Sakhi 14
Wali Kandhari and Panja Sahibਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬवली कंधारी और पंजा साहिब
At Hasan Abdal, Bhai Mardana Ji became thirsty. Wali Kandhari refused water. Guru Nanak Dev Ji taught that water is Vaheguru’s gift and should not be controlled by pride.
ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ। ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
हसन अबदाल में भाई मरदाना जी को प्यास लगी। वली कंधारी ने पानी देने से मना कर दिया। गुरु नानक देव जी ने सिखाया कि पानी वाहिगुरु की देन है और इसे अहंकार से अपने नियंत्रण में नहीं रखना चाहिए।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
During his travels, Guru Nanak Dev Ji reached Hasan Abdal with Bhai Mardana Ji. The journey had been long, and Bhai Mardana Ji became very thirsty. On a hill nearby lived Wali Kandhari. Water flowed from that area, and people believed he controlled access to it. Bhai Mardana Ji went to ask for water. Wali Kandhari refused. His heart was filled with pride. He did not want to share. Bhai Mardana Ji returned thirsty. Guru Nanak Dev Ji remained calm. Guru Ji taught that water is not the private property of ego. Water is a gift from Vaheguru, meant to support life. According to Sikh tradition, Guru Nanak Dev Ji touched the ground, and water began to flow for Bhai Mardana Ji and others. Wali Kandhari became angry when he saw this. The tradition says he pushed a large stone from the hill toward Guru Ji. Guru Nanak Dev Ji stopped the stone with his hand. The place became known as Panja Sahib, connected with the imprint of Guru Ji’s hand. This sakhi teaches many lessons. It teaches that pride makes the heart hard. It teaches that natural gifts like water should be shared. It teaches that the Guru protects with spiritual strength, not ego. Wali Kandhari had height, status, and control. But Guru Nanak Dev Ji had humility, compassion, and truth. In the end, compassion was greater than pride. Today, this sakhi reminds us not to misuse power. If we have something others need, we should share it.
ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਫ਼ਰ ਲੰਮਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਸ ਲੱਗ ਗਈ। ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਪਾਣੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਗਏ। ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਪਿਆਸੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਪੱਥਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੰਕਾਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਦਾਤਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੂਹਾਨੀ ਬਲ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਕੋਲ ਉੱਚਾਈ, ਰੁਤਬਾ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਸੀ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਨਿਮਰਤਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸੱਚ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦਇਆ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਅੱਜ, ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਕਤ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
अपनी यात्राओं के दौरान गुरु नानक देव जी भाई मरदाना जी के साथ हसन अबदाल पहुँचे। सफ़र लंबा था, और भाई मरदाना जी को बहुत प्यास लग गई। पास ही एक पहाड़ी पर वली कंधारी रहता था। उस स्थान से पानी बहता था, और लोग मानते थे कि वह उस तक पहुँच पर नियंत्रण रखता है। भाई मरदाना जी पानी माँगने गए। वली कंधारी ने मना कर दिया। उसका दिल अहंकार से भरा हुआ था। वह बाँटना नहीं चाहता था। भाई मरदाना जी प्यासे ही लौट आए। गुरु नानक देव जी शांत रहे। गुरु जी ने सिखाया कि पानी अहंकार की निजी संपत्ति नहीं है। पानी वाहिगुरु की देन है, जो जीवन को सहारा देने के लिए है। सिख परंपरा के अनुसार, गुरु नानक देव जी ने धरती को छुआ, और भाई मरदाना जी तथा अन्य लोगों के लिए पानी बहने लगा। यह देखकर वली कंधारी क्रोधित हो गया। परंपरा कहती है कि उसने पहाड़ी से एक बड़ा पत्थर गुरु जी की ओर धकेल दिया। गुरु नानक देव जी ने उस पत्थर को अपने हाथ से रोक लिया। वह स्थान पंजा साहिब के नाम से जाना जाने लगा, जो गुरु जी के हाथ के निशान से जुड़ा है। यह साखी बहुत सारे सबक सिखाती है। यह सिखाती है कि अहंकार दिल को कठोर बना देता है। यह सिखाती है कि पानी जैसी प्राकृतिक देनें बाँटनी चाहिए। यह सिखाती है कि गुरु अहंकार से नहीं, बल्कि आध्यात्मिक शक्ति से रक्षा करते हैं। वली कंधारी के पास ऊँचाई, रुतबा और नियंत्रण था। परंतु गुरु नानक देव जी के पास नम्रता, दया और सच्चाई थी। अंत में, दया अहंकार से बड़ी थी। आज, यह साखी हमें याद दिलाती है कि शक्ति का दुरुपयोग न करें। यदि हमारे पास कुछ ऐसा है जिसकी दूसरों को ज़रूरत है, तो हमें उसे बाँटना चाहिए।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Do not use power or resources with pride. Share what Vaheguru has given.
ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।
शक्ति या साधनों का उपयोग अहंकार से न करें। जो वाहिगुरु ने दिया है, उसे बाँटें।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Water, food, time, and help should not be controlled by ego. If someone is in need, serve them.
ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਦਦ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਲੋੜਵੰਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ।
पानी, भोजन, समय और मदद को अहंकार से नियंत्रित नहीं करना चाहिए। यदि कोई ज़रूरतमंद हो, तो उसकी सेवा करें।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
This sakhi connects with seva, compassion, humility, sharing, and remembering that all gifts come from Vaheguru.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਸੇਵਾ, ਦਇਆ, ਨਿਮਰਤਾ, ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣ ਅਤੇ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
यह साखी सेवा, दया, नम्रता, बाँटकर छकने और यह याद रखने से जुड़ती है कि सभी देनें वाहिगुरु से आती हैं।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
If you had something someone needed, would you share it with love?
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋਗੇ?
यदि आपके पास कुछ ऐसा हो जिसकी किसी को ज़रूरत है, तो क्या आप उसे प्रेम से बाँटेंगे?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who became thirsty in this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ?
इस साखी में किसे प्यास लगी?
Bhai Mardana Ji became thirsty.
ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ।
भाई मरदाना जी को प्यास लगी।
Who refused to give water?
ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ?
पानी देने से किसने मना किया?
Wali Kandhari refused to give water.
ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ।
वली कंधारी ने पानी देने से मना किया।
What did Guru Nanak Dev Ji teach?
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਸਿਖਾਇਆ?
गुरु नानक देव जी ने क्या सिखाया?
Guru Nanak Dev Ji taught that water is Vaheguru’s gift and should be shared.
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
गुरु नानक देव जी ने सिखाया कि पानी वाहिगुरु की देन है और इसे बाँटना चाहिए।
What place is connected with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा स्थान जुड़ा है?
Panja Sahib is connected with this sakhi.
ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
पंजा साहिब इस साखी से जुड़ा है।
What Sikh value connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਸਿੱਖ ਕਦਰ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य जुड़ता है?
This sakhi connects with seva, humility, compassion, and sharing.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी सेवा, नम्रता, दया और बाँटने से जुड़ती है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਬਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस सबक को कैसे अपना सकते हैं?
Children can share water, food, toys, and help without pride.
ਬੱਚੇ ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ, ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਮਦਦ ਬਿਨਾਂ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
बच्चे पानी, भोजन, खिलौने और मदद बिना अहंकार के बाँट सकते हैं।