Sakhi 87
Bandi Chhor Divasਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸबंदी छोड़ दिवस
When Guru Hargobind Sahib Ji was released from Gwalior Fort, he did not leave alone. He helped free other imprisoned rulers too. This is remembered as Bandi Chhor Divas.
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਕੈਦ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
जब गुरु हरगोबिंद साहिब जी को ग्वालियर के किले से रिहा किया गया, तो वे अकेले नहीं गए। उन्होंने दूसरे कैद किए गए राजाओं को भी आज़ाद करवाया। इसे बंदी छोड़ दिवस के रूप में याद किया जाता है।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Hargobind Sahib Ji was imprisoned in Gwalior Fort by Emperor Jahangir. After some time, the order came for Guru Ji’s release. Many people would have left immediately if they were given freedom. But Guru Hargobind Sahib Ji did not think only of himself. There were other imprisoned rulers in the fort. They were trapped and wanted freedom too. Guru Ji asked that they should also be released. This was the Guru’s greatness. He did not say, “I am free, so my work is done.” He thought about the freedom of others. The tradition remembers that fifty two rulers were released with Guru Ji. Because of this, Guru Hargobind Sahib Ji became known as Bandi Chhor, the liberator of prisoners. When Guru Ji returned to Amritsar, the Sikhs were filled with joy. Lamps were lit and the sangat celebrated. This day is remembered as Bandi Chhor Divas. This sakhi teaches that true freedom is not selfish. If we become free but ignore others who suffer, our heart is still small. Guru Hargobind Sahib Ji teaches us to use our freedom to help others. If we have voice, use it for justice. If we have strength, use it to protect. If we have opportunity, use it for good.
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਇਆ। ਜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਝੱਟ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕੈਦ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਸਨ। ਉਹ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਸੋ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਰਵਾਇਤ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਵੰਜਾ ਰਾਜੇ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬੰਦੀ ਛੋੜ, ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੁਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਈਏ ਪਰ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਈਏ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਹਾਲੇ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਵਰਤੀਏ। ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਵਰਤੀਏ। ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਖੀ ਲਈ ਵਰਤੀਏ। ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਰਤੀਏ।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी को बादशाह जहाँगीर ने ग्वालियर के किले में कैद कर दिया था। कुछ समय बाद गुरु जी की रिहाई का हुक्म आया। अगर बहुत से लोगों को आज़ादी मिलती, तो वे तुरंत ही चले जाते। पर गुरु हरगोबिंद साहिब जी ने केवल अपने बारे में नहीं सोचा। किले में और भी कैद किए गए राजा थे। वे फँसे हुए थे और वे भी आज़ादी चाहते थे। गुरु जी ने कहा कि इन्हें भी रिहा किया जाए। यह गुरु जी की महानता थी। उन्होंने यह नहीं कहा, "मैं आज़ाद हो गया हूँ, तो मेरा काम पूरा हो गया।" उन्होंने दूसरों की आज़ादी के बारे में सोचा। परंपरा बताती है कि गुरु जी के साथ बावन राजा रिहा किए गए। इसी कारण गुरु हरगोबिंद साहिब जी बंदी छोड़, कैदियों को आज़ाद कराने वाले, के रूप में जाने जाने लगे। जब गुरु जी अमृतसर वापस आए, तो सिख खुशी से भर गए। दीये जलाए गए और संगत ने खुशियाँ मनाईं। इस दिन को बंदी छोड़ दिवस के रूप में याद किया जाता है। यह साखी सिखाती है कि सच्ची आज़ादी स्वार्थी नहीं होती। अगर हम आज़ाद हो जाएँ पर दुख भोग रहे दूसरों की ओर ध्यान न दें, तो हमारा दिल अभी भी छोटा है। गुरु हरगोबिंद साहिब जी हमें सिखाते हैं कि अपनी आज़ादी दूसरों की मदद के लिए इस्तेमाल करें। अगर हमारे पास आवाज़ है, तो न्याय के लिए इस्तेमाल करें। अगर हमारे पास ताकत है, तो रक्षा के लिए इस्तेमाल करें। अगर हमारे पास मौका है, तो भलाई के लिए इस्तेमाल करें।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
True freedom includes helping others become free.
ਸੱਚੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
सच्ची आज़ादी में दूसरों को आज़ाद कराना भी शामिल है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Do not think only about yourself. When you are safe or blessed, help others who are still struggling.
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੋਚੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਨਿਵਾਜੇ ਹੋਵੋ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੋ ਜੋ ਹਾਲੇ ਵੀ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।
केवल अपने बारे में मत सोचो। जब तुम सुरक्षित या धन्य हो, तो उनकी मदद करो जो अभी भी संघर्ष कर रहे हैं।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
This sakhi connects with compassion, justice, Sarbat da Bhala, courage, seva, and freedom from selfishness.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਦਇਆ, ਇਨਸਾਫ਼, ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ, ਹੌਸਲਾ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸੁਆਰਥ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी करुणा, न्याय, सरबत दा भला, साहस, सेवा और स्वार्थ से आज़ादी के साथ जुड़ती है।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
When you receive help, do you also think about helping others?
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ?
जब तुम्हें मदद मिलती है, क्या तुम दूसरों की मदद करने के बारे में भी सोचते हो?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
What does Bandi Chhor mean?
ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
बंदी छोड़ का क्या अर्थ है?
Bandi Chhor means liberator of prisoners.
ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ।
बंदी छोड़ का अर्थ है कैदियों को आज़ाद कराने वाला।
Did Guru Hargobind Sahib Ji leave prison alone?
ਕੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲੇ ਗਏ ਸਨ?
क्या गुरु हरगोबिंद साहिब जी कैद से अकेले गए थे?
No. Guru Ji helped free other imprisoned rulers too.
ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੂਜੇ ਕੈਦ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।
नहीं। गुरु जी ने दूसरे कैद किए गए राजाओं को भी आज़ाद करवाया।
How many rulers are remembered as being freed with Guru Ji?
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਰਾਜੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
गुरु जी के साथ कितने राजा आज़ाद हुए याद किए जाते हैं?
Fifty two rulers are remembered as being freed with Guru Ji.
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਵੰਜਾ ਰਾਜੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
गुरु जी के साथ बावन राजा आज़ाद हुए याद किए जाते हैं।
What moral does this sakhi teach?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
यह साखी क्या शिक्षा देती है?
It teaches that true freedom includes helping others.
ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
यह सिखाती है कि सच्ची आज़ादी में दूसरों की मदद करना शामिल है।
What Sikh value connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ?
इस साखी से कौन सा सिख मूल्य जुड़ता है?
This sakhi connects with justice, compassion, seva, and Sarbat da Bhala.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਇਨਸਾਫ਼, ਦਇਆ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी न्याय, करुणा, सेवा और सरबत दा भला के साथ जुड़ती है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
Children can include others, help someone left out, speak for fairness, and not think only of themselves.
ਬੱਚੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੋਚਣ।
बच्चे दूसरों को साथ शामिल कर सकते हैं, अकेले रह गए किसी की मदद कर सकते हैं, न्याय के लिए बोल सकते हैं, और केवल अपने बारे में न सोचें।