HG-070
Gurdwara Sri Guru Hargobind Sahib Ji, Mandi Gobindgarhਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹGurdwara Sri Guru Hargobind Sahib Ji, Mandi Gobindgarh
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ
Fatehgarh Sahib, Punjab, Indiaਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤफतेहगढ़ साहिब, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Hargobind Sahib Ji; Mandi Gobindgarh sangatਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸੰਗਤगुरु हरगोबिंद साहिब जी; मंडी गोबिंदगढ़ की संगत
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Hargobind Malwa travel period; later replacement of the old single-room memorial by a modern gurdwaraਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਮਾਲਵਾ ਯਾਤਰਾ ਕਾਲ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਯਾਦਗਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾगुरु हरगोबिंद का मालवा यात्रा काल; बाद में पुराने एक-कक्ष स्मारक की जगह आधुनिक गुरुद्वारा
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Guru travel halt / preaching-route shrineਗੁਰੂ ਯਾਤਰਾ ਪੜਾਅ · ਪ੍ਰਚਾਰ ਰਾਹ ਦਾ ਧਾਮगुरु यात्रा पड़ाव · प्रचार-मार्ग गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active historical gurdwara under SGPC control according to the Sikh Encyclopedia.ਦ ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਸਰਗਰਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।सिख विश्वकोश के अनुसार शिरोमणि कमेटी के नियंत्रण में सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Town reference approximately 30°38'N, 76°23'E in Sikh reference literature; exact shrine entrance pending
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Mandi Gobindgarh preserves a concise Sixth-Guru historical site marking a brief halt by Guru Hargobind Sahib Ji during one of his Malwa journeys.
ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਲਵਾ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸੰਖੇਪ ਠਹਿਰਾਅ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
मंडी गोबिंदगढ़ एक संक्षिप्त छठे-गुरु ऐतिहासिक स्थान सुरक्षित रखता है जो गुरु हरगोबिंद साहिब जी की एक मालवा यात्रा के दौरान के छोटे पड़ाव को अंकित करता है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The site is useful for connecting the Guru’s Malwa route with the Sirhind and Fatehgarh Sahib region. Its limited narrative is also a good example of Pothi preserving real geography without manufacturing a dramatic sakhi.
ਇਹ ਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੀਮਿਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਪੋਥੀ ਬਿਨਾਂ ਨਾਟਕੀ ਸਾਖੀ ਘੜੇ ਅਸਲ ਭੂਗੋਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ।
यह स्थान गुरु जी के मालवा मार्ग को सरहिंद और फतेहगढ़ साहिब क्षेत्र से जोड़ने में उपयोगी है। इसका सीमित वर्णन इसका भी अच्छा उदाहरण है कि पोथी कोई नाटकीय साखी गढ़े बिना वास्तविक भूगोल कैसे सुरक्षित रखती है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
The Sikh Encyclopedia identifies Mandi Gobindgarh, west of Sirhind, as having a historical shrine called Gurdwara Sri Guru Hargobind Sahib Ji.
The gurdwara commemorates a brief halt by Guru Hargobind Sahib Ji during one of his journeys through Malwa. The source does not attach a secure exact date, battle or extended episode to the stop.
An older single-room memorial once stood at the site. It was replaced by a modern complex with a large assembly hall, multi-storeyed gateway and a domed sanctum.
This architecture belongs to later Sikh development. Pothi should anchor the historical article to the remembered halt-site and keep building chronology separate from the Guru-period association.
ਦ ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਮਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਮ ਵਾਲਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮਾਲਵੇ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਸੰਖੇਪ ਠਹਿਰਾਅ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਇਸ ਪੜਾਅ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਸਹੀ ਮਿਤੀ, ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦਾ।
ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਯਾਦਗਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਵੱਡੇ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ, ਬਹੁ ਮੰਜ਼ਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਾਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੇ ਲੈ ਲਈ।
ਇਹ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੇਖ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਠਹਿਰਾਅ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
सिख विश्वकोश सरहिंद के पश्चिम स्थित मंडी गोबिंदगढ़ में गुरुद्वारा श्री गुरु हरगोबिंद साहिब जी नामक एक ऐतिहासिक गुरुद्वारा बताता है।
यह गुरुद्वारा गुरु हरगोबिंद साहिब जी की मालवा से होकर हुई एक यात्रा के छोटे पड़ाव का स्मरण कराता है। स्रोत इस पड़ाव से कोई सुनिश्चित सटीक तिथि, युद्ध या लंबा प्रसंग नहीं जोड़ता।
इस स्थान पर कभी एक पुराना एक-कक्ष स्मारक था। उसकी जगह एक आधुनिक परिसर बना जिसमें बड़ा सभा हॉल, बहुमंजिला प्रवेश द्वार और एक गुंबदयुक्त गर्भगृह है।
यह स्थापत्य बाद के सिख विकास का है। पोथी को ऐतिहासिक लेख को स्मरण किए गए पड़ाव-स्थल से जोड़ना चाहिए और इमारत का कालक्रम गुरु-कालीन संबंध से अलग रखना चाहिए।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Hargobind Sahib Ji made a brief halt at the place now commemorated by the historical gurdwara in Mandi Gobindgarh.
