HG-767

Gurdwara Pehli Patshahi Historical Site, Makhdoom Pur Pahuranਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ, ਮਖਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੁਰਾਂGurdwara Pehli Patshahi Historical Site, Makhdoom Pur Pahuran

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ, ਮਖਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੁਰਾਂ

Khanewal, Punjab, Pakistanਖਾਨੇਵਾਲ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨखानेवाल, पंजाब, पाकिस्तान

Guru Nanak Dev Jiਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀगुरु नानक देव जी1st Udasi

Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित: Guru Nanak Dev Ji in later local tradition; Sajjan in Janamsakhi tradition; local Sikh sangat; later school administration occupying the historical compound in the source-era accountਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ; ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ; ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ; ਸਰੋਤ-ਕਾਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਹਾਤੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨबाद की स्थानीय परंपरा में गुरु नानक देव जी; जन्मसाखी परंपरा में सज्जन; स्थानीय सिख संगत; स्रोत-कालीन वृत्तांत में ऐतिहासिक परिसर पर क़ाबिज़ बाद का स्कूल प्रशासन
Periodਸਮਾਂकाल: Guru Nanak travel tradition; later developed historical gurdwara complex; post-Partition educational reuseਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹ; ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਦਿਅਕ ਮੁੜ-ਵਰਤੋਂगुरु नानक यात्रा परंपरा; बाद में विकसित ऐतिहासिक गुरुद्वारा परिसर; विभाजन के बाद शैक्षिक पुनःउपयोग
Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार: Former Guru Nanak-associated gurdwara complex / repurposed heritage propertyਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹ / ਮੁੜ-ਵਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਾਇਦਾਦगुरु नानक से जुड़ा पूर्व गुरुद्वारा परिसर · पुनःप्रयुक्त विरासत संपत्ति
Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति: Historical gurdwara property reported as repurposed for a Government Higher Secondary School. Exact 2026 educational use, surviving fabric and ownership require current verification.ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਾਇਦਾਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਲਈ ਮੁੜ-ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ। 2026 ਦੀ ਸਹੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਰਤੋਂ, ਬਚੀ ਹੋਈ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ऐतिहासिक गुरुद्वारा संपत्ति, जिसे एक सरकारी हायर सेकेंडरी स्कूल के लिए पुनःप्रयुक्त बताया गया है। 2026 का सटीक शैक्षिक उपयोग, बची हुई बनावट और स्वामित्व मौजूदा पुष्टि माँगते हैं।
Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक: Exact historical compound entrance Pending. Town-level mapping is insufficient for Pothi navigation.

Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय

Makhdoom Pur Pahuran preserves a substantial former Pehli Patshahi gurdwara complex in the Tulamba-Khanewal corridor. Later Sikh heritage writing connects it with the Sajjan transformation episode, but the permanent record is justified by the traceable physical property rather than by treating that narrative localization as certain.

ਮਖਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੁਰਾਂ ਤੁਲੰਬਾ-ਖਾਨੇਵਾਲ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲਿਖਤ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਜਣ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਥਾਈ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੋਜ-ਯੋਗ ਭੌਤਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ।

मख़दूम पुर पहुरण तुलंबा · खानेवाल गलियारे में पहली पातशाही का एक बड़ा पूर्व गुरुद्वारा परिसर सहेजता है। बाद का सिख विरासत लेखन इसे सज्जन के हृदय-परिवर्तन के प्रसंग से जोड़ता है, पर स्थायी रिकॉर्ड उस कथा-स्थानीयकरण को निश्चित मानने के बजाय ट्रैक की जा सकने वाली भौतिक संपत्ति के आधार पर बनता है।

Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है

The site is described as a two-ghumaon enclosure with a central gurasthan, rooms for sangat and a former large tank to the west. The same heritage account says a government higher secondary school occupied the building. Those details establish a distinct property and later reuse. The difficult question is event attribution: the source places the Sajjan episode near Tulamba and then identifies the Makhdoom Pur site with the converted inn. Pothi keeps that as a later Sikh geographical tradition, because proximity to Tulamba does not by itself prove the precise Janamsakhi parcel.

ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਘੁਮਾਓ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰ-ਅਸਥਾਨ, ਸੰਗਤ ਲਈ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਸਨ। ਇਹੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਰਵੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੁੜ-ਵਰਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਔਖਾ ਸਵਾਲ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਹੈ: ਸਰੋਤ ਸੱਜਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਤੁਲੰਬਾ ਨੇੜੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਖਦੂਮ ਪੁਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਸਰਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਲੰਬਾ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

स्थल को दो घुमाओं के घेरे के रूप में वर्णित किया गया है, जिसमें केंद्रीय गुरअस्थान, संगत के लिए कमरे और पश्चिम की ओर एक पुराना बड़ा सरोवर था। वही विरासत वृत्तांत कहता है कि भवन पर एक सरकारी हायर सेकेंडरी स्कूल क़ाबिज़ हो गया। ये विवरण एक अलग संपत्ति और बाद के पुनःउपयोग को स्थापित करते हैं। मुश्किल सवाल घटना के आरोपण का है: स्रोत सज्जन प्रसंग को तुलंबा के पास रखता है और फिर मख़दूम पुर स्थल को उस बदली हुई सराय के साथ पहचानता है। पोथी इसे बाद की सिख भौगोलिक परंपरा के रूप में रखती है, क्योंकि तुलंबा के पास होना अपने आप सटीक जन्मसाखी भू-खंड को सिद्ध नहीं करता।

Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास

Sikh Janamsakhi tradition remembers Guru Nanak Dev Ji’s encounter with Sajjan, whose outward piety concealed violence and robbery, and the transformation of his establishment into a place of service. Later Pakistan Sikh-heritage documentation localizes that memory in the Makhdoom Pur Pahuran area near Tulamba. The described gurdwara was not a tiny roadside marker: the account presents a walled complex covering roughly two ghumaons, with a central gurasthan, accommodation rooms and a large tank on the western side that was later levelled. It further reports that the property became a Government Higher Secondary School. The source contains inconsistent construction-era details elsewhere in its transmitted account, so Batch 90 does not encode a precise building date. More importantly, Pothi distinguishes three layers: the early Janamsakhi story of Sajjan; the later Sikh identification of a place in the Tulamba/Makhdoom Pur landscape; and the surviving or repurposed gurdwara property documented in modern heritage writing. The third layer is the strongest basis for a permanent database ID.

ਸਿੱਖ ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੱਜਣ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਸੇਵਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ-ਵਿਰਾਸਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਇਸ ਯਾਦ ਨੂੰ ਤੁਲੰਬਾ ਨੇੜੇ ਮਖਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੁਰਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਸੜਕ-ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰਬੰਦ ਅਹਾਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਘੁਮਾਓ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰ-ਅਸਥਾਨ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਾਇਦਾਦ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਬਣ ਗਈ। ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੌਂਪੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਵੇਂ ਉਸਾਰੀ-ਕਾਲ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਇੱਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬੈਚ 90 ਕੋਈ ਸਹੀ ਉਸਾਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ, ਪੋਥੀ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸੱਜਣ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਕਹਾਣੀ; ਤੁਲੰਬਾ/ਮਖਦੂਮ ਪੁਰ ਦੇ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਂ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ; ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਬਚੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਮੁੜ-ਵਰਤੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਾਇਦਾਦ। ਤੀਜੀ ਪਰਤ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਡਾਟਾਬੇਸ ID ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।

