HG-444

Gurdwara Sri Charan Kamal Sahib, Narainaਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਾਹਿਬ, ਨਰੈਣਾGurdwara Sri Charan Kamal Sahib, Naraina

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਾਹਿਬ, ਨਰੈਣਾ

Jaipur, Rajasthan, Indiaਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤजयपुर, राजस्थान, भारत

Guru Gobind Singh Jiਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀगुरु गोबिंद सिंह जी

Locationਟਿਕਾਣਾस्थान: Naraina, Dudu area, Jaipur district, RajasthanNaraina, Dudu area, Jaipur district, Rajasthanनरैना, दूदू क्षेत्र, जयपुर ज़िला, राजस्थान
Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित: Guru Gobind Singh Jiਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀगुरु गोबिंद सिंह जी
Also associatedਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤअन्य संबंधित: None recordedਕੋਈ ਦਰਜ ਨਹੀਂकोई दर्ज नहीं
Periodਸਮਾਂकाल: Rajasthan journey, 1706 to 1707ਰਾਜਸਥਾਨ ਯਾਤਰਾ, 1706 ਤੋਂ 1707राजस्थान यात्रा, 1706 से 1707
Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार: Distinct modern gurdwara site in Naraina, separate from the older Thara Sahib / Dadu Dwara location.ਨਰਾਇਣਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਸਥਾਨ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ / ਦਾਦੂ ਦੁਆਰਾ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।नरैना में अलग आधुनिक गुरुद्वारा स्थल, पुराने थड़ा साहिब / दादू द्वारा स्थान से भिन्न।
Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति: Active gurdwara; present address and contact are identifiable in current historical-gurdwara listings.ਸਰਗਰਮ ਗੁਰਦੁਆਰਾ; ਮੌਜੂਦਾ ਪਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਮੌਜੂਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।सक्रिय गुरुद्वारा; वर्तमान पता और संपर्क मौजूदा ऐतिहासिक-गुरुद्वारा सूचियों में पहचाने जा सकते हैं।
Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक: Pending precise institutional / field verification

Historical significanceਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾऐतिहासिक महत्ता

Guru Gobind Singh Ji visited Naraina during the Rajasthan journey and met Mahant Jait Ram of the Dadupanthi centre. A current Sikh gurdwara known as Charan Kamal Sahib commemorates the Guru’s stay in Naraina. Current site documentation explicitly notes that the well-known Dadu Dwara episode occurred at Mahant Jait Ram’s camp a short distance from this gurdwara, which is why Pothi keeps the present Sikh gurdwara and the older Thara Sahib site as two physical records.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਨਰਾਇਣਾ ਆਏ ਅਤੇ ਦਾਦੂਪੰਥੀ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਮਹੰਤ ਜੈਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਾਹਿਬ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਰਾਇਣਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਠਹਿਰਾਅ ਦੀ ਯਾਦ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਾਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਦੂ ਦੁਆਰਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਮਹੰਤ ਜੈਤ ਰਾਮ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ, ਵਾਪਰੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੋਥੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦੋ ਭੌਤਿਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

गुरु गोबिंद सिंह जी राजस्थान यात्रा के दौरान नरैना आए और दादूपंथी केंद्र के महंत जैत राम से मिले। चरन कमल साहिब नाम का वर्तमान सिख गुरुद्वारा नरैना में गुरु जी के ठहराव का स्मरण कराता है। वर्तमान स्थल दस्तावेज़ स्पष्ट रूप से बताते हैं कि प्रसिद्ध दादू द्वारा प्रसंग इस गुरुद्वारे से थोड़ी दूरी पर महंत जैत राम के डेरे में हुआ था, इसीलिए पोथी वर्तमान सिख गुरुद्वारे और पुराने थड़ा साहिब स्थल को दो भौतिक रिकॉर्ड के रूप में रखती है।

Source-confidence noteSource-confidence noteस्रोत-विश्वसनीयता टिप्पणी

The Guru’s Naraina visit is preserved in standard Sikh reference literature. Some miracle narratives associated with the Guru’s falcon and millet are devotional tradition and should not be presented as historically documented fact.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਨਰਾਇਣਾ ਯਾਤਰਾ ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਜਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਕਰਾਮਾਤੀ ਕਥਾਵਾਂ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਵਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

गुरु जी का नरैना आगमन मानक सिख संदर्भ साहित्य में सुरक्षित है। गुरु जी के बाज और बाजरे से जुड़े कुछ चमत्कार वर्णन श्रद्धा परंपरा हैं और उन्हें ऐतिहासिक रूप से प्रमाणित तथ्य के रूप में प्रस्तुत नहीं करना चाहिए।

Database / duplicate controlDatabase / duplicate controlडेटाबेस / दोहराव नियंत्रण

Never merge HG-444 into HG-445. HG-444 is the current Sikh gurdwara; HG-445 is the historical Thara Sahib / Dadu Dwara platform tied to the Dadupanthi complex.

HG-444 ਨੂੰ HG-445 ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਨਾ ਕਰੋ। HG-444 ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ; HG-445 ਦਾਦੂਪੰਥੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ / ਦਾਦੂ ਦੁਆਰਾ ਥੜਾ ਹੈ।

HG-444 को कभी HG-445 में न मिलाएँ। HG-444 वर्तमान सिख गुरुद्वारा है; HG-445 दादूपंथी परिसर से जुड़ा ऐतिहासिक थड़ा साहिब / दादू द्वारा चबूतरा है।

Route / chronology noteRoute / chronology noteमार्ग / कालक्रम टिप्पणी

Naraina belongs securely to the Rajasthan journey. The duration “13 days” is retained only where attributed to later site tradition, not as an exact core chronology date.

ਨਰਾਇਣਾ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। “13 ਦਿਨ” ਦੀ ਅਵਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਥੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਬਾਅਦ ਦੀ ਅਸਥਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਹੀ ਮੂਲ ਕ੍ਰਮ-ਮਿਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ।

नरैना निश्चित रूप से राजस्थान यात्रा का हिस्सा है। "13 दिन" की अवधि केवल वहीं रखी गई है जहाँ इसे बाद की स्थल-परंपरा से जोड़ा गया है, इसे मूल कालक्रम की सटीक तिथि के रूप में नहीं।

Source baseSource baseस्रोत आधार

• The Sikh Encyclopedia, “Narayana” (Guru visit and Thara Sahib context).

• HistoricalGurudwaras.com, “Gurudwara Shri Charan Kamal Sahib, Naraina” (distinct current Sikh gurdwara and separation from Mahant Jait Ram’s camp).

• The Sikh Encyclopedia, “ਨਰਾਇਣਾ” (ਗੁਰੂ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ ਸੰਦਰਭ)।

• HistoricalGurudwaras.com, “ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਾਹਿਬ, ਨਰਾਇਣਾ” (ਵੱਖਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਜੈਤ ਰਾਮ ਦੇ ਡੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾਪਣ)।

• सिख विश्वकोश, "Narayana" (गुरु का आगमन और थड़ा साहिब का संदर्भ)।

• HistoricalGurudwaras.com, "Gurudwara Shri Charan Kamal Sahib, Naraina" (अलग वर्तमान सिख गुरुद्वारा और महंत जैत राम के डेरे से पृथकता)।