HG-337
Gurdwara Sri Bhora Sahib, Sri Anandpur Sahibਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬGurdwara Sri Bhora Sahib, Sri Anandpur Sahib
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
Rupnagar, Punjab, Indiaਰੂਪਨਗਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤरूपनगर, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Tegh Bahadur Sahib Ji; Guru Gobind Singh Ji and Guru family through Guru ke Mahalਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰगुरु तेग बहादुर साहिब जी; गुरु गोबिंद सिंह जी और गुरु के महल के माध्यम से गुरु परिवार
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Tegh Bahadur Anandpur residence, 1665-1675; later Guru-family use; present building laterਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਅਨੰਦਪੁਰ ਨਿਵਾਸ, 1665 to 1675; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ; ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਬਾਅਦ ਦੀगुरु तेग बहादुर साहिब जी का आनंदपुर निवास, 1665-1675; बाद में गुरु परिवार का उपयोग; वर्तमान भवन बाद का
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Residence / meditation-associated shrineਨਿਵਾਸ / ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਸਥਾਨनिवास / ध्यान से जुड़ा गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active historical gurdwara in the Anandpur Guru ke Mahal cluster.ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।आनंदपुर के गुरु के महल समूह का सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Exact entrance/pin pending Pothi verification inside the Guru ke Mahal historical cluster.
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Bhora Sahib at Anandpur preserves a basement-space tradition associated with Guru Tegh Bahadur Sahib Ji’s residence and meditation at Guru ke Mahal. It is physically distinct from Bhora Sahib at Baba Bakala and receives its own permanent ID.
ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਵਿਖੇ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਦੇ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪੱਕੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
आनंदपुर का भोरा साहिब गुरु तेग बहादुर साहिब जी के गुरु के महल में निवास और ध्यान से जुड़ी तहखाने की परंपरा को सुरक्षित रखता है। यह बाबा बकाला के भोरा साहिब से भौतिक रूप से अलग है और इसे अपनी अलग स्थायी आईडी दी गई है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The site represents the private/residential dimension of Guru Tegh Bahadur Sahib Ji’s Anandpur years. Together with Damdama Sahib and Thara Sahib, it creates a coherent picture of residence, spiritual discipline, public leadership and historic decision-making.
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ/ਨਿਵਾਸੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਥੜ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਨਿਵਾਸ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਜਨਤਕ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
यह स्थल गुरु तेग बहादुर साहिब जी के आनंदपुर के वर्षों के निजी/आवासीय पक्ष को दर्शाता है। दमदमा साहिब और थड़ा साहिब के साथ मिलकर यह निवास, आध्यात्मिक साधना, सार्वजनिक नेतृत्व और ऐतिहासिक निर्णय की एक संगत तस्वीर बनाता है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
After founding Chakk Nanaki in 1665, Guru Tegh Bahadur Sahib Ji established his household and community centre in the settlement. Guru ke Mahal became the core residential precinct.
The Sikh Encyclopedia identifies Bhora Sahib as part of Guru ke Mahal and records a basement where Guru Tegh Bahadur Sahib Ji retired for solitary meditation. A small platform in the present basement marks the traditional original bhora site.
The Guru’s contemplative practice should be described within the Sikh householder model. The physical bhora memory does not imply abandonment of family, community, travel or public leadership.
The present three-storeyed domed building is a later architectural shell around the sacred-site memory. Its construction date should not be conflated with the seventeenth-century residence.
