HG-352
Gurdwara Sri Moti Bagh Sahib, Patialaਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਿਆਲਾGurdwara Sri Moti Bagh Sahib, Patiala
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਿਆਲਾ
Patiala, Punjab, Indiaਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤपटियाला, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Tegh Bahadur Sahib Ji; Patiala/Saifabad route tradition; later Patiala rulersਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਪਟਿਆਲਾ/ਸੈਫ਼ਾਬਾਦ ਰਾਹ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ; ਪਿੱਛੋਂ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਾਸਕगुरु तेग बहादुर साहिब जी; पटियाला · सैफाबाद मार्ग परंपरा; बाद के पटियाला शासक
- Periodਸਮਾਂकाल
- Associated especially with the Guru’s Delhi-bound route after Bahadurgarh; later princely memorial developmentਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਿੱਲੀ-ਮੁਖੀ ਰਾਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ; ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਿਕਾਸविशेषकर बहादुरगढ़ के बाद गुरु जी के दिल्ली जाते मार्ग से जुड़ा; बाद का रियासती स्मारक विकास
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Short halt / Delhi-route shrineਥੋੜ੍ਹਾ ਠਹਿਰਾਅ / ਦਿੱਲੀ-ਰਾਹ ਦਾ ਅਸਥਾਨछोटा पड़ाव · दिल्ली मार्ग का गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active Patiala gurdwara. Current District Patiala public-utility pages use “Gurudwara Shri Moti Bagh Sahib” as a live locality landmark.ਸਰਗਰਮ ਪਟਿਆਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ। ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜਨਤਕ-ਸਹੂਲਤ ਪੰਨੇ "ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਸਾਹਿਬ" ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਜੀਵ ਸਥਾਨਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।सक्रिय पटियाला गुरुद्वारा। पटियाला जिले के वर्तमान सार्वजनिक पृष्ठ "गुरुद्वारा श्री मोती बाग साहिब" को एक जीवित स्थान पहचान के रूप में प्रयोग करते हैं।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Current district references place the gurdwara in Moti Bagh / Lower Mall, Patiala 147001; verify exact entrance pin before app publication.
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Gurdwara Sri Moti Bagh Sahib in Patiala commemorates a halt of Guru Tegh Bahadur Sahib Ji during the route from Saifabad/Bahadurgarh toward Samana and Delhi.
ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਸਾਹਿਬ ਸੈਫ਼ਾਬਾਦ/ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸਮਾਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਦੇ ਰਾਹ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਠਹਿਰਾਅ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
पटियाला का गुरुद्वारा श्री मोती बाग साहिब सैफाबाद · बहादुरगढ़ से समाना और दिल्ली की ओर के मार्ग पर गुरु तेग बहादुर साहिब जी के एक पड़ाव का स्मरण कराता है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
Moti Bagh fills a previously unresolved Patiala-city gap between the established Bahadurgarh and Samana route records and is not represented elsewhere in the master.
ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸਮਾਣਾ ਰਾਹ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਅਣ-ਹੱਲ ਪਟਿਆਲਾ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
मोती बाग स्थापित बहादुरगढ़ और समाना मार्ग अभिलेखों के बीच पटियाला नगर की उस रिक्ति को भरता है जो पहले अनसुलझी थी और जो मुख्य सूची में अन्यत्र नहीं है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
Punjabi University’s public history of Patiala identifies Gurdwara Moti Bagh Sahib as a place associated with Guru Tegh Bahadur Sahib Ji on the journey toward Delhi, linking the halt with the Saifabad/Bahadurgarh and Samana sequence.
Later tradition places the gurdwara near the Moti Bagh palace area and associates its memorial development with the Patiala rulers. Modern local histories often assign a specific September 1675 date; Pothi should retain the route association while treating the exact date as source-specific.
Current District Patiala pages use the gurdwara as a location landmark for public institutions on Lower Mall, confirming that the named shrine is a functioning, identifiable place today.