सिख जन्मसाखी परंपरा गुरु नानक देव जी की सज्जन से भेंट को याद रखती है, जिसकी बाहरी धार्मिकता के पीछे हिंसा और लूट छिपी थी, और उसके ठिकाने के सेवा-स्थान में बदल जाने को भी। बाद का पाकिस्तानी सिख-विरासत दस्तावेज़ीकरण उस स्मृति को तुलंबा के पास मख़दूम पुर पहुरण क्षेत्र में स्थानीय करता है। वर्णित गुरुद्वारा कोई छोटा सड़क-किनारे का चिह्न नहीं था: वृत्तांत लगभग दो घुमाओं में फैला एक चारदीवारी वाला परिसर दिखाता है, जिसमें केंद्रीय गुरअस्थान, ठहरने के कमरे और पश्चिमी ओर एक बड़ा सरोवर था, जिसे बाद में समतल कर दिया गया। वह आगे बताता है कि यह संपत्ति एक सरकारी हायर सेकेंडरी स्कूल बन गई। स्रोत के अपने आगे बढ़े हुए वृत्तांत में कहीं और निर्माण-काल के विवरण आपस में मेल नहीं खाते, इसलिए बैच 90 कोई सटीक निर्माण-तिथि दर्ज नहीं करता। इससे भी अहम, पोथी तीन परतें अलग करती है: सज्जन की आरंभिक जन्मसाखी कथा; तुलंबा · मख़दूम पुर के परिदृश्य में किसी स्थान की बाद की सिख पहचान; और आधुनिक विरासत लेखन में प्रलेखित बची हुई या पुनःप्रयुक्त गुरुद्वारा संपत्ति। तीसरी परत ही स्थायी डेटाबेस आईडी का सबसे मज़बूत आधार है।

What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ

Later Sikh tradition identifies this locality with Guru Nanak Dev Ji’s encounter with Sajjan and remembers a gurdwara developing at the transformed place. The historical compound later entered educational use.

ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੱਜਣ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਹਾਤਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

बाद की सिख परंपरा इस इलाक़े को गुरु नानक देव जी की सज्जन से भेंट के साथ पहचानती है और उस बदले हुए स्थान पर एक गुरुद्वारे के विकसित होने को याद रखती है। ऐतिहासिक परिसर आगे चलकर शैक्षिक उपयोग में चला गया।

Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ

Guru Nanak Dev Ji and Bhai Mardana Ji in Janamsakhi tradition; Sajjan; later Sikh custodians and sangat; post-Partition school users.

ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ; ਸੱਜਣ; ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸੰਭਾਲਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗਤ; ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਰਤੋਂਕਾਰ।

जन्मसाखी परंपरा में गुरु नानक देव जी और भाई मरदाना जी; सज्जन; बाद के सिख संरक्षक और संगत; विभाजन के बाद के स्कूल उपयोगकर्ता।

Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ

• Former enclosed gurdwara compound described as about two ghumaons.

• Central gurasthan / sacred hall.

• Rooms along the boundary for visiting sangat.

• Former large tank west of the main complex, reported levelled in the later source.

• Government school reuse reported for the historic building.

• ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਘੁਮਾਓ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀਵਾਰਬੰਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਹਾਤਾ।

• ਕੇਂਦਰੀ ਗੁਰ-ਅਸਥਾਨ / ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਲ।

• ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਲਈ ਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਰੇ।

• ਮੁੱਖ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੁਰਾਣਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

• ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਮੁੜ-ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ।

• पूर्व घेरेदार गुरुद्वारा परिसर, जिसे लगभग दो घुमाओं का बताया गया है।

• केंद्रीय गुरअस्थान · पवित्र हॉल।

• आने वाली संगत के लिए चारदीवारी के साथ बने कमरे।

• मुख्य परिसर के पश्चिम में पुराना बड़ा सरोवर, जिसे बाद के स्रोत में समतल किया गया बताया है।

• ऐतिहासिक भवन के लिए सरकारी स्कूल का पुनःउपयोग बताया गया।

Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत

The Janamsakhi event, later commemorative gurdwara and current/modern school-use layer are not the same chronological object. Pothi should not describe surviving school-era walls as Guru-period fabric.

ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਬਾਅਦ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ/ਆਧੁਨਿਕ ਸਕੂਲ-ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀ ਪਰਤ ਇੱਕੋ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਕੂਲ-ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

जन्मसाखी की घटना, बाद का स्मारक गुरुद्वारा और मौजूदा · आधुनिक स्कूल-उपयोग की परत, ये एक ही कालानुक्रमिक वस्तु नहीं हैं। पोथी को स्कूल-काल की बची हुई दीवारों को गुरु-कालीन फ़ैब्रिक नहीं बताना चाहिए।

Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा

• Early Sikh narrative tradition: The Sajjan transformation episode becomes part of the Guru Nanak Janamsakhi corpus, associated broadly with the Tulamba region. • Later Sikh memorial period: A Pehli Patshahi gurdwara complex is identified at Makhdoom Pur Pahuran. • Pre-Partition / later historic period: A substantial enclosure, gurasthan, tank and accommodation form the remembered gurdwara complex. • Post-Partition source-era status: Government Higher Secondary School is reported as occupying the property; the tank is described as levelled. • 2026 Pothi status: Exact fabric, school use, ownership and entrance require current verification. • Batch 90: HG-767 allocated with a strict Sajjan-localization confidence control.

• ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪਰੰਪਰਾ: ਸੱਜਣ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਨਮਸਾਖੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਲੰਬਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। • ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਿੱਖ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦੌਰ: ਮਖਦੂਮ ਪੁਰ ਪਹੁਰਾਂ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। • ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ / ਬਾਅਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰ: ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਹਾਤਾ, ਗੁਰ-ਅਸਥਾਨ, ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। • ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੋਤ-ਕਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ: ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। • 2026 ਪੋਥੀ ਹਾਲਤ: ਸਹੀ ਬਣਤਰ, ਸਕੂਲ ਵਰਤੋਂ, ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। • ਬੈਚ 90: HG-767 ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸੱਜਣ-ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

• आरंभिक सिख कथा परंपरा: सज्जन के हृदय-परिवर्तन का प्रसंग गुरु नानक जन्मसाखी संग्रह का हिस्सा बनता है, जो मोटे तौर पर तुलंबा क्षेत्र से जुड़ा है। • बाद का सिख स्मारक काल: मख़दूम पुर पहुरण में एक पहली पातशाही गुरुद्वारा परिसर की पहचान होती है। • विभाजन-पूर्व · बाद का ऐतिहासिक काल: एक बड़ा घेरा, गुरअस्थान, सरोवर और ठहरने के कमरे मिलकर याद किया जाने वाला गुरुद्वारा परिसर बनाते हैं। • विभाजन के बाद की स्रोत-कालीन स्थिति: संपत्ति पर सरकारी हायर सेकेंडरी स्कूल क़ाबिज़ बताया गया है; सरोवर को समतल किया गया बताया है। • 2026 की पोथी स्थिति: सटीक बनावट, स्कूल उपयोग, स्वामित्व और प्रवेश मौजूदा पुष्टि माँगते हैं। • बैच 90: HG-767 को सज्जन-स्थानीयकरण के सख़्त विश्वास-नियंत्रण के साथ आवंटित किया गया।

Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ

• Guru Nanak Dev Ji Sajjan Sakhi collection - narrative cross-link only; do not use the Sakhi as proof of the parcel.

• Any future Tulamba gurdwara candidate must be checked against HG-767 to prevent two IDs for one Sajjan tradition.

• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸੱਜਣ ਸਾਖੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ · ਸਿਰਫ਼ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕੜੀ; ਸਾਖੀ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਨਾ ਵਰਤੋ।

• ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੁਲੰਬਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ HG-767 ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕੋ ਸੱਜਣ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਦੋ ID ਨਾ ਬਣਨ।

• गुरु नानक देव जी सज्जन साखी संग्रह, केवल कथात्मक क्रॉस-लिंक; साखी को भू-खंड का प्रमाण न बनाएँ।

• भविष्य के किसी भी तुलंबा गुरुद्वारा उम्मीदवार को HG-767 के मुक़ाबले जाँचा जाए, ताकि एक ही सज्जन परंपरा के लिए दो आईडी न बनें।

Verified Relics / Manuscripts / Weaponsਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ / ਖਰੜੇ / ਸ਼ਸਤਰप्रमाणित निशानियाँ / पांडुलिपियाँ / शस्त्र

No authenticated Guru-period portable relic is established. The physical heritage anchors are the described compound layout and former tank, subject to field verification.

ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਚੁੱਕਣਯੋਗ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਅਹਾਤਾ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੋਵਰ ਹਨ, ਜੋ ਖੇਤਰੀ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।

कोई प्रमाणित गुरु-कालीन वहनीय अवशेष स्थापित नहीं है। भौतिक विरासत के आधार वर्णित परिसर-विन्यास और पुराना सरोवर हैं, जो क्षेत्रीय पुष्टि के अधीन हैं।

Access / Managementਪਹੁੰਚ / ਪ੍ਰਬੰਧपहुँच / प्रबंध

If the site remains an operating school or occupied government property, normal pilgrimage access cannot be assumed. Permissions and exact boundaries should be verified locally.

ਜੇ ਇਹ ਥਾਂ ਇੱਕ ਚੱਲਦਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਬਜ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਯਾਤਰਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਮੰਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜਤਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

यदि स्थल अब भी चालू स्कूल या क़ाबिज़ सरकारी संपत्ति है, तो सामान्य तीर्थ-पहुँच मान नहीं लेनी चाहिए। अनुमतियाँ और सटीक सीमाएँ स्थानीय स्तर पर जाँची जानी चाहिए।

What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं

Pothi should present the site primarily as a former gurdwara/heritage property with a source-graded Guru Nanak association, not promise access to a functioning gurdwara.

ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ/ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੋਤ-ਦਰਜਾਬੰਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਚੱਲਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨਾ।

पोथी को इस स्थल को मुख्यतः एक पूर्व गुरुद्वारा · विरासत संपत्ति के रूप में प्रस्तुत करना चाहिए, जिससे गुरु नानक का संबंध स्रोत-श्रेणीबद्ध है, और चालू गुरुद्वारे तक पहुँच का वादा नहीं करना चाहिए।

Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद

• SAJJAN/TULAMBA CONTROL: the exact identification of this parcel with Sajjan’s inn remains tradition, not archaeological fact.

• DATE CONTROL: conflicting transmitted construction dates are omitted rather than guessed.

• REPURPOSED PROPERTY CONTROL: school use does not erase Sikh heritage identity, but current Sikh worship must not be implied.

• DUPLICATE CONTROL: a future Tulamba record needs cadastral or physical proof of a separate site.

• ਸੱਜਣ/ਤੁਲੰਬਾ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਇਸ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਸੱਜਣ ਦੀ ਸਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਪਰੰਪਰਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪੁਰਾਤੱਤਵੀ ਤੱਥ ਨਹੀਂ।

• ਤਾਰੀਖ਼ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਟਕਰਾਵੀਆਂ ਉਸਾਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

• ਮੁੜ-ਵਰਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਸਕੂਲ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾਉਂਦੀ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਪੂਜਾ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

• ਨਕਲ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਤੁਲੰਬਾ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਦਾ ਭੂਮੀ-ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਂ ਭੌਤਿਕ ਸਬੂਤ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ।

• सज्जन · तुलंबा नियंत्रण: इस भू-खंड की सज्जन की सराय के रूप में सटीक पहचान परंपरा है, पुरातात्विक तथ्य नहीं।

• तिथि नियंत्रण: आपस में टकराती हुई आगे बढ़ी हुई निर्माण-तिथियाँ अनुमान लगाने के बजाय छोड़ दी गई हैं।

• पुनःप्रयुक्त संपत्ति नियंत्रण: स्कूल का उपयोग सिख विरासत पहचान को नहीं मिटाता, पर वर्तमान सिख उपासना का संकेत नहीं देना चाहिए।

• दोहराव नियंत्रण: भविष्य के किसी तुलंबा रिकॉर्ड के लिए अलग स्थल का भू-अभिलेखीय या भौतिक प्रमाण चाहिए।

Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ

1. World Gurudwaras - Gurdwara Pehli Patshahi at Makhdoom Pur Pahuran, District Khanewal - https://www.worldgurudwaras.com/gurudwara-pehli-patshahi-at-makdoom-pur-pahuran-distt-khanewal/
2. Pothi Guru Nanak Dev Ji Master Sakhi Collection - Sajjan Thug tradition and source-confidence control.
3. Pothi Historical Gurdwaras Batch 89 - master-first starting state and duplicate gate.