HG-228
Joti Jot Asthan Patshahi III, Goindwal Sahibਜੋਤੀ ਜੋਤ ਅਸਥਾਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਤੀਜੀ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬJoti Jot Asthan Patshahi III, Goindwal Sahib
ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਅਸਥਾਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਤੀਜੀ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ
Tarn Taran, Punjab, Indiaਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤतरन तारन, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Amar Das Ji; Guru Ram Das Jiਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀगुरु अमर दास जी; गुरु राम दास जी
- Periodਸਮਾਂकाल
- 1574 Joti Jot; later memorial pavilion1574 ਦਾ ਜੋਤੀ ਜੋਤ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੰਡਪ1574 का जोती जोत; बाद का स्मारक मंडप
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Joti Jot memorialਜੋਤੀ ਜੋਤ ਯਾਦਗਾਰजोती जोत स्मारक
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active memorial within the Chaubara Sahib complex.ਚੌਬਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਰਗਰਮ ਯਾਦਗਾਰ।चौबारा साहिब परिसर के भीतर सक्रिय स्मारक।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Pending exact Pothi map verification
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Joti Jot Asthan Patshahi III marks the room-site in Goindwal where Guru Amar Das Ji passed away in 1574 after appointing Guru Ram Das Ji as successor.
ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਅਸਥਾਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਤੀਜੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ 1574 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਥਾਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ।
जोती जोत अस्थान पातशाही तीसरी गोइंदवाल में उस कमरे के स्थान को अंकित करता है जहाँ गुरु अमर दास जी 1574 में गुरु राम दास जी को गुरगद्दी सौंपने के बाद जोती जोत समाए।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The site marks the end of Guru Amar Das Ji’s earthly life and the completion of the succession to Guru Ram Das Ji. It also reinforces Goindwal’s role as the principal centre of the Third Guru.
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲ ਗੁਰਿਆਈ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਦੀ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
यह स्थान गुरु अमर दास जी के इस लोक के जीवन के अंत और गुरु राम दास जी को गुरगद्दी सौंपे जाने की पूर्णता को अंकित करता है। यह तीसरे पातशाह के मुख्य केंद्र के रूप में गोइंदवाल की भूमिका को भी और दृढ़ करता है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
SGPC records Guru Amar Das Ji’s Joti Jot at Goindwal Sahib on 1 September 1574 after he had transferred the responsibility of Guruship to Guru Ram Das Ji.
The Sikh Encyclopedia identifies a small marbled pavilion next to the Guriai Asthan as the memorial built on the site of the room in which Guru Amar Das Ji died.
The same source states that Guru Ram Das Ji also died in that room seven years later, giving the location an additional Fourth Guru association.
The present pavilion is a later memorial. Its marble and current architecture should be treated separately from the sixteenth-century room-site tradition.
Ramkali Sadu, the composition by Baba Sundar Ji preserved in Guru Granth Sahib Ji, provides an important scriptural-literary source for the passing of Guru Amar Das Ji and succession to Guru Ram Das Ji, though the physical-site details come from later shrine history.
ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ. ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 1 ਸਤੰਬਰ 1574 ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ।
ਸਿੱਖ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਗੁਰਿਆਈ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰੀ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਉਸ ਕਮਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ ਸਨ।
ਇਹੀ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਸਬੰਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਡਪ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਮਕਲੀ ਸਦੁ, ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲ ਗੁਰਿਆਈ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਧਾਰਮਿਕ-ਸਾਹਿਤਕ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰਕ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
शिरोमणि कमेटी गुरु अमर दास जी का जोती जोत गोइंदवाल साहिब में 1 सितंबर 1574 को अंकित करती है, जब वे गुरगद्दी की जिम्मेदारी गुरु राम दास जी को सौंप चुके थे।
सिख विश्वकोश गुरिआई अस्थान के साथ लगे एक छोटे संगमरमर मंडप को वह स्मारक बताता है जो उस कमरे के स्थान पर बना है जिसमें गुरु अमर दास जी जोती जोत समाए।
वही स्रोत कहता है कि सात वर्ष बाद गुरु राम दास जी भी उसी कमरे में जोती जोत समाए, जिससे इस स्थान से चौथे पातशाह का एक और संबंध जुड़ता है।
वर्तमान मंडप बाद का स्मारक है। उसका संगमरमर और वर्तमान स्थापत्य सोलहवीं सदी की उस कमरे-स्थल परंपरा से अलग मानने चाहिए।
बाबा सुंदर जी की रचना रामकली सद, जो गुरु ग्रंथ साहिब जी में सुरक्षित है, गुरु अमर दास जी के जोती जोत समाने और गुरु राम दास जी को गुरगद्दी सौंपे जाने का एक महत्वपूर्ण गुरबाणी स्रोत है, यद्यपि भौतिक स्थल के विवरण बाद के गुरुद्वारा इतिहास से आते हैं।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Amar Das Ji’s Joti Jot occurred at Goindwal Sahib in 1574 after Guru Ram Das Ji had been appointed successor.
ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 1574 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਥਾਪੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ।
गुरु राम दास जी को गुरगद्दी सौंपे जाने के बाद गुरु अमर दास जी 1574 में गोइंदवाल साहिब में जोती जोत समाए।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Amar Das Ji; Guru Ram Das Ji; Baba Sundar Ji as author of Ramkali Sadu; Goindwal sangat.
ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ; ਰਾਮਕਲੀ ਸਦੁ ਦੇ ਰਚੇਤਾ ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਜੀ; ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਦੀ ਸੰਗਤ।
गुरु अमर दास जी; गुरु राम दास जी; रामकली सद के रचयिता बाबा सुंदर जी; गोइंदवाल की संगत।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Small marble memorial pavilion.
• Position beside Guriai Asthan within the Chaubara Sahib complex.
• Shared later memory of Guru Ram Das Ji’s Joti Jot at the same room-site.
• ਛੋਟਾ ਸੰਗਮਰਮਰੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੰਡਪ।
• ਚੌਬਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁਰਿਆਈ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ।
• ਉਸੇ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਦ।
• छोटा संगमरमर स्मारक मंडप।
• चौबारा साहिब परिसर के भीतर गुरिआई अस्थान के साथ स्थान।
• उसी कमरे-स्थल पर गुरु राम दास जी के जोती जोत की साझा बाद की स्मृति।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The historical event belongs to the Guru-period room-site. The existing marble pavilion is a later memorial.
ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਗਮਰਮਰੀ ਮੰਡਪ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ।
यह ऐतिहासिक घटना गुरु-कालीन कमरे-स्थल की है। मौजूदा संगमरमर मंडप बाद का स्मारक है।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• 1574: Guru Amar Das Ji appoints Guru Ram Das Ji and enters Joti Jot at Goindwal. • 1581: The Sikh Encyclopedia states that Guru Ram Das Ji also passed away at the same room-site. • Later period: A marble pavilion is built to memorialise the Joti Jot location. • Present: The memorial remains part of the Chaubara Sahib complex.
• 1574: ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਥਾਪਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। • 1581: ਸਿੱਖ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਉਸੇ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ। • ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਲਈ ਸੰਗਮਰਮਰੀ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਯਾਦਗਾਰ ਚੌਬਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
• 1574: गुरु अमर दास जी गुरु राम दास जी को गुरगद्दी सौंपकर गोइंदवाल में जोती जोत समाते हैं। • 1581: सिख विश्वकोश कहता है कि गुरु राम दास जी भी उसी कमरे-स्थल पर जोती जोत समाए। • बाद का काल: जोती जोत के स्थान को अंकित करने के लिए एक संगमरमर मंडप बनता है। • वर्तमान: यह स्मारक चौबारा साहिब परिसर का भाग बना हुआ है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• Guru Amar Das Ji: final instructions and Joti Jot
• Guru Ram Das Ji: succession
• Ramkali Sadu
• HG-227 Guriai Asthan Guru Ram Das Ji
• ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ: ਅੰਤਲੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ
• ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ: ਗੁਰਿਆਈ
• ਰਾਮਕਲੀ ਸਦੁ
• HG-227 ਗੁਰਿਆਈ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ
• गुरु अमर दास जी: अंतिम उपदेश और जोती जोत
• गुरु राम दास जी: गुरगद्दी
• रामकली सद
• HG-227 गुरिआई अस्थान गुरु राम दास जी
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
The memorial is part of the dense Chaubara Sahib pilgrimage cluster and should be shown as a sub-site on the same local map.
ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ ਸੰਘਣੇ ਚੌਬਾਰਾ ਸਾਹਿਬ ਯਾਤਰਾ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਥਾਨਕ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਪ-ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
यह स्मारक चौबारा साहिब के सघन तीर्थ समूह का भाग है और उसे उसी स्थानीय नक्शे पर एक उप-स्थान के रूप में दिखाना चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• The exact room layout from the sixteenth century cannot be inferred from the current pavilion.
• Pothi should distinguish scriptural evidence for the succession/passing tradition from later architectural identification of the precise room-site.
• ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਠੀਕ ਬਣਤਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਡਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
• ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ/ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਬੂਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• सोलहवीं सदी के उस कमरे की सटीक बनावट वर्तमान मंडप से नहीं मानी जा सकती।
• पोथी को गुरगद्दी · जोती जोत परंपरा के गुरबाणी साक्ष्य को उस सटीक कमरे-स्थल की बाद की स्थापत्य पहचान से अलग रखना चाहिए।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- The Sikh Encyclopedia, Goindval https://www.thesikhencyclopedia.com/goindval/
- SGPC, Sri Guru Amar Das Ji https://sgpc.net/ten-guru-sahibs/guru-amardas-sahib/
- SGPC legacy, Guru Amar Das historical gurdwaras https://old.sgpc.net/historical-gurdwaras/amar.asp