HG-296
Gurdwara Rampura Khurd Patshahi Chhevin, Lahore Districtਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰGurdwara Rampura Khurd Patshahi Chhevin, Lahore District
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ
Lahore, Punjab, Pakistanਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨलाहौर, पंजाब, पाकिस्तान
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Hargobind Sahib Ji; pre-Partition village Sikh sangatਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪਿੰਡ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤगुरु हरगोबिंद साहिब जी; विभाजन से पहले की ग्रामीण सिख संगत
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Hargobind border-route tradition; pre-1947 endowed shrine; post-Partition declineਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਰਹੱਦੀ-ਰਸਤੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤ; 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਸਥਾਨ; ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟगुरु हरगोबिंद की सीमावर्ती-मार्ग परंपरा; 1947 से पहले जागीर-युक्त धार्मिक स्थान; विभाजन के बाद ह्रास
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Guru halt-site memorial; ruined/neglected historical gurdwaraਗੁਰੂ ਦੇ ਠਹਿਰਾਓ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ; ਖੰਡਰ/ਅਣਗੌਲਿਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾगुरु के पड़ाव का स्मारक; खंडहर / उपेक्षित ऐतिहासिक गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Ruins/neglected. Current field mapping describes the site as decaying. Earlier West Pakistan shrine reporting described a domed building already in damaged/repurposed condition.ਖੰਡਰ/ਅਣਗੌਲਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰੀ ਨਕਸ਼ਾ ਇਸ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਸਥਾਨ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖ਼ਰਾਬ/ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।खंडहर / उपेक्षित। वर्तमान क्षेत्रीय मानचित्रण स्थल को क्षयग्रस्त बताता है। पहले की पश्चिमी पाकिस्तान की रिपोर्टों में एक गुंबदयुक्त भवन का उल्लेख था जो तब भी क्षतिग्रस्त तथा अन्य उपयोग में लाई गई स्थिति में था।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- 31°26'00.4"N, 74°36'15.6"E in the 2025 Lahore-district heritage registry.
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Rampura Khurd preserves a separate Sixth-Guru village halt just west of the border. The gurdwara is now in decay, making this record primarily a conservation and historical-geography entry.
ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਠਹਿਰਾਓ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੁਣ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਭੂਗੋਲ ਦਾ ਇੰਦਰਾਜ ਬਣਦਾ ਹੈ।
रामपुरा खुर्द सीमा से ठीक पश्चिम में छठे गुरु से जुड़े एक अलग ग्रामीण पड़ाव को सुरक्षित रखता है। गुरुद्वारा अब क्षय में है, जिससे यह अभिलेख मुख्यतः संरक्षण तथा ऐतिहासिक-भूगोल की प्रविष्टि बन जाता है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The site is distinct from Rampura Kalan despite the similar name. Keeping both records prevents database collapse of two neighboring but separate historical villages.
ਸਮਾਨ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਸਾਈਟ ਰਾਮਪੁਰਾ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਦੋ ਨੇੜਲੇ ਪਰ ਵੱਖਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
नाम की समानता के बावजूद यह स्थल रामपुरा कलां से भिन्न है। दोनों अभिलेखों को रखने से पड़ोसी परंतु अलग-अलग दो ऐतिहासिक गांवों का डेटाबेस में विलय होने से बचाव होता है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
Jeevay Sanjha Punjab’s Lahore-district publication maps a Gurdwara Rampura Khurd Patshahi Chhevin and records Guru Hargobind Sahib Ji stopping briefly in the village. The pre-Partition gurdwara reportedly held a substantial land endowment.
Older post-Partition survey material also records the Sixth-Guru gurdwara at Rampura Khurd and describes a domed structure that had already fallen into poor condition and non-Sikh occupation after 1947.
Current field mapping classifies the site as ruins/neglected and in a state of decay. This continuity between older survey description and recent field status supports keeping the physical site in the permanent master.
