HG-749

Gurdwara Sant Rocha Singh Technical Ashram, Dewan Bagh, Baramullaਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਤ ਰੋਚਾ ਸਿੰਘ ਟੈਕਨੀਕਲ ਆਸ਼ਰਮ, ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ, ਬਾਰਾਮੂਲਾGurdwara Sant Rocha Singh Technical Ashram, Dewan Bagh, Baramulla

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਤ ਰੋਚਾ ਸਿੰਘ ਟੈਕਨੀਕਲ ਆਸ਼ਰਮ, ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ, ਬਾਰਾਮੂਲਾ

Baramulla, Jammu and Kashmir, Indiaਬਾਰਾਮੂਲਾ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤबारामूला, जम्मू और कश्मीर, भारत

Guru Nanak Dev Jiਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀगुरु नानक देव जीNo numbered Udasi

Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित: Mahant Bachittar Singh Ji; Sant Rocha Singh Ji as institutional dedication; Naranjan Singh Bhalla; Dera Nangali Sahib lineage; Baramulla Sikh sangatਮਹੰਤ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ; ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਮਰਪਣ ਵਜੋਂ ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਜੀ; ਨਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਭੱਲਾ; ਡੇਰਾ ਨੰਗਲੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ; ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤमहंत बचित्तर सिंह जी; संस्थागत समर्पण के रूप में संत रोचा सिंह जी; नरंजन सिंह भल्ला; डेरा नंगली साहिब परंपरा; बारामूला सिख संगत
Periodਸਮਾਂकाल: Post-1947 Sikh rehabilitation and vocational education; replacement-parcel/legal-history layer; living gurdwara institution1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ; ਬਦਲਵੇਂ-ਪਲਾਟ · ਕਾਨੂੰਨੀ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਰਤ; ਜੀਵੰਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਸਥਾ1947 के बाद का सिख पुनर्वास और व्यावसायिक शिक्षा; प्रतिस्थापन-भूखंड/कानूनी-इतिहास परत; जीवंत गुरुद्वारा संस्था
Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार: Historic post-Partition technical ashram / gurdwara / vocational Sikh institutionਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਕਨੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ · ਗੁਰਦੁਆਰਾ · ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾऐतिहासिक विभाजन-उपरांत टेक्निकल आश्रम · गुरुद्वारा · व्यावसायिक सिख संस्था
Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति: Historic gurdwara/ashram institution. The replacement Dewan Bagh parcel and current management should be field-verified before live visitor guidance.ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ · ਆਸ਼ਰਮ ਸੰਸਥਾ। ਬਦਲਵੇਂ ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਦਰਸ਼ਕ-ਸੇਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤਰੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ऐतिहासिक गुरुद्वारा/आश्रम संस्था। दर्शकों के लिए सीधा मार्गदर्शन देने से पहले दीवान बाग का प्रतिस्थापन भूखंड और वर्तमान प्रबंधन क्षेत्र में सत्यापित होने चाहिए।
Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक: Pending exact public entrance verification.

Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय

Baramulla’s Sant Rocha Singh Technical Ashram is a post-Partition Sikh rehabilitation and vocational institution created within the Dera Nangali Sahib network. It must be separated both from the older Sant Rocha Singh tap-site at Shalkote and from the Sant Mela Singh institution at Digiana.

ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਦਾ ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਤਕਨੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਡੇਰਾ ਨੰਗਲੀ ਸਾਹਿਬ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਕੋਟ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਤਪ-ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਦਿਗਿਆਨਾ ਵਿਖੇ ਸੰਤ ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਸੰਸਥਾ, ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

बारामूला का संत रोचा सिंह टेक्निकल आश्रम डेरा नंगली साहिब नेटवर्क के भीतर बनी विभाजन-उपरांत सिख पुनर्वास और व्यावसायिक संस्था है। इसे शालकोट के पुराने संत रोचा सिंह तप-स्थल से और डिगियाना की संत मेला सिंह संस्था से, दोनों से अलग रखना चाहिए।

Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है

This record is historically important because it documents Sikh reconstruction after the upheaval of 1947. Institutional histories explicitly state that Mahant Bachittar Singh established Sant Rocha Singh Technical Ashram at Baramulla for poor youth to learn practical trades and Gurbani-related music. Later biographical evidence adds a distinct Dewan Bagh replacement-parcel story after an older complex was dismantled.

ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 1947 ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਇਤਿਹਾਸ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹੰਤ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਵਿਖੇ ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਤਕਨੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ ਗ਼ਰੀਬ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵਿਹਾਰਕ ਕਿੱਤੇ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖ ਸਕਣ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਸਬੂਤ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਢਾਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਬਦਲਵੇਂ-ਪਲਾਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।

यह अभिलेख इसलिए ऐतिहासिक रूप से महत्वपूर्ण है कि यह 1947 की उथल-पुथल के बाद सिख पुनर्निर्माण को दर्ज करता है। संस्थागत इतिहास स्पष्ट कहते हैं कि महंत बचित्तर सिंह ने बारामूला में संत रोचा सिंह टेक्निकल आश्रम की स्थापना ग़रीब युवाओं को व्यावहारिक हुनर और गुरबाणी से जुड़ा संगीत सिखाने के लिए की। बाद के जीवनी प्रमाण इसमें दीवान बाग के प्रतिस्थापन-भूखंड की एक अलग कथा जोड़ते हैं, जो पुराने परिसर के हटाए जाने के बाद की है।

Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास

Following the displacement of 1947, the Nangali Sahib network expanded educational and technical institutions to support uprooted and economically vulnerable families. Its own college history names Sant Rocha Singh Ji Technical Ashram at Baramulla and Sant Mela Singh Ji Technical Ashram at Digiana as separate institutions. A biography of Naranjan Singh Bhalla reports that he was placed in charge of the Baramulla ashram; after the older complex was dismantled by government action, replacement land at Dewan Bagh became the subject of a prolonged legal dispute. The account says Bhalla protected the replacement land, won the case on behalf of the Mahant, and supervised construction of a new gurdwara before handing it to the sangat. Pothi should preserve this as an institutional/property-history layer rather than treating every detail as a Guru-period sacred narrative.

1947 ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੰਗਲੀ ਸਾਹਿਬ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਉਜੜੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਲਜ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਵਿਖੇ ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਕਨੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਦਿਗਿਆਨਾ ਵਿਖੇ ਸੰਤ ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਕਨੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਭੱਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਢਾਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਵਿਖੇ ਬਦਲਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਝਗੜੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ। ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੱਲਾ ਨੇ ਬਦਲਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਮਹੰਤ ਵੱਲੋਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਗਤ · ਜਾਇਦਾਦ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਰਤ ਵਜੋਂ ਸਾਂਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

1947 के विस्थापन के बाद नंगली साहिब नेटवर्क ने उजड़े और आर्थिक रूप से कमज़ोर परिवारों की मदद के लिए शैक्षिक और तकनीकी संस्थाओं का विस्तार किया। उसके अपने कॉलेज-इतिहास में बारामूला के संत रोचा सिंह जी टेक्निकल आश्रम और डिगियाना के संत मेला सिंह जी टेक्निकल आश्रम को अलग-अलग संस्थाएँ बताया गया है। नरंजन सिंह भल्ला की एक जीवनी बताती है कि उन्हें बारामूला आश्रम का प्रभार सौंपा गया था; सरकारी कार्रवाई से पुराना परिसर हटाए जाने के बाद दीवान बाग में मिली प्रतिस्थापन भूमि एक लंबे कानूनी विवाद का विषय बन गई। उस विवरण के अनुसार भल्ला ने प्रतिस्थापन भूमि की रक्षा की, महंत की ओर से मुकदमा जीता, और संगत को सौंपने से पहले एक नए गुरुद्वारे का निर्माण करवाया। पोथी को इसे संस्थागत/संपत्ति-इतिहास की परत के रूप में सहेजना चाहिए, न कि हर विवरण को गुरु-कालीन पवित्र कथा मानना चाहिए।

What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ

A post-1947 technical ashram and gurdwara was established at Baramulla to combine Sikh religious life with vocational education. The institution later shifted/rebuilt on replacement land at Dewan Bagh after the older complex was dismantled.

ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਵਿਖੇ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਢਾਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਵਿਖੇ ਬਦਲਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ · ਮੁੜ-ਉਸਾਰ ਹੋਈ।

बारामूला में 1947 के बाद एक टेक्निकल आश्रम और गुरुद्वारा स्थापित हुआ ताकि सिख धार्मिक जीवन और व्यावसायिक शिक्षा को साथ जोड़ा जा सके। पुराना परिसर हटाए जाने के बाद यह संस्था दीवान बाग की प्रतिस्थापन भूमि पर स्थानांतरित/पुनर्निर्मित हुई।

Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ

Mahant Bachittar Singh Ji; Sant Rocha Singh Ji as namesake/lineage figure; Naranjan Singh Bhalla; later Dera Nangali Sahib leadership; Baramulla Sikh sangat and students.

ਮਹੰਤ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ; ਨਾਮ-ਧਾਰਕ · ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਜੀ; ਨਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਭੱਲਾ; ਬਾਅਦ ਦੀ ਡੇਰਾ ਨੰਗਲੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ; ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ।

महंत बचित्तर सिंह जी; नाम-दाता/परंपरा-पुरुष के रूप में संत रोचा सिंह जी; नरंजन सिंह भल्ला; बाद का डेरा नंगली साहिब नेतृत्व; बारामूला सिख संगत और विद्यार्थी।

Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ

• Post-1947 vocational Sikh institution.

• Training tradition in carpentry, tailoring, printing, weaving and classical/Gurbani music described by institutional sources.

• Older complex and later Dewan Bagh replacement-parcel history.

• Gurdwara constructed on replacement land after the reported legal dispute.

• 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ।

• ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਰੋਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਣਿਤ ਤਰਖਾਣੀ, ਦਰਜ਼ੀ ਦਾ ਕੰਮ, ਛਪਾਈ, ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ · ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ।

• ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਬਦਲਵੇਂ-ਪਲਾਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ।

• ਦੱਸੇ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨੀ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਉਸਾਰਿਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।

• 1947 के बाद की व्यावसायिक सिख संस्था।

• संस्थागत स्रोतों में वर्णित बढ़ईगीरी, दर्जीगीरी, छपाई, बुनाई और शास्त्रीय/गुरबाणी संगीत की प्रशिक्षण परंपरा।

• पुराना परिसर और बाद के दीवान बाग प्रतिस्थापन-भूखंड का इतिहास।

• बताए गए कानूनी विवाद के बाद प्रतिस्थापन भूमि पर बना गुरुद्वारा।

Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत

This is not a Guru-period shrine and should not be forced into that category. Its heritage significance is twentieth-century Sikh displacement, education and reconstruction. The current/replacement gurdwara is later than the original post-1947 complex.

ਇਹ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਉਜਾੜਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ · ਬਦਲਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੂਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹੈ।

यह गुरु-कालीन स्थान नहीं है और इसे ज़बरदस्ती उस श्रेणी में नहीं डालना चाहिए। इसका विरासत महत्व बीसवीं सदी के सिख विस्थापन, शिक्षा और पुनर्निर्माण में है। वर्तमान/प्रतिस्थापन गुरुद्वारा 1947 के बाद बने मूल परिसर से बाद का है।

Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा

• Post-1947: Mahant Bachittar Singh Ji develops educational and technical institutions for displaced and poor youth, including the Baramulla Sant Rocha Singh Technical Ashram. • Later 20th century: Older complex is reported dismantled; replacement land at Dewan Bagh enters a legal/property dispute. • After court resolution: A new gurdwara is constructed on the replacement parcel and handed to the sangat, according to biographical sources. • Batch 87: Baramulla remains distinct-parcel research while Digiana is fixed as HG-740 Sant Mela Singh. • Batch 88: Baramulla institution admitted as HG-749.

