HG-481
Gurdwara Baba Banda Singh Bahadur / Qila Gurdwara, Sadhauraਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ / ਕਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਸਢੌਰਾGurdwara Baba Banda Singh Bahadur / Qila Gurdwara, Sadhaura
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ / ਕਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਸਢੌਰਾ
Yamunanagar, Haryana, Indiaਯਮੁਨਾਨਗਰ, ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤयमुनानगर, हरियाणा, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Banda Singh Bahadur; Pir Buddhu Shah; Usman Khan; Guru Gobind Singh Ji as wider Sadhaura contextਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ; ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ; ਉਸਮਾਨ ਖ਼ਾਨ; ਵਡੇਰੇ ਸਢੌਰਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀबंदा सिंह बहादुर; पीर बुद्धू शाह; उस्मान खान; व्यापक सढ़ौरा संदर्भ में गुरु गोबिंद सिंह जी
- Periodਸਮਾਂकाल
- 1710 Banda Singh Bahadur campaign; later memorial development1710 ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਮੁਹਿੰਮ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਿਕਾਸ1710 का बंदा सिंह बहादुर अभियान; बाद का स्मारक विकास
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Battle / fort-landscape memorial gurdwaraਜੰਗ · ਕਿਲ੍ਹਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾजंग / किला-भूदृश्य स्मारक गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Historical gurdwara identified near fort wall; current management / access should be verifiedਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨੇੜੇ ਪਛਾਣਿਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ; ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ · ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲੋੜੀਂਦੀकिले की दीवार के निकट पहचाना गया ऐतिहासिक गुरुद्वारा; मौजूदा प्रबंधन / पहुँच की पुष्टि होनी चाहिए
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Pending exact public entrance verification
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Sadhaura preserves a distinct Banda Singh Bahadur shrine associated with the ruined fort and the 1710 Sikh attack on the town. The standard Sikh reference says the older shrine inside the fort collapsed and a replacement gurdwara was constructed close to the fort wall, retaining the Banda Bahadur identity and the aliases Qila / Quila Gurdwara and Qatalgarh.
ਸਢੌਰਾ ਵਿੱਚ ਖੰਡਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ 1710 ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਅਸਥਾਨ ਸਾਂਭਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਸਥਾਨ ਢਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬਦਲਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੇ ਕਤਲਗੜ੍ਹ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇ।
सढ़ौरा में बंदा सिंह बहादुर से जुड़ा एक अलग स्थल सुरक्षित है, जो खंडहर किले और 1710 में नगर पर हुए सिख आक्रमण से संबंधित है। मानक सिख संदर्भ कहता है कि किले के भीतर का पुराना स्थल ढह गया और किले की दीवार के पास एक नया गुरुद्वारा बनाया गया, जिसने बंदा बहादुर की पहचान तथा किला / क्विला गुरुद्वारा और कतलगढ़ नाम बनाए रखे।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
This site marks a specific historical landscape in Banda Singh Bahadur's 1710 campaign and is physically distinct from Gurdwara Pir Buddhu Shah in the same town. It therefore qualifies independently under the Phase 2 one-site-one-ID rule.
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਦੀ 1710 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਫੇਜ਼ 2 ਦੇ ਇੱਕ-ਅਸਥਾਨ-ਇੱਕ-ID ਨਿਯਮ ਹੇਠ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੋਗ ਹੈ।
यह स्थल बंदा सिंह बहादुर के 1710 के अभियान के एक विशिष्ट ऐतिहासिक भूदृश्य को अंकित करता है और उसी नगर के गुरुद्वारा पीर बुद्धू शाह से भौतिक रूप से अलग है। इसलिए यह चरण 2 के एक-स्थल-एक-आईडी नियम के अंतर्गत स्वतंत्र रूप से पात्र है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
Sadhaura was the home of Pir Buddhu Shah, the Muslim saint who supported Guru Gobind Singh Ji and whose family suffered losses at Bhangani. The standard Sikh reference records that Guru Gobind Singh visited the Pir at Sadhaura in 1688 while returning from Paonta through Kapal Mochan toward Anandpur.
