Sakhi 1373
Birth at Kiratpur Sahibਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜਨਮकीरतपुर साहिब में जन्म
Guru Har Rai Ji was born at Kiratpur Sahib in 1630 into the family of Baba Gurditta Ji, the eldest son of Guru Hargobind Sahib Ji.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1630 ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
गुरु हरि राइ जी का जन्म सन् 1630 में कीरतपुर साहिब में, गुरु हरगोबिंद साहिब जी के बड़े सुपुत्र बाबा गुरदित्ता जी के परिवार में हुआ।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Har Rai Ji was born at Kiratpur Sahib in 1630. His father was Baba Gurditta Ji and his mother is remembered by several names in Sikh sources, including Mata Nihal Kaur Ji, Mata Natti Ji, and Mata Ananti Ji. He was a grandson of Guru Hargobind Sahib Ji. Kiratpur had become an important Sikh centre where the Guru household, sangat, preachers, and visitors met in a setting shaped by Gurbani, seva, discipline, and responsibility. The exact modern-calendar birth date differs across reference works, so this collection records the well-supported year rather than choosing between conflicting dates.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1630 ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਨੱਟੀ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਅਨੰਤੀ ਜੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਸਨ। ਕੀਰਤਪੁਰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਿੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਘਰ, ਸੰਗਤ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤੇ ਯਾਤਰੂ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਸੇਵਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਅਜੋਕੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਜਨਮ-ਤਿੱਥ ਹਵਾਲਾ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਵਾਦਿਤ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵਰ੍ਹਾ ਹੀ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
गुरु हरि राइ जी का जन्म सन् 1630 में कीरतपुर साहिब में हुआ। उनके पिता बाबा गुरदित्ता जी थे और उनकी माता को सिख स्रोतों में कई नामों से याद किया जाता है, जैसे माता निहाल कौर जी, माता नट्टी जी और माता अनंती जी। वे गुरु हरगोबिंद साहिब जी के पोते थे। कीरतपुर एक अहम सिख केंद्र बन चुका था, जहाँ गुरु घर, संगत, प्रचारक और यात्री गुरबाणी, सेवा, अनुशासन और जिम्मेदारी से भरे माहौल में मिलते थे। आज की प्रचलित पंचांग के अनुसार ठीक जन्म-तिथि संदर्भ-ग्रंथों में अलग-अलग बताई गई है, इसलिए यह संग्रह विवादित तारीखों में से एक चुनने के बजाय अच्छी तरह प्रमाणित वर्ष ही दर्ज करता है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
A strong spiritual life begins with values learned early.
ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
एक मजबूत आत्मिक जीवन की शुरुआत बचपन में सीखे मूल्यों से होती है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Build habits of kindness, truth, Gurbani, seva, and responsibility from childhood.
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿਆਲਤਾ, ਸੱਚ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਪਾਓ।
बचपन से ही दयालुता, सच, गुरबाणी, सेवा और जिम्मेदारी की आदतें डालो।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Family, Kiratpur Sahib, Gurbani, seva, humility, and Guruship.
ਪਰਿਵਾਰ, ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ।
परिवार, कीरतपुर साहिब, गुरबाणी, सेवा, नम्रता और गुरगद्दी।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Which values learned in childhood can guide a person for life?
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੇ ਕਿਹੜੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बचपन में सीखे कौन-से मूल्य इंसान की पूरी उम्र अगुवाई कर सकते हैं?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Where was Guru Har Rai Ji born?
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?
गुरु हरि राइ जी का जन्म कहाँ हुआ?
At Kiratpur Sahib.
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ।
कीरतपुर साहिब में।
Who was Guru Har Rai Ji’s grandfather?
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਕੌਣ ਸਨ?
गुरु हरि राइ जी के दादा जी कौन थे?
Guru Hargobind Sahib Ji.
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
A strong spiritual life begins with values learned early.
ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
एक मजबूत आत्मिक जीवन की शुरुआत बचपन में सीखे मूल्यों से होती है।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Family, Kiratpur Sahib, Gurbani, seva, humility, and Guruship.
ਪਰਿਵਾਰ, ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ।
परिवार, कीरतपुर साहिब, गुरबाणी, सेवा, नम्रता और गुरगद्दी।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को गलत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
The birth year and family are well established, but sources differ on the exact Gregorian birth date and on the form of Mata Ji’s name.
ਜਨਮ-ਵਰ੍ਹਾ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਪਰ ਸਰੋਤ ਠੀਕ ਈਸਵੀ ਜਨਮ-ਤਾਰੀਖ਼ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
जन्म-वर्ष और परिवार अच्छी तरह स्थापित हैं, पर स्रोत ठीक ईस्वी जन्म-तारीख और माता जी के नाम के रूप के बारे में अलग-अलग हैं।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Build habits of kindness, truth, Gurbani, seva, and responsibility from childhood.
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿਆਲਤਾ, ਸੱਚ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਪਾਓ।
बचपन से ही दयालुता, सच, गुरबाणी, सेवा और जिम्मेदारी की आदतें डालो।