1665 ਵਿੱਚ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਵਸਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਮੁੱਖ ਨਿਵਾਸੀ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਹਿਖ਼ਾਨਾ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਕਾਂਤ ਸਿਮਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਥੜ੍ਹਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੂਲ ਭੋਰਾ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਿਮਰਨ-ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਭੋਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਪਰਿਵਾਰ, ਸੰਗਤ, ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਤਿੰਨ-ਮੰਜ਼ਲੀ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
1665 में चक्क नानकी बसाने के बाद गुरु तेग बहादुर साहिब जी ने इसी बस्ती में अपना गृहस्थ और संगत का केंद्र स्थापित किया। गुरु के महल मुख्य आवासीय परिसर बन गया।
सिख विश्वकोश भोरा साहिब को गुरु के महल का हिस्सा बताता है और उस तहखाने का उल्लेख करता है जहाँ गुरु तेग बहादुर साहिब जी एकांत ध्यान के लिए जाते थे। वर्तमान तहखाने में एक छोटा चबूतरा परंपरागत मूल भोरा स्थल को चिह्नित करता है।
गुरु साहिब की ध्यान-साधना को सिख गृहस्थ आदर्श के भीतर ही बताया जाना चाहिए। भोरे की भौतिक स्मृति का अर्थ परिवार, संगत, यात्रा या सार्वजनिक नेतृत्व का त्याग नहीं है।
वर्तमान तीन मंजिला गुंबददार भवन पवित्र स्थल की स्मृति के चारों ओर बना बाद का स्थापत्य आवरण है। इसके निर्माण की तिथि को सत्रहवीं सदी के निवास के साथ मिलाया नहीं जाना चाहिए।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji is remembered as using the basement bhora within his Anandpur residence for periods of meditation and spiritual discipline.
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੇ ਭੋਰੇ ਨੂੰ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
गुरु तेग बहादुर साहिब जी को अपने आनंदपुर निवास के भीतर तहखाने के भोरे का उपयोग ध्यान और आध्यात्मिक साधना के लिए करते हुए याद किया जाता है।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji; Mata Gujri Ji; Mata Nanaki Ji; young Gobind Rai / Guru Gobind Singh Ji; Guru-family household.
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ; ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ; ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ / ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ; ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਘਰ।
गुरु तेग बहादुर साहिब जी; माता गुजरी जी; माता नानकी जी; बाल गोबिंद राय / गुरु गोबिंद सिंह जी; गुरु परिवार का गृहस्थ।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Basement bhora associated with Guru Tegh Bahadur Sahib Ji’s meditation.
• Small platform within the basement marking the traditional original spot.
• Later multi-storey domed gurdwara forming part of Guru ke Mahal.
• ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਾ ਭੋਰਾ।
• ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੂਲ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਛੋਟਾ ਥੜ੍ਹਾ।
• ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਬਾਅਦ ਦਾ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਲੀ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।
• गुरु तेग बहादुर साहिब जी के ध्यान से जुड़ा तहखाने का भोरा।
• तहखाने के भीतर परंपरागत मूल स्थान को चिह्नित करता छोटा चबूतरा।
• गुरु के महल का हिस्सा बनता बाद का बहुमंजिला गुंबददार गुरुद्वारा।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The sacred core is the basement-space tradition of Guru ke Mahal. The modern multi-storey building is later and should be presented as commemorative architecture around the historical site.
ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਲ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਲੀ ਇਮਾਰਤ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਲ ਦੁਆਲੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
पवित्र केंद्र गुरु के महल की तहखाने वाली परंपरा है। आधुनिक बहुमंजिला भवन बाद का है और इसे ऐतिहासिक स्थल के चारों ओर बनी स्मारक वास्तुकला के रूप में प्रस्तुत किया जाना चाहिए।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• 1665: Chakk Nanaki is founded and the Guru-family centre develops. • 1665-1675: Guru Tegh Bahadur Sahib Ji resides at Anandpur/Chakk Nanaki; the bhora tradition belongs to this period. • Later Guru period: Guru ke Mahal continues as a Guru-family residential complex. • Later centuries: A substantial gurdwara structure develops around the traditional basement site. • Present: Bhora Sahib remains an active shrine in the Anandpur historical cluster.
