Sakhi 1363
Shaheedi of Bhai Mati Das Jiਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀभाई मती दास जी की शहीदी
Bhai Mati Das Ji remained faithful beside the Guru and was executed before Guru Tegh Bahadur Sahib Ji.
ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।
भाई मती दास जी गुरु के साथ वफ़ादार खड़े रहे और गुरु तेग बहादुर साहिब जी से पहले शहीद किए गए।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Bhai Mati Das Ji had served the Guru household and accompanied Guru Tegh Bahadur Sahib Ji on journeys. Sikh historical sources remember him refusing to abandon his faith while imprisoned in Delhi. He was executed with extreme cruelty. For younger readers, the essential lesson is not the graphic method but his refusal to let terror decide his conscience. For children and families, the lesson is practical: when teaching this sakhi to children, focus on faith and courage rather than graphic suffering.
ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਛੋਟੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ, ਮੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਰਦਨਾਕ ਢੰਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਹਿਸ਼ਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਮਲੀ ਹੈ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਵੇਲੇ, ਦਰਦਨਾਕ ਪੀੜ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਓ।
भाई मती दास जी ने गुरु घर की सेवा की थी और गुरु तेग बहादुर साहिब जी के साथ यात्राओं में गए थे। सिख ऐतिहासिक स्रोत याद करते हैं कि दिल्ली में क़ैद होते हुए उन्होंने अपना धर्म छोड़ने से इनकार कर दिया। उन्हें अत्यंत बेरहमी से शहीद किया गया। छोटे पाठकों के लिए, मूल शिक्षा दर्दनाक तरीक़ा नहीं, बल्कि दहशत को अपने ज़मीर का फ़ैसला करने न देने का उनका इनकार है। बच्चों और परिवारों के लिए, शिक्षा व्यावहारिक है: बच्चों को यह साखी सिखाते समय, दर्दनाक पीड़ा के बजाय विश्वास और साहस पर ध्यान लगाओ।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Courage can remain steady even when fear is deliberately used as a weapon.
ਦਲੇਰੀ ਓਦੋਂ ਵੀ ਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਡਰ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ।
साहस तब भी स्थिर रह सकता है जब डर को जान-बूझकर हथियार के रूप में इस्तेमाल किया जाए।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
When teaching this sakhi to children, focus on faith and courage rather than graphic suffering.
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਵੇਲੇ, ਦਰਦਨਾਕ ਪੀੜ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਓ।
बच्चों को यह साखी सिखाते समय, दर्दनाक पीड़ा के बजाय विश्वास और साहस पर ध्यान लगाओ।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Shaheedi, faith, courage, and loyalty.
ਸ਼ਹੀਦੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ।
शहीदी, विश्वास, साहस और वफ़ादारी।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
What can help a person stay true when fear is being used against them?
ਜਦੋਂ ਡਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
जब डर किसी के विरुद्ध इस्तेमाल किया जा रहा हो, तो उसे सच्चा रहने में क्या मदद कर सकता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who or what is at the centre of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਜਾਂ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी के केंद्र में कौन या क्या है?
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji and Bhai Mati Das Ji
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ
गुरु तेग बहादुर साहिब जी और भाई मती दास जी
What happened in “Shaheedi of Bhai Mati Das Ji”?
“ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ” ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?
“भाई मती दास जी की शहीदी” में क्या हुआ?
Bhai Mati Das Ji remained faithful beside the Guru and was executed before Guru Tegh Bahadur Sahib Ji.
ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।
भाई मती दास जी गुरु के साथ वफ़ादार खड़े रहे और गुरु तेग बहादुर साहिब जी से पहले शहीद किए गए।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
Courage can remain steady even when fear is deliberately used as a weapon.
ਦਲੇਰੀ ਓਦੋਂ ਵੀ ਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਡਰ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ।
साहस तब भी स्थिर रह सकता है जब डर को जान-बूझकर हथियार के रूप में इस्तेमाल किया जाए।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Shaheedi, faith, courage, and loyalty.
ਸ਼ਹੀਦੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ।
शहीदी, विश्वास, साहस और वफ़ादारी।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को ग़लत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
Bhai Mati Das Ji’s martyrdom is firmly embedded in Sikh historical sources; graphic detail should be age-appropriate.
ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਦਰਦਨਾਕ ਵੇਰਵਾ ਉਮਰ-ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
भाई मती दास जी की शहीदी सिख ऐतिहासिक स्रोतों में पक्के तौर पर टिकी हुई है; दर्दनाक विवरण उम्र-अनुकूल होना चाहिए।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
When teaching this sakhi to children, focus on faith and courage rather than graphic suffering.
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਵੇਲੇ, ਦਰਦਨਾਕ ਪੀੜ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਓ।
बच्चों को यह साखी सिखाते समय, दर्दनाक पीड़ा के बजाय विश्वास और साहस पर ध्यान लगाओ।