Pir Buddhu Shah was later executed by the local faujdar Usman Khan. Banda Singh Bahadur attacked Sadhaura in the course of the Khalsa campaigns, traditionally remembered as avenging the Pir and confronting the local Mughal authority. The Sikh Encyclopedia dates the investment of Sadhaura to 1710.
Within the ruined-fort landscape, a shrine known as Gurdwara Baba Banda Bahadur existed. The standard reference says that older shrine crumbled and a new gurdwara was constructed close to the fort wall. The same site identity is also known as Quila Gurdwara or Gurdwara Qatalgarh.
Pothi treats the 1710 campaign and fort-area memorial identity as the historical core. It does not claim that the current structure is an eighteenth-century surviving building, nor does it collapse the nearby Pir Buddhu Shah gurdwara into this record.
ਸਢੌਰਾ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਭੰਗਾਣੀ ਵਿਖੇ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ। ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 1688 ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਟਾ ਤੋਂ ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਰਾਹੀਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵੱਲ ਪਰਤਦਿਆਂ ਸਢੌਰਾ ਵਿਖੇ ਪੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।
ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਉਸਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਢੌਰਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਪੀਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁਗ਼ਲ ਸੱਤਾ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਸਢੌਰਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨੂੰ 1710 ਦੀ ਮਿਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਖੰਡਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਅਸਥਾਨ ਢਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਅਸਥਾਨ ਪਛਾਣ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਤਲਗੜ੍ਹ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੋਥੀ 1710 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧੁਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਢਾਂਚਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਨੇੜਲੇ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਰਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
सढ़ौरा पीर बुद्धू शाह का घर था, वह मुस्लिम संत जिन्होंने गुरु गोबिंद सिंह जी का साथ दिया और जिनके परिवार ने भंगाणी में क्षति उठाई। मानक सिख संदर्भ दर्ज करता है कि गुरु गोबिंद सिंह 1688 में पाओंटा से कपाल मोचन होते हुए आनंदपुर लौटते समय सढ़ौरा में पीर से मिले।
बाद में स्थानीय फ़ौजदार उस्मान खान ने पीर बुद्धू शाह को मृत्युदंड दिया। खालसा अभियानों के दौरान बंदा सिंह बहादुर ने सढ़ौरा पर आक्रमण किया, जिसे परंपरा में पीर का बदला लेने और स्थानीय मुगल सत्ता से टकराने के रूप में याद किया जाता है। सिख विश्वकोश सढ़ौरा की घेराबंदी की तिथि 1710 बताता है।
खंडहर किले के भूदृश्य के भीतर गुरुद्वारा बाबा बंदा बहादुर नाम का एक स्थान था। मानक संदर्भ कहता है कि वह पुराना स्थान ढह गया और किले की दीवार के पास एक नया गुरुद्वारा बनाया गया। इसी स्थल की पहचान क्विला गुरुद्वारा या गुरुद्वारा कतलगढ़ के नाम से भी है।
पोथी 1710 के अभियान और किला-क्षेत्र की स्मारक पहचान को ऐतिहासिक मूल मानती है। वह यह दावा नहीं करती कि वर्तमान ढाँचा अठारहवीं सदी की बची हुई इमारत है, और न ही पास के पीर बुद्धू शाह गुरुद्वारे को इस अभिलेख में मिलाती है।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
The gurdwara commemorates Banda Singh Bahadur's capture / investment of Sadhaura in the 1710 campaign and the fort landscape associated with the overthrow of the local Mughal authority.
