HG-154
Gurdwara Bal Lila Sahibਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਸਾਹਿਬGurdwara Bal Lila Sahib
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਸਾਹਿਬ
Nankana Sahib, Punjab, Pakistanਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨननकाना साहिब, पंजाब, पाकिस्तान
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Nanak Dev Ji childhood tradition; Guru Hargobind Sahib Ji visit tradition; Diwan Kaura Mallਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤ; ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤ; ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲगुरु नानक देव जी की बचपन परंपरा; गुरु हरगोबिंद साहिब जी की यात्रा परंपरा; दीवान कौड़ा मल्ल
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Nanak period association; eighteenth-century Sikh patronage; twentieth-century reconstructionਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ; ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ; ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀगुरु नानक काल का संबंध; अठारहवीं सदी का सिख संरक्षण; बीसवीं सदी का पुनर्निर्माण
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Childhood memorial / Guru-associated historical shrineਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ · ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨबचपन स्मारक · गुरु से जुड़ा ऐतिहासिक गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active / functional; listed by ETPBਸਰਗਰਮ · ਚਾਲੂ; ETPB ਵੱਲੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧसक्रिय · चालू; ईटीपीबी द्वारा सूचीबद्ध
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Pending exact Pothi map point
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Gurdwara Bal Lila Sahib commemorates the childhood of Guru Nanak Dev Ji at Nankana Sahib. It marks the area where Sikh tradition remembers young Nanak playing with other children and forms one of the major shrines in the Nankana Sahib historical circuit.
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤ ਬਾਲ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
गुरुद्वारा बाल लीला साहिब ननकाना साहिब में गुरु नानक देव जी के बचपन का स्मरण कराता है। यह उस क्षेत्र को अंकित करता है जहाँ सिख परंपरा बालक नानक को अन्य बच्चों के साथ खेलते स्मरण करती है, और यह ननकाना साहिब ऐतिहासिक परिपथ के प्रमुख गुरुद्वारों में से एक है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
Bal Lila Sahib preserves the childhood layer of Guru Nanak Dev Ji's biography. It is important not because of one isolated miracle story, but because Nankana Sahib developed a network of distinct shrines marking birth, education, play, fields and other remembered phases of Guru Ji's early life.
ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਰਾਮਾਤੀ ਕਹਾਣੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਜਨਮ, ਵਿੱਦਿਆ, ਖੇਡ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
बाल लीला साहिब गुरु नानक देव जी की जीवनी का बचपन स्तर सुरक्षित रखता है। यह किसी एक अलग-थलग करामात कथा के कारण नहीं, बल्कि इसलिए महत्वपूर्ण है कि ननकाना साहिब में जन्म, शिक्षा, खेल, खेतों और गुरु जी के आरंभिक जीवन के अन्य स्मरण किए गए चरणों को अंकित करते भिन्न गुरुद्वारों का एक जाल विकसित हुआ।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
The Sikh Encyclopedia places Bal Lila Sahib a short distance from Janam Asthan and describes it as marking the field where young Guru Nanak played with other children. The site is therefore a commemorative childhood landscape rather than a surviving fifteenth-century building.
Sikh tradition further associates Guru Hargobind Sahib Ji with identifying or honouring the site during a later visit to Nankana Sahib. That detail belongs to Sikh historical tradition and should be presented as such rather than as contemporary evidence.
Diwan Kaura Mall, an eighteenth-century Mughal official who maintained close relations with the Sikhs, is credited with building a gurdwara here and developing the nearby tank after his campaigns in Multan. Maharaja Ranjit Singh later supported renovation and enlargement and granted land to the shrine.
After the Nankana Sahib events of 1921, management of the shrine was brought into the reformed Sikh institutional system. The Sikh Encyclopedia records that the building was reconstructed during the 1930s and 1940s under Sant Gurmukh Singh Sevavale.
ETPB currently lists Balila Sahib among the functional gurdwaras of Nankana Sahib. The site therefore combines a traditional Guru-period association with substantial eighteenth, nineteenth and twentieth-century building history.
ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਖੇਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭੂਮੀ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤ ਅੱਗੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਜਾਂ ਸਨਮਾਨਣ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਵਾਇਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਸਬੂਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲ, ਇੱਕ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਸਨ, ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।
1921 ਦੀਆਂ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਈ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਮਾਰਤ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੰਤ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੇਵਾਵਾਲੇ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਗਈ।
ETPB ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਾਲੀਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਾਲੂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਬੰਧਤਾ ਨੂੰ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ, ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਉਸਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
सिख विश्वकोश बाल लीला साहिब को जन्म अस्थान से थोड़ी दूरी पर रखता है और उसे वह खेत बताता है जहाँ बालक गुरु नानक अन्य बच्चों के साथ खेलते थे। इसलिए यह स्थान किसी बची हुई पंद्रहवीं सदी की इमारत के बजाय एक स्मारक बचपन भूदृश्य है।
सिख परंपरा गुरु हरगोबिंद साहिब जी को भी ननकाना साहिब की एक बाद की यात्रा में इस स्थान की पहचान करने या उसका सम्मान करने से जोड़ती है। वह विवरण सिख ऐतिहासिक परंपरा का है और उसे समकालीन साक्ष्य के बजाय वैसा ही प्रस्तुत करना चाहिए।
दीवान कौड़ा मल्ल, एक अठारहवीं सदी के मुगल अधिकारी जिनके सिखों से घनिष्ठ संबंध थे, को मुल्तान के अपने अभियानों के बाद यहाँ एक गुरुद्वारा बनवाने और निकट के तालाब को विकसित करने का श्रेय दिया जाता है। महाराजा रणजीत सिंह ने बाद में जीर्णोद्धार तथा विस्तार में सहयोग किया और इस गुरुद्वारे को भूमि दी।
1921 की ननकाना साहिब घटनाओं के बाद इस गुरुद्वारे का प्रबंध सुधारी हुई सिख संस्थागत व्यवस्था में लाया गया। सिख विश्वकोश अंकित करता है कि 1930 और 1940 के दशकों में संत गुरमुख सिंह सेवावाले के अधीन इस इमारत का पुनर्निर्माण हुआ।
ईटीपीबी वर्तमान में बालीला साहिब को ननकाना साहिब के चालू गुरुद्वारों में सूचीबद्ध करता है। इसलिए यह स्थान एक परंपरागत गुरु-कालीन संबंध को अठारहवीं, उन्नीसवीं और बीसवीं सदी के पर्याप्त निर्माण इतिहास से जोड़ता है।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
The shrine commemorates Guru Nanak Dev Ji's childhood play at Talwandi. Later Sikh patrons developed the site into a substantial gurdwara and sarovar complex.
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਯਾਦ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ।
यह गुरुद्वारा तलवंडी में गुरु नानक देव जी के बचपन के खेल का स्मरण कराता है। बाद के सिख संरक्षकों ने इस स्थान को एक बड़े गुरुद्वारा और सरोवर परिसर के रूप में विकसित किया।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Nanak Dev Ji; Guru Hargobind Sahib Ji in later Sikh tradition; Diwan Kaura Mall; Maharaja Ranjit Singh; Sant Gurmukh Singh Sevavale.
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ; ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲ; ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ; ਸੰਤ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੇਵਾਵਾਲੇ।
गुरु नानक देव जी; बाद की सिख परंपरा में गुरु हरगोबिंद साहिब जी; दीवान कौड़ा मल्ल; महाराजा रणजीत सिंह; संत गुरमुख सिंह सेवावाले।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Historic childhood-location tradition within the Nankana Sahib circuit.
• Sarovar associated with eighteenth and nineteenth-century development.
• Twentieth-century reconstructed gurdwara building.
• Close proximity to Janam Asthan and other Guru Nanak childhood shrines.
• ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਚਪਨ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤ।
• ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਰੋਵਰ।
• ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਗਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਮਾਰਤ।
• ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ।
• ननकाना साहिब परिपथ के भीतर ऐतिहासिक बचपन-स्थान की परंपरा।
• अठारहवीं और उन्नीसवीं सदी के विकास से जुड़ा सरोवर।
• बीसवीं सदी में पुनर्निर्मित गुरुद्वारा इमारत।
• जन्म अस्थान और गुरु नानक के अन्य बचपन गुरुद्वारों से निकटता।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The historical association is with Guru Nanak Dev Ji's childhood landscape. The current shrine is later. Diwan Kaura Mall is credited with an eighteenth-century gurdwara, Maharaja Ranjit Singh with later renovation, and Sant Gurmukh Singh Sevavale with major reconstruction in the decades before Partition.
ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਬੰਧ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਭੂਮੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਾਨ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹੈ। ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲ ਨੂੰ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ, ਅਤੇ ਸੰਤ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੇਵਾਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऐतिहासिक संबंध गुरु नानक देव जी के बचपन के भूदृश्य से है। वर्तमान गुरुद्वारा बाद का है। दीवान कौड़ा मल्ल को अठारहवीं सदी के गुरुद्वारे का, महाराजा रणजीत सिंह को बाद के जीर्णोद्धार का, और संत गुरमुख सिंह सेवावाले को विभाजन से पहले के दशकों में बड़े पुनर्निर्माण का श्रेय दिया जाता है।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• Guru Nanak childhood period: Site remembered as a place of Guru Nanak Dev Ji's childhood play. • Mid-eighteenth century: Diwan Kaura Mall is credited with building the gurdwara and improving the tank. • Sikh Empire period: Maharaja Ranjit Singh supports renovation, enlargement and land endowment. • 1930s-1940s: Major reconstruction under Sant Gurmukh Singh Sevavale. • Present: ETPB lists Bal Lila Sahib as functional.
• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਬਚਪਨ ਕਾਲ: ਇਹ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਖੇਡ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। • ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ: ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਾਲ: ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਰੰਮਤ, ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। • 1930 ਤੋਂ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ: ਸੰਤ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸੇਵਾਵਾਲੇ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਵੱਡੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ। • ਵਰਤਮਾਨ: ETPB ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• गुरु नानक का बचपन काल: यह स्थान गुरु नानक देव जी के बचपन के खेल के स्थान के रूप में स्मरण किया जाता है। • अठारहवीं सदी के मध्य में: दीवान कौड़ा मल्ल को गुरुद्वारा बनवाने और तालाब सुधारने का श्रेय दिया जाता है। • सिख राज काल: महाराजा रणजीत सिंह जीर्णोद्धार, विस्तार और भूमि जागीर में सहयोग करते हैं। • 1930-1940 का दशक: संत गुरमुख सिंह सेवावाले के अधीन बड़ा पुनर्निर्माण। • वर्तमान: ईटीपीबी बाल लीला साहिब को चालू सूचीबद्ध करता है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• Guru Nanak Dev Ji: Childhood at Talwandi
• Nankana Sahib childhood cluster
• Guru Hargobind Sahib Ji: visit to Nankana Sahib tradition
• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ: ਤਲਵੰਡੀ ਵਿਖੇ ਬਚਪਨ
• ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਬਚਪਨ ਸਮੂਹ
• ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ: ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤ
• गुरु नानक देव जी: तलवंडी में बचपन
• ननकाना साहिब का बचपन समूह
• गुरु हरगोबिंद साहिब जी: ननकाना साहिब यात्रा की परंपरा
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Bal Lila Sahib remains an active stop in the Nankana Sahib pilgrimage circuit. Its history should be read together with Janam Asthan, Patti Sahib and Kiara Sahib rather than as an isolated shrine.
ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪੜਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ, ਪੱਟੀ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਕਿਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
बाल लीला साहिब ननकाना साहिब तीर्थ परिपथ का एक सक्रिय पड़ाव बना हुआ है। इसका इतिहास किसी अलग-थलग गुरुद्वारे के बजाय जन्म अस्थान, पट्टी साहिब और कियारा साहिब के साथ मिलाकर पढ़ना चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• The physical site is established in Sikh pilgrimage history, but the exact childhood incidents attached to the field are traditional rather than contemporaneously documented.
• The tradition that Guru Hargobind Sahib Ji marked the site should remain labelled as Sikh historical tradition.
• ਭੌਤਿਕ ਅਸਥਾਨ ਸਿੱਖ ਯਾਤਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਖੇਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਵਾਇਤੀ ਹਨ।
• ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤਾ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਵਾਇਤ ਵਜੋਂ ਹੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
• यह भौतिक स्थान सिख तीर्थ इतिहास में स्थापित है, परंतु उस खेत से जुड़े बचपन के सटीक प्रसंग समकालीन रूप से प्रलेखित होने के बजाय परंपरागत हैं।
• यह परंपरा कि गुरु हरगोबिंद साहिब जी ने इस स्थान को अंकित किया, सिख ऐतिहासिक परंपरा के रूप में ही अंकित रहनी चाहिए।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- ETPB - Functional Gurdwaras https://etpb.gov.pk/shrines/gurdwaras/functional/
- The Sikh Encyclopedia - Nankana Sahib https://www.thesikhencyclopedia.com/nankana-sahib/
- The Sikh Encyclopedia - Diwan Kaura Mall https://www.thesikhencyclopedia.com/kaura-mall-diwan-maharaja-bahadur/