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜਨਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਠਹਿਰਾਅ ਨੂੰ ਸੈਫ਼ਾਬਾਦ/ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸਮਾਣਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਮਹਿਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਕਸਰ ਸਤੰਬਰ 1675 ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਮਿਤੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਹੀ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੰਨੇ ਲੋਅਰ ਮਾਲ ਉੱਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਮੀ ਅਸਥਾਨ ਅੱਜ ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ, ਪਛਾਣਯੋਗ ਥਾਂ ਹੈ।
पंजाबी विश्वविद्यालय का पटियाला पर सार्वजनिक इतिहास गुरुद्वारा मोती बाग साहिब को दिल्ली की ओर की यात्रा में गुरु तेग बहादुर साहिब जी से जुड़ा स्थान बताता है और उस पड़ाव को सैफाबाद · बहादुरगढ़ तथा समाना के क्रम से जोड़ता है।
बाद की परंपरा इस गुरुद्वारे को मोती बाग महल क्षेत्र के निकट रखती है और उसके स्मारक विकास को पटियाला के शासकों से जोड़ती है। आधुनिक स्थानीय इतिहास प्रायः सितंबर 1675 की एक विशेष तिथि देते हैं; पोथी को उस मार्ग संबंध को रखना चाहिए और उस सटीक तिथि को स्रोत-विशेष मानना चाहिए।
पटियाला जिले के वर्तमान पृष्ठ इस गुरुद्वारे को लोअर माल पर सार्वजनिक संस्थाओं के लिए एक स्थान पहचान के रूप में प्रयोग करते हैं, जिससे पुष्टि होती है कि यह नामित गुरुद्वारा आज एक चालू और पहचाना जा सकने वाला स्थान है।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji is remembered as halting at the Moti Bagh site in Patiala while travelling onward from the Bahadurgarh/Saifabad area.
ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ/ਸੈਫ਼ਾਬਾਦ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰਦੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
गुरु तेग बहादुर साहिब जी को बहादुरगढ़ · सैफाबाद क्षेत्र से आगे जाते हुए पटियाला के मोती बाग स्थान पर ठहरते स्मरण किया जाता है।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji; Nawab Saif Khan in preceding route context; Patiala rulers who later memorialized Guru-associated places.
ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਨਵਾਬ ਸੈਫ਼ ਖ਼ਾਨ; ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਗੁਰੂ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ।
गुरु तेग बहादुर साहिब जी; उससे पहले के मार्ग संदर्भ में नवाब सैफ खान; वे पटियाला शासक जिन्होंने बाद में गुरु से जुड़े स्थानों को स्मारक रूप दिया।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Historic gurdwara in the Moti Bagh area of Patiala.
• Later memorial architecture associated with the princely-city landscape.
• Route connection toward Samana and Garhi Nazir.
• ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।
• ਰਿਆਸਤੀ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ।
• ਸਮਾਣਾ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹੀ ਨਜ਼ੀਰ ਵੱਲ ਰਾਹ ਦਾ ਸੰਬੰਧ।
• पटियाला के मोती बाग क्षेत्र में ऐतिहासिक गुरुद्वारा।
• रियासती नगर भूदृश्य से जुड़ी बाद की स्मारक स्थापत्य।
• समाना और गढ़ी नजीर की ओर मार्ग संबंध।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The sacred association is a Guru halt in the earlier garden/landscape. The extant gurdwara is later memorial architecture.
ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼/ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰੂ-ਠਹਿਰਾਅ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਹੈ।
यह पावन संबंध पहले के बाग · भूदृश्य में गुरु जी के एक पड़ाव का है। मौजूदा गुरुद्वारा बाद की स्मारक स्थापत्य है।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• 17th century: Guru Tegh Bahadur Sahib Ji is remembered halting at the Moti Bagh site. • 19th century: Patiala-state memorial development strengthens the site’s built form. • Modern period: The gurdwara remains a recognized Patiala religious landmark. • 2026: District Patiala public pages continue to use the gurdwara as a current location reference.
• ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ: ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰਦੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ: ਪਟਿਆਲਾ-ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। • ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪਟਿਆਲਾ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। • 2026: ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜਨਤਕ ਪੰਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
• 17वीं सदी: गुरु तेग बहादुर साहिब जी को मोती बाग स्थान पर ठहरते स्मरण किया जाता है। • 19वीं सदी: पटियाला रियासत का स्मारक विकास इस स्थान की इमारत को दृढ़ करता है। • आधुनिक काल: यह गुरुद्वारा पटियाला की एक मान्य धार्मिक पहचान बना रहता है। • 2026: पटियाला जिले के सार्वजनिक पृष्ठ इस गुरुद्वारे को वर्तमान स्थान संदर्भ के रूप में प्रयोग करते रहते हैं।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-073 and HG-340 - Bahadurgarh/Saifabad sites.
• HG-343 - Samana Thara Sahib.
• HG-351 - Garhi Nazir shelter site.
• HG-072 - Dukh Nivaran Sahib, Patiala; separate physical record.
• HG-073 ਅਤੇ HG-340 - ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ/ਸੈਫ਼ਾਬਾਦ ਅਸਥਾਨ।
• HG-343 - ਸਮਾਣਾ ਥੜ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬ।
• HG-351 - ਗੜ੍ਹੀ ਨਜ਼ੀਰ ਸ਼ਰਨ ਅਸਥਾਨ।
• HG-072 - ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਿਆਲਾ; ਵੱਖਰਾ ਭੌਤਿਕ ਰਿਕਾਰਡ।
• HG-073 और HG-340, बहादुरगढ़ · सैफाबाद के स्थान।
• HG-343, समाना का थड़ा साहिब।
• HG-351, गढ़ी नजीर का शरण स्थान।
• HG-072, दुख निवारण साहिब, पटियाला; अलग भौतिक अभिलेख।
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Visitors see an active Patiala gurdwara in the Moti Bagh area. Do not merge it with Dukh Nivaran Sahib or with Delhi’s Moti Bagh Sahib associated with Guru Gobind Singh Ji.
ਦਰਸ਼ਕ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪਟਿਆਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲਾਓ।
दर्शक मोती बाग क्षेत्र में एक सक्रिय पटियाला गुरुद्वारा देखते हैं। उसे दुख निवारण साहिब या गुरु गोबिंद सिंह जी से जुड़े दिल्ली के मोती बाग साहिब से न मिलाएँ।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• New permanent record HG-352.
• Permanent disambiguation: Moti Bagh Sahib, Patiala (Guru Tegh Bahadur) is not Gurdwara Moti Bagh Sahib, Delhi (Guru Gobind Singh).
• Exact final-journey dates in modern route narratives should be source-graded.
• ਨਵਾਂ ਸਥਾਈ ਰਿਕਾਰਡ HG-352।
• ਸਥਾਈ ਵੱਖਰਾਪਣ: ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਿਆਲਾ (ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ) ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਸਾਹਿਬ, ਦਿੱਲੀ (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ) ਨਹੀਂ ਹੈ।
• ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਹ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ-ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਮਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤ-ਦਰਜੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• नया स्थायी अभिलेख HG-352।
• स्थायी भेद: मोती बाग साहिब, पटियाला (गुरु तेग बहादुर) दिल्ली का गुरुद्वारा मोती बाग साहिब (गुरु गोबिंद सिंह) नहीं है।
• आधुनिक मार्ग वर्णनों में अंतिम यात्रा की सटीक तिथियाँ स्रोत-श्रेणीबद्ध रहनी चाहिए।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. Punjabi University - About Patiala / Gurdwara Moti Bagh Sahib - https://punjabiuniversity.ac.in/pages/Page.aspx?dsenc=AboutPatiala2. District Patiala - public utility near Gurudwara Shri Moti Bagh Sahib - https://patiala.nic.in/public-utility/medical-superintendent-ayurvedic-hospital-patiala/3. Discover Sikhism - Moti Bagh Sahib Patiala - https://discoversikhism.com/sikh_gurdwaras/gurdwara_sri_moti_bagh_sahib_patiala.html