HG-499
Gurdwara Patshahi Nauvin, Phaguwalaਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ, ਫੱਗੂਵਾਲਾGurdwara Patshahi Nauvin, Phaguwala
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ, ਫੱਗੂਵਾਲਾ
Sangrur, Punjab, Indiaਸੰਗਰੂਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤसंगरूर, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Tegh Bahadur Sahib Ji; unnamed Brahman cultivator in local tradition; Phaguwala sangatਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਗਿਆਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਹੀਕਾਰ; ਫਗੂਵਾਲਾ ਦੀ ਸੰਗਤगुरु तेग बहादुर साहिब जी; स्थानीय परंपरा में एक अनाम ब्राह्मण किसान; फगुवाला संगत
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Tegh Bahadur Sahib Ji Malwa travel tradition; 1960s reconstruction on older shrine siteਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮਾਲਵਾ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ; 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀगुरु तेग बहादुर साहिब जी की मालवा यात्रा परंपरा; पुराने तीर्थ स्थल पर 1960 के दशक का पुनर्निर्माण
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Guru halt / field-site memorial / historical gurdwaraਗੁਰੂ ਦਾ ਠਹਿਰਾਅ / ਖੇਤ-ਅਸਥਾਨ ਯਾਦਗਾਰ / ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾगुरु पड़ाव · खेत-स्थल स्मारक · ऐतिहासिक गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active recognized historical gurdwara; SGPC currently lists Gurdwara Sahib Patshahi Novi, Village Phaguwala.ਸਰਗਰਮ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ; ਐੱਸਜੀਪੀਸੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ, ਪਿੰਡ ਫਗੂਵਾਲਾ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।सक्रिय मान्यता प्राप्त ऐतिहासिक गुरुद्वारा; शिरोमणि कमेटी वर्तमान में गुरुद्वारा साहिब पातशाही नोवी, गाँव फगुवाला सूचीबद्ध करती है।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Pending exact public entrance verification.
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Phaguwala preserves a field-side halt of Guru Tegh Bahadur Sahib Ji in Malwa. The village itself developed after the remembered visit, while the sacred place became a platform, then a small shrine and later the present gurdwara.
ਫਗੂਵਾਲਾ ਮਾਲਵਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤ-ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲੇ ਠਹਿਰਾਅ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਆਪ ਯਾਦ ਰੱਖੀ ਫੇਰੀ ਮਗਰੋਂ ਵਸਿਆ, ਜਦਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਥੜ੍ਹਾ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
फगुवाला मालवा में गुरु तेग बहादुर साहिब जी के एक खेत-किनारे पड़ाव की स्मृति रखता है। गाँव स्वयं उस स्मरण किए गए आगमन के बाद बसा, जबकि पवित्र स्थान पहले थड़ा बना, फिर छोटा तीर्थ और बाद में वर्तमान गुरुद्वारा।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The standard reference gives a precise shrine position south of the village and a clear sequence from platform to mud-hut gurdwara to 1960s building. SGPC still lists the institution, so it passes both historical and physical-identity tests.
ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਟੀਕ ਅਸਥਾਨ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਥੜ੍ਹੇ ਤੋਂ ਕੱਚੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ 1960ਵਿਆਂ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਲੜੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐੱਸਜੀਪੀਸੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਸਥਾ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ-ਪਛਾਣ ਦੋਵੇਂ ਮਾਪਦੰਡ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
मानक संदर्भ गाँव के दक्षिण में तीर्थ की सटीक स्थिति और थड़े से कच्चे गुरुद्वारे तथा फिर 1960 के दशक की इमारत तक का स्पष्ट क्रम देता है। शिरोमणि कमेटी आज भी संस्था को सूचीबद्ध करती है, इसलिए यह ऐतिहासिक और भौतिक-पहचान दोनों कसौटियाँ पूरी करता है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
Sikh tradition says Guru Tegh Bahadur Sahib Ji halted in the area while travelling westward from Bhawanigarh. The modern village did not yet exist in its later form.
A local Brahman working in the fields is remembered as serving the Guru and afterwards building a platform at the place. Pothi retains this as local tradition because the named physical shrine is stronger evidence than the exact personal episode.
