Sakhi 1371
The Sis Reaches Anandpurਸੀਸ ਅਨੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈसीस आनंदपुर पहुँचता है
The Guru’s sis reached Anandpur, where young Guru Gobind Singh Ji received it and performed the final rites with honour.
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਅਨੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
गुरु जी का शीश आनंदपुर पहुँचा, जहाँ बाल गुरु गोबिंद सिंह जी ने उसे प्राप्त किया और सम्मान के साथ अंतिम संस्कार किया।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Sikh historical sources remember Bhai Jaita Ji bringing the Guru’s sis to Anandpur after the dangerous journey from Delhi. Guru Gobind Singh Ji, already designated as successor, received the remains of his father. The cremation at Anandpur transformed private grief into a defining Panthic memory. The young Guru inherited not only formal Guruship but the immediate consequences of state violence against the Ninth Guru. For children and families, the lesson is practical: when suffering comes, honour what was lost by living the values for which it stood.
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਫ਼ਰ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਅਨੰਦਪੁਰ ਲੈ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਥਾਪੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਸਕਾਰ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਸੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਪੰਥਕ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਜ-ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਮਲੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਆਚਿਆ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕੇ ਕਰੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
सिख ऐतिहासिक स्रोत याद करते हैं कि भाई जैता जी दिल्ली से खतरनाक यात्रा के बाद गुरु जी का शीश आनंदपुर ले आए। गुरु गोबिंद सिंह जी, जो पहले ही उत्तराधिकारी नियुक्त किए जा चुके थे, ने अपने पिता की देह प्राप्त की। आनंदपुर में हुए संस्कार ने निजी शोक को एक परिभाषित पंथक स्मृति में बदल दिया। बाल गुरु को केवल औपचारिक गुरगद्दी ही नहीं, बल्कि नौवें गुरु के विरुद्ध राज-हिंसा के तात्कालिक परिणाम भी विरासत में मिले। बच्चों और परिवारों के लिए, सीख व्यावहारिक है: जब दुख आए, तो जो खोया उसका सम्मान उन मूल्यों को जी कर करो जिनके लिए वह खड़ा था।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Grief can become a source of responsibility rather than hatred.
ਸੋਗ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
शोक नफरत के बजाय जिम्मेदारी का स्रोत बन सकता है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
When suffering comes, honour what was lost by living the values for which it stood.
ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਆਚਿਆ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕੇ ਕਰੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
जब दुख आए, तो जो खोया उसका सम्मान उन मूल्यों को जी कर करो जिनके लिए वह खड़ा था।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Guruship, grief, courage, and remembrance.
ਗੁਰਗੱਦੀ, ਸੋਗ, ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਯਾਦ।
गुरगद्दी, शोक, वीरता और स्मृति।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
How can someone turn grief into responsible action instead of revenge?
ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਸੋਗ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
कोई इंसान शोक को बदले के बजाय जिम्मेदार कर्म में कैसे बदल सकता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who or what is at the centre of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਜਾਂ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी के केंद्र में कौन या क्या है?
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji, Guru Gobind Singh Ji, and Bhai Jaita Ji
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ
गुरु तेग बहादुर साहिब जी, गुरु गोबिंद सिंह जी, और भाई जैता जी
What happened in “The Sis Reaches Anandpur”?
“ਸੀਸ ਅਨੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ” ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?
“शीश आनंदपुर पहुँचता है” में क्या हुआ?
The Guru’s sis reached Anandpur, where young Guru Gobind Singh Ji received it and performed the final rites with honour.
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਅਨੰਦਪੁਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
गुरु जी का शीश आनंदपुर पहुँचा, जहाँ बाल गुरु गोबिंद सिंह जी ने उसे प्राप्त किया और सम्मान के साथ अंतिम संस्कार किया।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
Grief can become a source of responsibility rather than hatred.
ਸੋਗ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
शोक नफरत के बजाय जिम्मेदारी का स्रोत बन सकता है।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Guruship, grief, courage, and remembrance.
ਗੁਰਗੱਦੀ, ਸੋਗ, ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਯਾਦ।
गुरगद्दी, शोक, वीरता और स्मृति।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को गलत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
The arrival and obsequies at Anandpur are deeply established in Sikh historical tradition; exact route details differ among sources.
ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਗਮਨ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ; ਠੀਕ ਰਾਹ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
आनंदपुर में आगमन और अंतिम संस्कार सिख ऐतिहासिक परंपरा में गहराई से स्थापित हैं; ठीक मार्ग के विवरण स्रोतों में अलग-अलग हैं।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
When suffering comes, honour what was lost by living the values for which it stood.
ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਆਚਿਆ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕੇ ਕਰੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
जब दुख आए, तो जो खोया उसका सम्मान उन मूल्यों को जी कर करो जिनके लिए वह खड़ा था।