Sakhi 1197
Marriage to Mata Damodari Jiਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹमाता दमोदरी जी से विवाह
Guru Hargobind Sahib Ji married Mata Damodari Ji in 1605, before he became the Sixth Guru.
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 1605 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
गुरु हरिगोबिंद साहिब जी का विवाह 1605 में माता दमोदरी जी के साथ हुआ, छठे गुरु बनने से पहले।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Major Sikh reference works record the marriage of Hargobind Sahib Ji to Mata Damodari Ji on 15 February 1605. The marriage reminds us that the Sikh Gurus lived within the householder path. Family life, spiritual responsibility, community leadership, and service were not treated as incompatible. Later sources differ over names and details connected with Guru Hargobind Sahib Ji’s marriages and household. This entry therefore keeps to the clearly recorded marriage with Mata Damodari Ji rather than forcing every later genealogy into one certainty.
ਵੱਡੇ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ-ਗ੍ਰੰਥ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ 15 ਫ਼ਰਵਰੀ 1605 ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਰੋਤ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇੰਦਰਾਜ ਹਰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਧੱਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਦਰਜ ਵਿਆਹ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
बड़े सिख संदर्भ-ग्रंथ हरिगोबिंद साहिब जी का माता दमोदरी जी के साथ विवाह 15 फ़रवरी 1605 को दर्ज करते हैं। यह विवाह हमें याद कराता है कि सिख गुरु गृहस्थी के मार्ग में रहे। पारिवारिक जीवन, आध्यात्मिक ज़िम्मेदारी, भाईचारक नेतृत्व और सेवा को विरोधी नहीं समझा गया। बाद के स्रोत गुरु हरिगोबिंद साहिब जी के विवाहों और घर से जुड़े नामों तथा विवरणों पर भिन्न-भिन्न हैं। इसलिए यह इंदराज हर बाद की वंशावली को एक पक्की बात में धकेलने के बजाय माता दमोदरी जी के साथ साफ़ दर्ज विवाह तक सीमित रहता है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Spiritual responsibility can be lived within family life.
ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
आध्यात्मिक ज़िम्मेदारी पारिवारिक जीवन में जी जा सकती है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Make home a place of respect, truthful living, patience, and seva.
ਘਰ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ, ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਓ।
घर को सम्मान, सच्चे जीवन, धीरज और सेवा का स्थान बनाओ।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Grihasth jeevan, family, responsibility, humility, and seva.
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ, ਪਰਿਵਾਰ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
गृहस्थ जीवन, परिवार, ज़िम्मेदारी, नम्रता और सेवा।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
How can family life support spiritual growth instead of competing with it?
ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
पारिवारिक जीवन आध्यात्मिक विकास का मुक़ाबला करने के बजाय उसका सहारा कैसे बन सकता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Whom did Guru Hargobind Sahib Ji marry in 1605?
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 1605 ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ?
गुरु हरिगोबिंद साहिब जी ने 1605 में किसके साथ विवाह किया?
Mata Damodari Ji.
ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਨਾਲ।
माता दमोदरी जी के साथ।
Did Sikh Guruship require abandoning family life?
ਕੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਗੱਦੀ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ?
क्या सिख गुरगद्दी के लिए पारिवारिक जीवन त्यागना पड़ता था?
No. The Gurus modelled responsible householder life.
ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।
नहीं। गुरुओं ने ज़िम्मेदार गृहस्थी जीवन की मिसाल क़ायम की।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी की मुख्य शिक्षा क्या है?
Spiritual responsibility can be lived within family life.
ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
आध्यात्मिक ज़िम्मेदारी पारिवारिक जीवन में जी जा सकती है।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਸ ਸਿੱਖ ਕਦਰ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
यह साखी किस सिख मूल्य या शिक्षा से जुड़ती है?
Grihasth jeevan, family, responsibility, humility, and seva.
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ, ਪਰਿਵਾਰ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
गृहस्थ जीवन, परिवार, ज़िम्मेदारी, नम्रता और सेवा।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस ग़लतफ़हमी से बचना चाहिए?
Later sources differ on parts of Guru Hargobind Sahib Ji’s marital genealogy, so this sakhi keeps to the well-supported core event.
ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਰੋਤ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਵਿਆਹ-ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਾਖੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਘਟਨਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
बाद के स्रोत गुरु हरिगोबिंद साहिब जी की विवाह-वंशावली के कुछ हिस्सों पर भिन्न-भिन्न हैं, इसलिए यह साखी भली-भाँति सहारी केंद्रीय घटना तक सीमित रहती है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
Make home a place of respect, truthful living, patience, and seva.
ਘਰ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ, ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਓ।
घर को सम्मान, सच्चे जीवन, धीरज और सेवा का स्थान बनाओ।