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ 1710 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਵੱਲੋਂ ਸਢੌਰਾ ਦੀ ਜਿੱਤ · ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁਗ਼ਲ ਸੱਤਾ ਦੇ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਲ੍ਹਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
यह गुरुद्वारा 1710 के अभियान में बंदा सिंह बहादुर द्वारा सढ़ौरा पर अधिकार / घेराबंदी और स्थानीय मुगल सत्ता के पतन से जुड़े किले के भूदृश्य की स्मृति रखता है।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
• Banda Singh Bahadur - principal figure of the 1710 Sadhaura campaign.
• Pir Buddhu Shah - his execution and earlier alliance with Guru Gobind Singh form the moral-historical background to the Banda campaign.
• Usman Khan - local faujdar associated with the Pir's execution and the conflict at Sadhaura.
• Guru Gobind Singh Ji - visited Pir Buddhu Shah at Sadhaura in 1688; this does not automatically mean the Guru visited the later Banda fort-shrine parcel.
• ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ · 1710 ਦੀ ਸਢੌਰਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ।
• ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ · ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਬੰਦਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਨੈਤਿਕ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬਣਦੀ ਹੈ।
• ਉਸਮਾਨ ਖ਼ਾਨ · ਪੀਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਸਢੌਰਾ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਥਾਨਕ ਫ਼ੌਜਦਾਰ।
• ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ · 1688 ਵਿੱਚ ਸਢੌਰਾ ਵਿਖੇ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਿਲੇ; ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬੰਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ-ਅਸਥਾਨ ਵਾਲੇ ਟੁਕੜੇ 'ਤੇ ਗਏ।
• बंदा सिंह बहादुर · 1710 के सढ़ौरा अभियान के मुख्य व्यक्ति।
• पीर बुद्धू शाह · उन्हें दिया गया मृत्युदंड और गुरु गोबिंद सिंह के साथ पहले का साथ, बंदा के अभियान की नैतिक-ऐतिहासिक पृष्ठभूमि बनाते हैं।
• उस्मान खान · स्थानीय फ़ौजदार, जो पीर के मृत्युदंड और सढ़ौरा के संघर्ष से जुड़ा है।
• गुरु गोबिंद सिंह जी · 1688 में सढ़ौरा में पीर बुद्धू शाह से मिले; इसका स्वतः यह अर्थ नहीं कि गुरु जी बाद के बंदा किला-स्थल वाले भूखंड पर गए थे।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Fort-wall / ruined-fort historical landscape.
• Replacement gurdwara built after the older fort shrine crumbled.
• Aliases Qila / Quila Gurdwara and Gurdwara Qatalgarh.
• Separate management identity in the standard reference from Gurdwara Pir Buddhu Shah.
• ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ · ਖੰਡਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼।
• ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਬਣਾਇਆ ਬਦਲਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।
• ਹੋਰ ਨਾਮ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਤਲਗੜ੍ਹ।
• ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਛਾਣ।
• किले की दीवार / खंडहर किले का ऐतिहासिक भूदृश्य।
• पुराने किला-स्थल के ढहने के बाद बना प्रतिस्थापन गुरुद्वारा।
• किला / क्विला गुरुद्वारा और गुरुद्वारा कतलगढ़ नाम।
• मानक संदर्भ में गुरुद्वारा पीर बुद्धू शाह से अलग प्रबंधन पहचान।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The current gurdwara is a later replacement near the fort wall. The older fort shrine no longer survives as the functioning building described in the standard reference. Pothi preserves the original fort association as the site-history layer and the present structure as later memorial architecture.
ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨੇੜੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਬਦਲ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਸਥਾਨ ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਚੱਲਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਪੋਥੀ ਮੂਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਅਸਥਾਨ-ਇਤਿਹਾਸ ਪਰਤ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਉਸਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ।
वर्तमान गुरुद्वारा किले की दीवार के पास बना बाद का प्रतिस्थापन है। मानक संदर्भ में वर्णित क्रियाशील इमारत के रूप में पुराना किला-स्थल अब नहीं बचा है। पोथी मूल किला संबंध को स्थल-इतिहास की परत और वर्तमान ढाँचे को बाद की स्मारक वास्तुकला के रूप में सुरक्षित रखती है।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• 1688: Guru Gobind Singh Ji visits Pir Buddhu Shah at Sadhaura during the return from Paonta / Kapal Mochan. • 1704 source date: Pir Buddhu Shah is executed by local authority according to his standard biographical entry. • 1710: Banda Singh Bahadur invests / attacks Sadhaura during the Khalsa campaigns. • Later period: A Banda Bahadur shrine exists inside the ruined fort. • Modern period: The older shrine crumbles; a replacement gurdwara is constructed close to the fort wall. • Present: Standard Sikh reference preserves the Banda Bahadur / Qila / Qatalgarh identity; live access and management should be rechecked.
• 1688: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਾਉਂਟਾ · ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ ਤੋਂ ਪਰਤਦਿਆਂ ਸਢੌਰਾ ਵਿਖੇ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। • 1704 ਸਰੋਤ ਮਿਤੀ: ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਜੀਵਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਨਕ ਸੱਤਾ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ। • 1710: ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਢੌਰਾ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ · ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। • ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਖੰਡਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਅਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। • ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਂ: ਪੁਰਾਣਾ ਅਸਥਾਨ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬਦਲਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ · ਕਿਲ੍ਹਾ · ਕਤਲਗੜ੍ਹ ਪਛਾਣ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ; ਤਾਜ਼ਾ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੁੜ ਜਾਂਚਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
• 1688: गुरु गोबिंद सिंह जी पाओंटा / कपाल मोचन से लौटते समय सढ़ौरा में पीर बुद्धू शाह से मिलते हैं। • 1704 स्रोत तिथि: उनके मानक जीवनी विवरण के अनुसार स्थानीय सत्ता पीर बुद्धू शाह को मृत्युदंड देती है। • 1710: खालसा अभियानों के दौरान बंदा सिंह बहादुर सढ़ौरा को घेरते / उस पर आक्रमण करते हैं। • बाद का काल: खंडहर किले के भीतर एक बंदा बहादुर स्थल मौजूद रहता है। • आधुनिक काल: पुराना स्थान ढह जाता है; किले की दीवार के पास एक प्रतिस्थापन गुरुद्वारा बनाया जाता है। • वर्तमान: मानक सिख संदर्भ बंदा बहादुर / किला / कतलगढ़ पहचान को सुरक्षित रखता है; मौजूदा पहुँच और प्रबंधन की फिर से जाँच होनी चाहिए।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-482 Gurdwara Pir Buddhu Shah, Sadhaura - separate physical gurdwara; never merge.
• HG-483 Fateh Jang Sahib, Chappar Chiri - later 1710 battle site in Banda Singh's campaign network.
• Future Lohgarh / Mukhlisgarh work must be duplicate-checked separately; Sadhaura fort shrine is not automatically Lohgarh.
• HG-482 ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ, ਸਢੌਰਾ · ਵੱਖਰਾ ਭੌਤਿਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ; ਕਦੇ ਨਾ ਰਲਾਓ।
• HG-483 ਫ਼ਤਿਹ ਜੰਗ ਸਾਹਿਬ, ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ · ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦਾ 1710 ਦਾ ਜੰਗ ਅਸਥਾਨ।
• ਭਵਿੱਖੀ ਲੋਹਗੜ੍ਹ · ਮੁਖਲਿਸਗੜ੍ਹ ਕੰਮ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਜਾਂਚ ਲਾਜ਼ਮੀ; ਸਢੌਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਸਥਾਨ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
• HG-482 गुरुद्वारा पीर बुद्धू शाह, सढ़ौरा · अलग भौतिक गुरुद्वारा; इसे कभी न मिलाएँ।
• HG-483 फतेह जंग साहिब, छप्पड़ चिड़ी · बंदा सिंह के अभियान नेटवर्क में 1710 का बाद का जंग स्थल।
• भविष्य के लोहगढ़ / मुख़लिसगढ़ कार्य की अलग से दोहराव-जाँच होनी चाहिए; सढ़ौरा का किला-स्थल स्वतः लोहगढ़ नहीं है।
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
The standard Sikh reference identifies a replacement gurdwara close to the ruined fort wall and preserves the Qila and Qatalgarh aliases. Pothi should verify current entrance, management and exact parcel before publishing detailed travel guidance.
ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਖੰਡਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬਦਲਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਤੇ ਕਤਲਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਮ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰਤ ਸਫ਼ਰ ਸੇਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਹੀ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
मानक सिख संदर्भ खंडहर किले की दीवार के पास एक प्रतिस्थापन गुरुद्वारा बताता है और किला तथा कतलगढ़ नामों को सुरक्षित रखता है। विस्तृत यात्रा मार्गदर्शन प्रकाशित करने से पहले पोथी को मौजूदा प्रवेश द्वार, प्रबंधन और सटीक भूखंड की पुष्टि करनी चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• NEW PERMANENT RECORD HG-481.
• DISTINCT-SITE CONTROL: keep separate from HG-482 Pir Buddhu Shah in the same town.
• CURRENT DISTRICT: use Yamunanagar district; older reference literature may describe Sadhaura under Ambala district.
• BUILDING-DATE CONTROL: current gurdwara is later replacement architecture, not the original fort shrine.
• GURU-ASSOCIATION CONTROL: Guru Gobind Singh's documented Sadhaura visit belongs to the Pir Buddhu Shah relationship; do not attach it automatically to the Banda fort parcel.
• COORDINATES: Pending exact public entrance verification.
• ਨਵਾਂ ਸਥਾਈ ਰਿਕਾਰਡ HG-481।
• ਵੱਖਰਾ-ਅਸਥਾਨ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ HG-482 ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖੋ।
• ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਰਤੋ; ਪੁਰਾਣਾ ਹਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤ ਸਢੌਰਾ ਨੂੰ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੇਠ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਇਮਾਰਤ-ਮਿਤੀ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਮੂਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਸਥਾਨ।
• ਗੁਰੂ-ਸੰਬੰਧ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਦਰਜ ਸਢੌਰਾ ਯਾਤਰਾ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਬੰਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜੋੜੋ।
• ਧੁਰੇ (ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ): ਸਹੀ ਜਨਤਕ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਬਕਾਇਆ।
• नया स्थायी अभिलेख HG-481।
• अलग-स्थल नियंत्रण: उसी नगर के HG-482 पीर बुद्धू शाह से अलग रखें।
• वर्तमान ज़िला: यमुनानगर ज़िला प्रयोग करें; पुराना संदर्भ साहित्य सढ़ौरा को अंबाला ज़िले के अंतर्गत बता सकता है।
• इमारत-तिथि नियंत्रण: वर्तमान गुरुद्वारा बाद की प्रतिस्थापन वास्तुकला है, मूल किला-स्थल नहीं।
• गुरु-संबंध नियंत्रण: गुरु गोबिंद सिंह की प्रलेखित सढ़ौरा यात्रा पीर बुद्धू शाह के संबंध से जुड़ी है; इसे स्वतः बंदा के किला-भूखंड से न जोड़ें।
• निर्देशांक: सटीक सार्वजनिक प्रवेश द्वार की पुष्टि लंबित।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. The Sikh Encyclopedia - Sadhaura - https://www.thesikhencyclopedia.com/sadhaura/
- 2. District Yamunanagar - Sub Division and Blocks / Sadhaura current district normalization - https://yamunanagar.nic.in/sub-division-and-blocks/
- 3. Pothi Master Index v2 through Batch 51 - duplicate-control baseline - Pothi internal canonical master