Pothi should not infer that all surviving masonry dates from the Guru period. The historical value lies in the commemorative shrine site and its documented pre-Partition institution.
ਜੀਵੇ ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲਾਹੌਰ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੋਲ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਦਾਨ ਸੀ।
ਪੁਰਾਣੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਰਵੇਖਣ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਵਿਖੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਸੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰੀ ਨਕਸ਼ਾ ਇਸ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਖੰਡਰ/ਅਣਗੌਲੀ ਅਤੇ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਹਾਲੀਆ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਇਸ ਭੌਤਿਕ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਮਾਸਟਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਸਾਰੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਚਿਣਾਈ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੀਮਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
जीवे सांझा पंजाब के लाहौर-ज़िला प्रकाशन में गुरुद्वारा रामपुरा खुर्द पातशाही छेवीं का मानचित्रण है और यह दर्ज है कि गुरु हरगोबिंद साहिब जी इस गांव में थोड़ी देर के लिए रुके थे। विभाजन से पहले के गुरुद्वारे के पास कथित रूप से पर्याप्त भूमि-जागीर थी।
विभाजन के बाद की पुरानी सर्वेक्षण सामग्री भी रामपुरा खुर्द में छठे गुरु के गुरुद्वारे को दर्ज करती है और एक गुंबदयुक्त ढांचे का वर्णन करती है जो 1947 के बाद ही खराब हालत तथा गैर-सिख कब्ज़े में आ चुका था।
वर्तमान क्षेत्रीय मानचित्रण स्थल को खंडहर / उपेक्षित और क्षय की स्थिति में वर्गीकृत करता है। पुराने सर्वेक्षण-वर्णन और हाल की क्षेत्रीय स्थिति के बीच की यह निरंतरता इस भौतिक स्थल को स्थायी मुख्य सूची में रखने का समर्थन करती है।
पोथी को यह अनुमान नहीं लगाना चाहिए कि बची हुई सारी चिनाई गुरु-काल की है। ऐतिहासिक मूल्य स्मारक-स्थल में और उसके प्रलेखित विभाजन-पूर्व संस्थान में है।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Hargobind Sahib Ji is remembered as briefly halting at Rampura Khurd; a historical gurdwara later marked the place.
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਵਿਖੇ ਸੰਖੇਪ ਠਹਿਰਾਓ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी को रामपुरा खुर्द में थोड़ी देर रुकते हुए स्मरण किया जाता है; बाद में एक ऐतिहासिक गुरुद्वारे ने इस स्थान को चिह्नित किया।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Hargobind Sahib Ji; pre-Partition Rampura Khurd Sikh sangat.
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी; विभाजन से पहले की रामपुरा खुर्द सिख संगत।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Distinct Rampura Khurd village parcel.
• Former domed gurdwara tradition.
• Pre-Partition land endowment.
• Current decayed/ruined condition.
· ਵੱਖਰਾ ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਪਿੰਡ ਪਲਾਟ।
· ਪੁਰਾਣੀ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤ।
· ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ।
· ਮੌਜੂਦਾ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ/ਖੰਡਰ ਹਾਲਤ।
• रामपुरा खुर्द गांव का अलग भूखंड।
• पुराने गुंबदयुक्त गुरुद्वारे की परंपरा।
• विभाजन से पहले की भूमि-जागीर।
• वर्तमान क्षयग्रस्त / खंडहर स्थिति।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The current ruins belong to later gurdwara fabric. The Guru-period association is with the site, not necessarily the surviving masonry.
ਮੌਜੂਦਾ ਖੰਡਰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਾਈਟ ਨਾਲ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਚੀ ਹੋਈ ਚਿਣਾਈ ਨਾਲ।
वर्तमान खंडहर बाद के गुरुद्वारा-ढांचे के हैं। गुरु-कालीन संबंध स्थल से है, आवश्यक रूप से बची हुई चिनाई से नहीं।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• Guru Hargobind period: Brief halt at Rampura Khurd remembered in Sikh shrine tradition. • Pre-1947: Historical gurdwara functions with attached land. • Post-1947 survey era: Building reported damaged and repurposed. • 2025-2026 field record: Site classified as ruins/neglected and in decay.
· ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਕਾਲ: ਰਾਮਪੁਰਾ ਖੁਰਦ ਵਿਖੇ ਸੰਖੇਪ ਠਹਿਰਾਓ ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ ਰਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। · 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ: ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੁੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। · 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦੌਰ: ਇਮਾਰਤ ਖ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। · 2025-2026 ਖੇਤਰੀ ਰਿਕਾਰਡ: ਸਾਈਟ ਖੰਡਰ/ਅਣਗੌਲੀ ਅਤੇ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਵਜੋਂ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ।
• गुरु हरगोबिंद काल: सिख धार्मिक-स्थल परंपरा में रामपुरा खुर्द के संक्षिप्त पड़ाव का स्मरण। • 1947 से पहले: ऐतिहासिक गुरुद्वारा संलग्न भूमि के साथ चलता है। • 1947 के बाद के सर्वेक्षण काल: भवन क्षतिग्रस्त तथा अन्य उपयोग में बताया गया। • 2025-2026 का क्षेत्रीय अभिलेख: स्थल खंडहर / उपेक्षित तथा क्षय में वर्गीकृत।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-295 - Padhana
• HG-297 - Rampura Kalan
• HG-294 - Hudiara
• Border preservation route
· HG-295 · ਪਧਾਣਾ
· HG-297 · ਰਾਮਪੁਰਾ ਕਲਾਂ
· HG-294 · ਹੁਡਿਆਰਾ
· ਸਰਹੱਦੀ ਸੰਭਾਲ ਰਸਤਾ
• HG-295 - पधाना
• HG-297 - रामपुरा कलां
• HG-294 - हुदियारा
• सीमावर्ती संरक्षण मार्ग
What Visitors Can See Today / Access RuleWhat Visitors Can See Today / Access Ruleआज दर्शक क्या देख सकते हैं / पहुँच नियम
Treat as vulnerable ruins. Exact access, ownership and structural safety must be verified locally before any visitor guidance.
ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਖੰਡਰਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕ ਸੇਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹੀ ਪਹੁੰਚ, ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
इसे संवेदनशील खंडहरों की तरह माना जाए। किसी भी आगंतुक-मार्गदर्शन से पहले सही पहुंच, स्वामित्व और ढांचागत सुरक्षा का स्थानीय स्तर पर सत्यापन आवश्यक है।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• Do not merge with Rampura Kalan.
• Current condition is conservation-sensitive; Pothi should avoid implying the ruins are safe to enter.
• Land-endowment figures come from shrine-history publications and should not be treated as current legal title.
· ਰਾਮਪੁਰਾ ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਰਲਾਓ ਨਾ।
· ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਸੰਭਾਲ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ; ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੰਡਰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।
· ਜ਼ਮੀਨ-ਦਾਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਸਥਾਨ-ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਲਕੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
• इसे रामपुरा कलां के साथ न मिलाया जाए।
• वर्तमान स्थिति संरक्षण की दृष्टि से संवेदनशील है; पोथी को यह संकेत देने से बचना चाहिए कि इन खंडहरों में जाना सुरक्षित है।
• भूमि-जागीर के आंकड़े धार्मिक-स्थल इतिहास के प्रकाशनों से आते हैं और उन्हें वर्तमान कानूनी स्वामित्व नहीं माना जाना चाहिए।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. Jeevay Sanjha Punjab - Sikh Heritage Archive - https://jeevaysanjhapunjab.com/sikh-heritage-archives/2. Punjab Monitor - Sikh Shrines in Pakistan, Part 5 - https://www.punjabmonitor.com/2013/06/sikh-shrines-in-pakistan-part-5.html