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੰਖੇਪ ਠਹਿਰਾਅ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी ने उस स्थान पर एक छोटा पड़ाव किया जिसका स्मरण अब मंडी गोबिंदगढ़ का ऐतिहासिक गुरुद्वारा कराता है।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Hargobind Sahib Ji; Mandi Gobindgarh Sikh sangat; later SGPC management.
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧ।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी; मंडी गोबिंदगढ़ की सिख संगत; बाद का शिरोमणि कमेटी प्रबंध।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Historic Guru-halt location.
• Older single-room memorial replaced by a modern gurdwara.
• Large assembly hall and multi-storeyed gateway.
• Current SGPC institutional association.
• ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰੂ ਠਹਿਰਾਅ ਸਥਾਨ।
• ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਯਾਦਗਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।
• ਵੱਡਾ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ ਅਤੇ ਬਹੁ ਮੰਜ਼ਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ।
• ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੰਬੰਧ।
• ऐतिहासिक गुरु-पड़ाव का स्थान।
• पुराना एक-कक्ष स्मारक, जिसकी जगह आधुनिक गुरुद्वारा बना।
• बड़ा सभा हॉल और बहुमंजिला प्रवेश द्वार।
• वर्तमान शिरोमणि कमेटी संस्थागत संबंध।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The Guru-period claim concerns the halt-site. The current large building is later and should not be dated to the seventeenth century.
ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਠਹਿਰਾਅ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
गुरु-कालीन दावा पड़ाव-स्थल का है। वर्तमान बड़ी इमारत बाद की है और उसे सत्रहवीं सदी का नहीं ठहराना चाहिए।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• Guru Hargobind period: Guru Hargobind Sahib Ji makes a brief halt during a Malwa journey. • Later period: A single-room memorial shrine marks the site. • Modern period: The old structure is replaced by the present larger gurdwara complex. • Present: The shrine remains active.
• ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਕਾਲ: ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਾਲਵਾ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸੰਖੇਪ ਠਹਿਰਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। • ਬਾਅਦ ਦਾ ਕਾਲ: ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਧਾਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। • ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ: ਪੁਰਾਣੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਧਾਮ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• गुरु हरगोबिंद काल: गुरु हरगोबिंद साहिब जी एक मालवा यात्रा के दौरान छोटा पड़ाव करते हैं। • बाद का काल: एक एक-कक्ष स्मारक गुरुद्वारा इस स्थान को अंकित करता है। • आधुनिक काल: पुराने ढाँचे की जगह वर्तमान बड़ा गुरुद्वारा परिसर बनता है। • वर्तमान: यह गुरुद्वारा सक्रिय बना हुआ है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-112 - Thanesar for the wider north-India route
• HG-259 - Karha Sahib
• Future Sirhind/Fatehgarh Sixth-Guru route mapping
• HG-112 · ਥਾਨੇਸਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਰਾਹ ਲਈ
• HG-259 · ਕਰਹਾ ਸਾਹਿਬ
• ਭਵਿੱਖੀ ਸਰਹਿੰਦ/ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਰਾਹ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ
• HG-112, व्यापक उत्तर-भारत मार्ग के लिए थानेसर
• HG-259, करहा साहिब
• भावी सरहिंद · फतेहगढ़ छठे गुरु मार्ग का मानचित्रण
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
The existing HG-070 record should be normalized to the full current display name while preserving “Gurdwara Patshahi Chhevin, Gobindgarh” as an alias.
ਮੌਜੂਦਾ HG-070 ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਆਰੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ “ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ, ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ” ਨੂੰ ਉਪਨਾਮ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਵੇ।
मौजूदा HG-070 अभिलेख को पूर्ण वर्तमान प्रदर्शित नाम के अनुसार सामान्यीकृत करना चाहिए और "गुरुद्वारा पातशाही छेवीं, गोबिंदगढ़" को उपनाम के रूप में बनाए रखना चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• Do not create a detailed sakhi or exact travel date not present in the source.
• Do not confuse Mandi Gobindgarh with Ranwan Gurdwara Gobindgarh Sahib, which is a different physical site with a disputed Sixth-Guru layer.
• ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਸਾਖੀ ਜਾਂ ਸਹੀ ਯਾਤਰਾ ਮਿਤੀ ਨਾ ਬਣਾਓ।
• ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਰਾਣਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਨਾ ਰਲਾਓ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਭੌਤਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਪਰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ।
• स्रोत में न होने वाली कोई विस्तृत साखी या सटीक यात्रा तिथि न गढ़ें।
• मंडी गोबिंदगढ़ को रणवाँ के गुरुद्वारा गोबिंदगढ़ साहिब से न मिलाएँ, जो विवादित छठे-गुरु स्तर वाला एक भिन्न भौतिक स्थान है।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. The Sikh Encyclopedia - Gobindgarh https://www.thesikhencyclopedia.com/gobindgarh/