• 1665: ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਵਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। • 1665 to 1675: ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਨੰਦਪੁਰ/ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਵਿਖੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਭੋਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ। • ਬਾਅਦ ਦਾ ਗੁਰੂ ਕਾਲ: ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। • ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ: ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅਨੰਦਪੁਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਅਸਥਾਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
• 1665: चक्क नानकी बसाया जाता है और गुरु परिवार का केंद्र विकसित होता है। • 1665-1675: गुरु तेग बहादुर साहिब जी आनंदपुर/चक्क नानकी में निवास करते हैं; भोरे की परंपरा इसी काल की है। • बाद का गुरु काल: गुरु के महल गुरु परिवार का आवासीय परिसर बना रहता है। • बाद की शताब्दियाँ: परंपरागत तहखाने वाले स्थल के चारों ओर एक बड़ा गुरुद्वारा भवन विकसित होता है। • वर्तमान: भोरा साहिब आनंदपुर के ऐतिहासिक समूह में सक्रिय गुरुद्वारा बना हुआ है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-335 - Damdama Sahib, public court/diwan site
• HG-336 - Thara Sahib, Kashmiri Pandit delegation site
• HG-338 - Sis Ganj Sahib, sacred-head cremation site
• HG-334 - Bhora Sahib, Baba Bakala (same descriptive name, different physical site and separate ID)
• Do not merge Anandpur Bhora with Baba Bakala Bhora.
• HG-335 · ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਨਤਕ ਦਰਬਾਰ/ਦੀਵਾਨ ਅਸਥਾਨ
• HG-336 · ਥੜ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਵਫ਼ਦ ਅਸਥਾਨ
• HG-338 · ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੀਸ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦਾ ਅਸਥਾਨ
• HG-334 · ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ (ਇੱਕੋ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਨਾਮ, ਵੱਖਰੀ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ)
• ਅਨੰਦਪੁਰ ਭੋਰਾ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਭੋਰਾ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲਾਓ।
• HG-335 - दमदमा साहिब, सार्वजनिक दरबार/दीवान स्थल
• HG-336 - थड़ा साहिब, कश्मीरी पंडितों के शिष्टमंडल का स्थल
• HG-338 - सीस गंज साहिब, पवित्र शीश के अंतिम संस्कार का स्थल
• HG-334 - भोरा साहिब, बाबा बकाला (वही वर्णनात्मक नाम, अलग भौतिक स्थल और अलग आईडी)
• आनंदपुर के भोरा साहिब को बाबा बकाला के भोरा साहिब के साथ न मिलाएँ।
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Visitors can descend/approach the bhora memorial within the Guru ke Mahal precinct. App mapping must distinguish this Anandpur shrine from the similarly named Baba Bakala Bhora Sahib.
ਦਰਸ਼ਕ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੋਰਾ ਯਾਦਗਾਰ ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ/ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਐਪ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ ਨੂੰ ਇਸ ਅਨੰਦਪੁਰ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
दर्शक गुरु के महल परिसर के भीतर भोरा स्मारक तक उतर/पहुँच सकते हैं। ऐप की मैपिंग को इस आनंदपुर गुरुद्वारे को इसी मिलते-जुलते नाम वाले बाबा बकाला के भोरा साहिब से अलग रखना चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• The term “Bhora Sahib” identifies more than one historical shrine. Location must always accompany the name in Pothi.
• Site tradition supports meditation use; avoid unreferenced claims that particular Gurbani compositions were definitively written in the basement.
• The present superstructure is later than the Guru-period site.
• "ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ" ਨਾਮ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥਾਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
• ਅਸਥਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਬਿਨਾਂ-ਹਵਾਲੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ ਕਿ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
• ਮੌਜੂਦਾ ਉਪਰੀ ਢਾਂਚਾ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹੈ।
• “भोरा साहिब” नाम एक से अधिक ऐतिहासिक गुरुद्वारों की पहचान करता है। पोथी में नाम के साथ स्थान हमेशा साथ रहना चाहिए।
• स्थल परंपरा ध्यान के उपयोग का समर्थन करती है; बिना संदर्भ के यह दावा न करें कि विशेष गुरबाणी रचनाएँ निश्चित रूप से इसी तहखाने में लिखी गईं।
• वर्तमान ऊपरी संरचना गुरु-कालीन स्थल से बाद की है।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. The Sikh Encyclopedia - Anandpur - https://www.thesikhencyclopedia.com/anandpur/2. The Sikh Encyclopedia - Bhora Sahib Gurudwara, Anandpur - https://www.thesikhencyclopedia.com/bhora-sahib-gurudwara-anandpur/3. The Sikh Encyclopedia - Guru Tegh Bahadur - https://www.thesikhencyclopedia.com/tegh-bahadur-guru/