• ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ।
• ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਬਾਅਦ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਾਲ।
• ऐतिहासिक अखाड़ा स्थान।
• कुश्ती और शारीरिक अनुशासन से संबंध।
• गुरमुखी शिक्षण और साक्षरता से संबंध।
• इस स्थान का स्मरण कराने वाला बाद का गुरुद्वारा हॉल।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The historical activity belongs to Guru Angad Dev Ji's period. The present gurdwara hall is later; its construction date is not established by the sources used here.
ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਾਲ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵਰਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
यह ऐतिहासिक गतिविधि गुरु अंगद देव जी के काल की है। वर्तमान गुरुद्वारा हॉल बाद का है; यहाँ प्रयुक्त स्रोतों से उसकी निर्माण तिथि स्थापित नहीं होती।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• 1539-1552: Guru Angad Dev Ji's Khadur period; physical training and children's education are associated with Mall Akhara. • Later centuries: The site continues as a memorial to the Guru's education and physical-discipline programme. • Present: Mall Akhara Sahib remains part of the Khadur Sahib historical cluster.
• 1539-1552: ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਖਡੂਰ ਸਮਾਂ; ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਮੱਲ ਅਖਾੜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। • ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ: ਇਹ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। • ਮੌਜੂਦਾ: ਮੱਲ ਅਖਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
• 1539-1552: गुरु अंगद देव जी का खडूर काल; शारीरिक अभ्यास और बच्चों की शिक्षा मल्ल अखाड़े से जुड़ी हैं। • बाद की सदियाँ: यह स्थान गुरु जी के शिक्षा और शारीरिक-अनुशासन कार्यक्रम के स्मारक के रूप में चलता रहता है। • वर्तमान: मल्ल अखाड़ा साहिब खडूर साहिब के ऐतिहासिक समूह का भाग बना हुआ है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• Guru Angad Dev Ji: development and teaching of Gurmukhi
• Guru Angad Dev Ji: wrestling and physical discipline
• Children's education at Khadur Sahib
• ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
• ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ: ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ
• ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ
• गुरु अंगद देव जी: गुरमुखी का विकास और शिक्षण
• गुरु अंगद देव जी: कुश्ती और शारीरिक अनुशासन
• खडूर साहिब में बच्चों की शिक्षा
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Mall Akhara Sahib can be presented in Pothi as a key education-and-youth stop within the Khadur historical circuit.
ਮੱਲ ਅਖਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰਕਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿੱਦਿਆ-ਅਤੇ-ਨੌਜਵਾਨ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
मल्ल अखाड़ा साहिब को पोथी में खडूर के ऐतिहासिक परिपथ के भीतर एक प्रमुख शिक्षा-और-नौजवान पड़ाव के रूप में दिखाया जा सकता है।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• SGPC popular biography language about 'introducing a new alphabet' should be handled carefully. Pothi should describe Guru Angad Dev Ji as standardising, developing and spreading the Gurmukhi script tradition rather than making an unsupported claim that writing began from nothing.
• Exact class routines or wrestling practices described in later retellings should not be added without identified sources.
• SGPC ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੀਵਨੀ ਦੀ 'ਨਵੀਂ ਵਰਣਮਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ' ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਬਣਾਉਣ, ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਖਤ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
• ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਸਹੀ ਕਲਾਸ ਦੀਆਂ ਦਿਨਚਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
• शिरोमणि कमेटी की प्रचलित जीवनी में "नई वर्णमाला चलाने" जैसी भाषा को सावधानी से लेना चाहिए। पोथी को गुरु अंगद देव जी को गुरमुखी लिपि परंपरा को मानक रूप देने, विकसित करने और फैलाने वाले के रूप में बताना चाहिए, यह असमर्थित दावा किए बिना कि लेखन शून्य से आरंभ हुआ।
• बाद के विवरणों में बताई गई कक्षा की दिनचर्या या कुश्ती की विधियाँ पहचाने गए स्रोतों के बिना न जोड़ी जाएँ।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- SGPC, Sri Guru Angad Dev Ji https://new.sgpc.net/ten-guru-sahibs/guru-angad-sahib/
- The Sikh Encyclopedia, Khadur Sahib https://www.thesikhencyclopedia.com/khadur-sahib/