A small gurdwara later developed in a mud structure, with an annual Basant Panchami fair. The current/modern building was constructed on the old site in the 1960s and includes a semi-octagonal sanctum, hall, lodging, langar and sarovar in the standard description.
ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ। ਅਜੋਕਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਥੜ੍ਹਾ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਮੀ ਭੌਤਿਕ ਅਸਥਾਨ ਸਹੀ ਨਿੱਜੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਰ ਸਾਲ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ/ਅਜੋਕੀ ਇਮਾਰਤ 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਅਠਭੁਜੀ ਗਰਭ-ਘਰ, ਹਾਲ, ਰਿਹਾਇਸ਼, ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
सिख परंपरा कहती है कि गुरु तेग बहादुर साहिब जी भवानीगढ़ से पश्चिम की ओर यात्रा करते हुए इस क्षेत्र में रुके। आधुनिक गाँव तब अपने बाद वाले रूप में अस्तित्व में नहीं था।
खेतों में काम करते एक स्थानीय ब्राह्मण को गुरु जी की सेवा करने और बाद में उस स्थान पर एक थड़ा बनाने के रूप में स्मरण किया जाता है। पोथी इसे स्थानीय परंपरा के रूप में रखती है, क्योंकि नामित भौतिक तीर्थ उस सटीक व्यक्तिगत प्रसंग से अधिक मजबूत साक्ष्य है।
बाद में एक कच्चे ढाँचे में छोटा गुरुद्वारा विकसित हुआ, जहाँ वार्षिक बसंत पंचमी का मेला लगता था। वर्तमान · आधुनिक इमारत पुराने स्थल पर 1960 के दशक में बनी और मानक विवरण के अनुसार उसमें अर्ध-अष्टकोणीय गर्भगृह, हॉल, ठहरने की जगह, लंगर और सरोवर हैं।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji is remembered as halting in the fields at the future Phaguwala locality; a memorial platform and later gurdwara preserved the place.
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਫਗੂਵਾਲਾ ਥਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਦਿਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਥੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।
गुरु तेग बहादुर साहिब जी को भावी फगुवाला क्षेत्र के खेतों में रुकने के रूप में स्मरण किया जाता है; एक स्मारक थड़े और बाद के गुरुद्वारे ने उस स्थान को सुरक्षित रखा।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji; unnamed Brahman cultivator in local tradition; Phaguwala sangat and later gurdwara custodians.
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਹੀਕਾਰ; ਫਗੂਵਾਲਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾਦਾਰ।
गुरु तेग बहादुर साहिब जी; स्थानीय परंपरा में अनाम ब्राह्मण किसान; फगुवाला संगत और बाद के गुरुद्वारा संरक्षक।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Historical field-halt site south of the village.
• Memorial platform and later small mud-hut shrine in the local historical sequence.
• 1960s semi-octagonal sanctum and hall described by the standard reference.
• Sarovar, langar and pilgrims’ facilities.
• Current SGPC Section 87 listing.
• ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤ-ਠਹਿਰਾਅ ਅਸਥਾਨ।
• ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਥੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਛੋਟਾ ਕੱਚੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਅਸਥਾਨ।
• ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਵਰਣਿਤ 1960ਵਿਆਂ ਦਾ ਅਰਧ-ਅਠਭੁਜੀ ਗਰਭ-ਘਰ ਅਤੇ ਹਾਲ।
• ਸਰੋਵਰ, ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ।
• ਮੌਜੂਦਾ ਐੱਸਜੀਪੀਸੀ ਸੈਕਸ਼ਨ 87 ਸੂਚੀ।
• गाँव के दक्षिण में ऐतिहासिक खेत-पड़ाव स्थल।
• स्थानीय ऐतिहासिक क्रम में स्मारक थड़ा और बाद का छोटा कच्चा तीर्थ।
• मानक संदर्भ द्वारा वर्णित 1960 के दशक का अर्ध-अष्टकोणीय गर्भगृह और हॉल।
• सरोवर, लंगर और यात्रियों की सुविधाएँ।
• वर्तमान शिरोमणि कमेटी धारा 87 सूची।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The Guru-period association belongs to an open rural halt. The present shrine is twentieth-century memorial construction on the older sacred site.
ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਵਾਲਾ ਸਬੰਧ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੇਂਡੂ ਠਹਿਰਾਅ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਾਨ ਪੁਰਾਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਉਸਾਰੀ ਹੈ।
गुरु-कालीन संबंध एक खुले ग्रामीण पड़ाव का है। वर्तमान तीर्थ पुराने पवित्र स्थल पर बीसवीं सदी का स्मारक निर्माण है।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• Guru Tegh Bahadur period: Guru Tegh Bahadur Sahib Ji is remembered as halting in the locality during Malwa travels. • Later local tradition: A platform and small shrine preserve the halt site. • 1960s: The present principal building is constructed on the old site. • Present: SGPC lists the Phaguwala Ninth-Guru gurdwara.
• ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਕਾਲ: ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਲਵਾ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਥਾਂ ਠਹਿਰਦਿਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ: ਇੱਕ ਥੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਅਸਥਾਨ ਠਹਿਰਾਅ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। • 1960ਵਿਆਂ: ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਪੁਰਾਣੇ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। • ਮੌਜੂਦਾ: ਐੱਸਜੀਪੀਸੀ ਫਗੂਵਾਲਾ ਦਾ ਨੌਵੇਂ-ਗੁਰੂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।
• गुरु तेग बहादुर काल: गुरु तेग बहादुर साहिब जी को मालवा यात्राओं के दौरान इस क्षेत्र में रुकने के रूप में स्मरण किया जाता है। • बाद की स्थानीय परंपरा: एक थड़ा और छोटा तीर्थ पड़ाव स्थल को सुरक्षित रखते हैं। • 1960 का दशक: वर्तमान मुख्य इमारत पुराने स्थल पर बनती है। • वर्तमान: शिरोमणि कमेटी फगुवाला के नौवें-गुरु गुरुद्वारे को सूचीबद्ध करती है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-084 Bhawanigarh - route cross-link; do not merge.
• Nearby Sangrur/Barnala Ninth-Guru village network.
• HG-084 ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ - ਰਾਹ ਪਾਰਸਪਰਿਕ ਜੋੜ; ਨਾ ਮਿਲਾਓ।
• ਨੇੜਲਾ ਸੰਗਰੂਰ/ਬਰਨਾਲਾ ਨੌਵੇਂ-ਗੁਰੂ ਪਿੰਡ ਨੈੱਟਵਰਕ।
• HG-084 भवानीगढ़, मार्ग क्रॉस-लिंक; न मिलाएँ।
• पास का संगरूर · बरनाला नौवें-गुरु गाँव नेटवर्क।
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Pothi can show this as an active historical shrine south of Phaguwala, but exact entrance and current sarovar/facility details require live verification.
ਪੋਥੀ ਇਸ ਨੂੰ ਫਗੂਵਾਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਹੀ ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰੋਵਰ/ਸਹੂਲਤ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਲਾਈਵ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
पोथी इसे फगुवाला के दक्षिण में एक सक्रिय ऐतिहासिक तीर्थ के रूप में दिखा सकती है, परंतु सटीक प्रवेश और वर्तमान सरोवर · सुविधा विवरण के लिए जीवंत सत्यापन चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• Do not infer a precise visit date from nearby route traditions where the source itself does not establish one.
• Phagguvalia / Phagguvala / Phaguwala are spelling variants for one village/shrine identity.
• ਨੇੜਲੀਆਂ ਰਾਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਹੀ ਫੇਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾ ਲਾਓ ਜਿੱਥੇ ਸਰੋਤ ਆਪ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
• ਫੱਗੂਵਾਲੀਆ / ਫੱਗੂਵਾਲਾ / ਫਗੂਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਪਿੰਡ/ਅਸਥਾਨ ਪਛਾਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਰੂਪ ਹਨ।
• जहाँ स्रोत स्वयं कोई तिथि स्थापित नहीं करता, वहाँ पास की मार्ग परंपराओं से सटीक आगमन तिथि का अनुमान न लगाएँ।
• फग्गुवालिया · फग्गुवाला · फगुवाला एक ही गाँव · तीर्थ पहचान के वर्तनी रूप हैं।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. The Sikh Encyclopedia - Phagguvaia / Phaguwala - https://www.thesikhencyclopedia.com/phagguvaia/
- 2. SGPC official - Gurdwara Sahib Section 87 - https://sgpc.net/gurdwara-sahib-section-87/