Sakhi 471
Diwan Sawan Mal Ji and Multanਦਿਵਾਨ ਸਵਾਨ ਮਲ ਜੀ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨदिवान सवान मल जी और मुल्तान
Diwan Sawan Mal Ji served as governor of Multan under the Sikh Empire. He is remembered for administration and improvements in agriculture and irrigation.
ਦਿਵਾਨ ਸਵਾਨ ਮਲ ਜੀ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
दिवान सवान मल जी सिख साम्राज्य के तहत मुल्तान के राज्यपाल के रूप में सेवा करते थे। उन्हें प्रशासन और कृषि एवं सिंचाई में सुधार के लिए याद किया जाता है।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Diwan Sawan Mal Ji was an important administrator of the Sikh Empire. He served as governor of Multan from the early 1820s until 1844. Multan was a major region, and governing it required intelligence, order, and practical care. Historical sources remember Sawan Mal Ji for improving agricultural production through irrigation schemes. This teaches that leadership is not only about battles. Feeding people, improving water, supporting farmers, collecting revenue fairly, and keeping order are also part of governance. A ruler or governor must think about ordinary people. If farmers suffer, society suffers. If water is not managed, crops suffer. If administration is unfair, people lose trust. For children, this means practical care matters. Water plants. Do not waste food. Respect farmers. Help organise home and school work. Learn that good systems help people. Diwan Sawan Mal Ji teaches that administration can become seva when it improves people’s lives.
ਦਿਵਾਨ ਸਵਾਨ ਮਲ ਜੀ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1820 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ 1844 ਤੱਕ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੁਲਤਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇਲਾਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਵਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਝ, ਕ੍ਰਮ, ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ੍ਰੋਤ ਸਵਾਨ ਮਲ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਤਾਰੀ ਸਿਰਫ ਲੜਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਉਣਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ, ਰਾਜਸਵ ਨਿਆਂਪੂਰਵਕ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਨਿਆਂਪੂਰਵਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਭਰੋਸਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਵਿਹਾਰਕ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿਓ। ਖਾਣਾ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਕਰੋ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ। ਘਰ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਜਾਨੋ ਕਿ ਚੰਗੇ ਢਾਂਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਿਵਾਨ ਸਵਾਨ ਮਲ ਜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੇਵਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ।
दिवान सवान मल जी सिख साम्राज्य के एक महत्वपूर्ण प्रशासक थे। उन्होंने 1820 के दशक की शुरुआत से 1844 तक मुल्तान के राज्यपाल के रूप में सेवा की। मुल्तान एक बड़ा क्षेत्र था, और इसे शासन करने के लिए बुद्धि, व्यवस्था और व्यावहारिक देखभाल की आवश्यकता थी। ऐतिहासिक स्रोत सवान मल जी को सिंचाई योजनाओं के माध्यम से कृषि उत्पादन में सुधार के लिए याद करते हैं। यह सिखाता है कि नेतृत्व केवल लड़ाइयों के बारे में नहीं है। लोगों को खिलाना, पानी में सुधार करना, किसानों का समर्थन करना, राजस्व को न्यायसंगत रूप से एकत्र करना और व्यवस्था बनाए रखना भी शासन का हिस्सा हैं। एक राजा या राज्यपाल को सामान्य लोगों के बारे में सोचना चाहिए। अगर किसान पीड़ित होते हैं तो समाज पीड़ित होता है। अगर पानी का प्रबंधन नहीं किया जाता है तो फसलें पीड़ित होती हैं। अगर प्रशासन अन्यायपूर्ण है तो लोग विश्वास खो देते हैं। बच्चों के लिए, इसका मतलब है कि व्यावहारिक देखभाल महत्वपूर्ण है। पौधों को पानी दो। खाने की बर्बादी न करो। किसानों का सम्मान करो। घर और स्कूल के काम को संगठित करने में मदद करो। सीखो कि अच्छी व्यवस्था लोगों की मदद करती है। दिवान सवान मल जी सिखाते हैं कि प्रशासन सेवा बन सकता है जब यह लोगों के जीवन में सुधार करता है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Good administration should improve ordinary people’s lives.
ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
अच्छा प्रशासन सामान्य लोगों के जीवन में सुधार लाना चाहिए।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Respect farmers, water, food, and the practical systems that support life.
ਕਿਸਾਨਾਂ, ਪਾਣੀ, ਖਾਣੇ, ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।
किसानों, पानी, भोजन, और व्यावहारिक व्यवस्थाओं का सम्मान करो जो जीवन को समर्थन देती हैं।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
This sakhi connects with Kirat Karni, dignity of labour, responsibility, justice, seva, and care for community.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਵਰਤਨ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਨਿਆਂ, ਸੇਵਾ, ਅਤੇ ਮਿਲਤ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।
यह साखी किरत करनी, श्रम की गरिमा, जिम्मेदारी, न्याय, सेवा, और समुदाय की देखभाल से जुड़ी है।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Do you respect the workers and systems that bring food to your plate?
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਖਾਣਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ?
क्या तुम उन कर्मियों और व्यवस्थाओं का सम्मान करते हो जो तुम्हारी मेज पर भोजन लाती हैं?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who was Diwan Sawan Mal Ji?
ਦਿਵਾਨ ਸਵਾਨ ਮਲ ਜੀ ਕੌਣ ਸਨ?
दिवान सवान मल जी कौन थे?
He was governor of Multan under the Sikh Empire.
ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸਨ।
वे सिख साम्राज्य के तहत मुल्तान के राज्यपाल थे।
What was he remembered for improving?
ਉਹ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
वे किस चीज़ में सुधार के लिए याद किए जाते हैं?
He was remembered for improving agriculture through irrigation schemes.
ਉਹ ਸਿੰਚਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
वे सिंचाई योजनाओं के माध्यम से कृषि में सुधार के लिए याद किए जाते हैं।
Is leadership only about battles?
ਕੀ ਨੇਤਾਰੀ ਸਿਰਫ ਲੜਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਹੈ?
क्या नेतृत्व केवल लड़ाइयों के बारे में है?
No. Leadership also includes administration, food, water, fairness, and order.
ਨਹੀਂ। ਨੇਤਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਖਾਣਾ, ਪਾਣੀ, ਨਿਆਂ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੈ।
नहीं। नेतृत्व प्रशासन, भोजन, पानी, न्याय और व्यवस्था के बारे में भी है।
What moral does this sakhi teach?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਹੜਾ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ?
यह साखी कौन सी नैतिकता सिखाती है?
It teaches that good administration should improve ordinary people’s lives.
ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
यह सिखाती है कि अच्छा प्रशासन सामान्य लोगों के जीवन में सुधार लाना चाहिए।
What Sikh value connects with this sakhi?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਹੜੀ ਸਿੱਖੀ ਕੀਮਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ?
यह साखी कौन सी सिख मूल्य से जुड़ी है?
This sakhi connects with Kirat Karni, responsibility, justice, seva, and dignity of labour.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਨਿਆਂ, ਸੇਵਾ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਵਰਤਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।
यह साखी किरत करनी, जिम्मेदारी, न्याय, सेवा, और श्रम की गरिमा से जुड़ी है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਬਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस पाठ का अभ्यास कैसे कर सकते हैं?
Children can avoid wasting food and water, respect farmers, and help organise tasks.
ਬੱਚੇ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਕੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
बच्चे भोजन और पानी की बर्बादी से बचकर, किसानों का सम्मान करके, और कार्यों को संगठित करने में मदद करके कर सकते हैं।