• 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਮਹੰਤ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਜੜੇ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਤਕਨੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। • ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਦੌਰ: ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਢਾਹਿਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਵਿਖੇ ਬਦਲਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ · ਜਾਇਦਾਦ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। • ਅਦਾਲਤੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਜੀਵਨੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਦਲਵੇਂ ਪਲਾਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • ਬੈਚ 87: ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਵੱਖਰੇ-ਪਲਾਟ ਖੋਜ ਵਜੋਂ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਗਿਆਨਾ HG-740 ਸੰਤ ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • ਬੈਚ 88: ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਸੰਸਥਾ HG-749 ਵਜੋਂ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

• 1947 के बाद: महंत बचित्तर सिंह जी विस्थापित और ग़रीब युवाओं के लिए शैक्षिक और तकनीकी संस्थाएँ विकसित करते हैं, जिनमें बारामूला का संत रोचा सिंह टेक्निकल आश्रम शामिल है। • बीसवीं सदी का उत्तरार्ध: पुराना परिसर हटाया गया बताया जाता है; दीवान बाग की प्रतिस्थापन भूमि कानूनी/संपत्ति विवाद में आती है। • अदालती फ़ैसले के बाद: जीवनी स्रोतों के अनुसार प्रतिस्थापन भूखंड पर एक नया गुरुद्वारा बनाकर संगत को सौंपा जाता है। • बैच 87: बारामूला अलग-भूखंड शोध में रहता है जबकि डिगियाना HG-740 संत मेला सिंह के रूप में तय होता है। • बैच 88: बारामूला संस्था HG-749 के रूप में शामिल।

Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ

• HG-748 Tapiana Sahib, Shalkote - older Sant Rocha Singh meditation shrine, separate parcel and period.

• HG-740 Sant Mela Singh Dastkari Ashram, Digiana - separately named post-1947 institution.

• HG-287 Gurdwara Chhevin Patshahi, Baramulla - separate Guru Hargobind historical gurdwara.

• HG-748 ਤਪਿਆਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਸ਼ਾਲਕੋਟ · ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਭਗਤੀ ਅਸਥਾਨ, ਵੱਖਰਾ ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਦੌਰ।

• HG-740 ਸੰਤ ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦਸਤਕਾਰੀ ਆਸ਼ਰਮ, ਦਿਗਿਆਨਾ · ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸੰਸਥਾ।

• HG-287 ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ, ਬਾਰਾਮੂਲਾ · ਵੱਖਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।

• HG-748 तपियाना साहिब, शालकोट · पुराना संत रोचा सिंह तपस्या स्थान, अलग भूखंड और काल।

• HG-740 संत मेला सिंह दस्तकारी आश्रम, डिगियाना · अलग नाम वाली 1947 के बाद की संस्था।

• HG-287 गुरुद्वारा छेवीं पातशाही, बारामूला · अलग गुरु हरगोबिंद ऐतिहासिक गुरुद्वारा।

Verified Relics / Manuscripts / Weaponsਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ / ਖਰੜੇ / ਸ਼ਸਤਰप्रमाणित निशानियाँ / पांडुलिपियाँ / शस्त्र

No Guru-period relic claim is appropriate. Institutional archives, educational records, photographs and property/court documents may be important heritage objects but require separate cataloguing.

ਕੋਈ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਪੁਰਾਲੇਖ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਰਿਕਾਰਡ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ · ਅਦਾਲਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਹਿਮ ਵਿਰਾਸਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਸੂਚੀਬੰਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ।

यहाँ किसी गुरु-कालीन अवशेष का दावा उपयुक्त नहीं है। संस्थागत अभिलेख, शैक्षिक रिकॉर्ड, तस्वीरें और संपत्ति/अदालती दस्तावेज़ महत्वपूर्ण विरासत वस्तुएँ हो सकते हैं, पर उनकी अलग से सूची बनानी होगी।

Access / Managementਪਹੁੰਚ / ਪ੍ਰਬੰਧपहुँच / प्रबंध

Current Baramulla management, exact Dewan Bagh gate, worship schedule and public-access details require field verification. Historical institutional existence should not be used to infer current opening hours.

ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਸਹੀ ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਦਾਖ਼ਲਾ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ-ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਸਥਾਗਤ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

बारामूला का वर्तमान प्रबंधन, दीवान बाग का सटीक द्वार, उपासना का समय और सार्वजनिक पहुँच के विवरण क्षेत्रीय सत्यापन चाहते हैं। संस्था के ऐतिहासिक अस्तित्व से वर्तमान खुलने के समय का अनुमान नहीं लगाना चाहिए।

What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं

Pothi should present this as a twentieth-century Sikh social, educational and religious institution. If the current Dewan Bagh gurdwara is confirmed, visitors should be told that it represents a replacement/rebuilt phase rather than the older complex.

ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜਿਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਬਦਲਵੇਂ · ਮੁੜ-ਉਸਾਰੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

पोथी को इसे बीसवीं सदी की एक सिख सामाजिक, शैक्षिक और धार्मिक संस्था के रूप में प्रस्तुत करना चाहिए। यदि वर्तमान दीवान बाग गुरुद्वारे की पुष्टि होती है, तो दर्शकों को बताया जाए कि वह पुराने परिसर के बजाय एक प्रतिस्थापन/पुनर्निर्मित चरण का प्रतिनिधित्व करता है।

Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद

• BARAMULLA/DIGIANA CONTROL: HG-749 is Sant Rocha Singh Technical Ashram; HG-740 is Sant Mela Singh Dastkari Ashram.

• OLD/NEW PARCEL CONTROL: do not collapse the dismantled older complex and Dewan Bagh replacement parcel into an unchanged-building claim.

• NO GURU-VISIT CLAIM: historical value is post-1947 institutional history.

• CURRENT-STATUS CONTROL: field verification required for exact active gate/management.

• ਬਾਰਾਮੂਲਾ · ਦਿਗਿਆਨਾ ਪੜਤਾਲ: HG-749 ਸੰਤ ਰੋਛਾ ਸਿੰਘ ਤਕਨੀਕੀ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ; HG-740 ਸੰਤ ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦਸਤਕਾਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ।

• ਪੁਰਾਣੇ · ਨਵੇਂ ਪਲਾਟ ਦੀ ਪੜਤਾਲ: ਢਾਹੇ ਗਏ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਬਾਗ਼ ਬਦਲਵੇਂ ਪਲਾਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾ-ਬਦਲੀ-ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਲਾਓ।

• ਕੋਈ ਗੁਰੂ-ਫੇਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ: ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁੱਲ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।

• ਮੌਜੂਦਾ-ਸਥਿਤੀ ਪੜਤਾਲ: ਸਹੀ ਚਾਲੂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ · ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ।

• बारामूला/डिगियाना नियंत्रण: HG-749 संत रोचा सिंह टेक्निकल आश्रम है; HG-740 संत मेला सिंह दस्तकारी आश्रम है।

• पुराना/नया भूखंड नियंत्रण: हटाए गए पुराने परिसर और दीवान बाग के प्रतिस्थापन भूखंड को मिलाकर अपरिवर्तित-भवन का दावा न बनाएँ।

• कोई गुरु-यात्रा दावा नहीं: ऐतिहासिक मूल्य 1947 के बाद के संस्थागत इतिहास में है।

• वर्तमान-स्थिति नियंत्रण: सटीक सक्रिय द्वार/प्रबंधन के लिए क्षेत्रीय सत्यापन आवश्यक है।

Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ

1. Sant Mela Singh College of Education - History (institutional Dera network history) - https://www.smscoe.in/history.html
2. MBS College of Engineering and Technology - About / Dera institutional history - https://www.mbscet.edu.in/about/
3. Bharatpedia - Naranjan Singh Bhalla (Dewan Bagh replacement-parcel narrative) - https://en.bharatpedia.org/wiki/Naranjan_Singh_Bhalla