HG-007
Gurdwara Sri Ramsar Sahibਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬGurdwara Sri Ramsar Sahib
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ
Amritsar, Punjab, Indiaਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤअमृतसर, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Arjan Dev Ji; Bhai Gurdas Ji; Guru Ram Das Ji through the name Ramsar; Baba Buddha Ji through the first Parkash traditionਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ; ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ; ਰਾਮਸਰ ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ; ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀगुरु अर्जन देव जी; भाई गुरदास जी; रामसर नाम के माध्यम से गुरु राम दास जी; पहले प्रकाश की परंपरा के माध्यम से बाबा बुड्ढा जी
- Periodਸਮਾਂकाल
- Guru Arjan period; compilation of the Adi Granth; later nineteenth-century shrine constructionਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਕਾਲ; ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣगुरु अर्जन काल; आदि ग्रंथ का संपादन; बाद का उन्नीसवीं सदी का गुरुद्वारा निर्माण
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Scripture / Gurbani-related site; sarovar and compilation siteਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਥਾਨ; ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ ਸਥਾਨग्रंथ · गुरबाणी से जुड़ा स्थान; सरोवर और संपादन स्थल
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active historical gurdwara. The Sikh Encyclopedia dates the present principal shrine building to 1855.ਸਰਗਰਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ। ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ 1855 ਦੱਸਦਾ ਹੈ।सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा। सिख विश्वकोश वर्तमान मुख्य गुरुद्वारा इमारत को 1855 का बताता है।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Pending exact Pothi map verification
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Gurdwara Sri Ramsar Sahib marks the secluded Amritsar site where Guru Arjan Dev Ji worked with Bhai Gurdas Ji on the compilation of the Adi Granth in 1603-1604. The Ramsar sarovar also became associated with the composition of Sukhmani Sahib.
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਉਸ ਏਕਾਂਤ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1603-1604 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਰਾਮਸਰ ਸਰੋਵਰ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜ ਗਿਆ।
गुरुद्वारा श्री रामसर साहिब अमृतसर के उस एकांत स्थान को अंकित करता है जहाँ गुरु अर्जन देव जी ने 1603-1604 में भाई गुरदास जी के साथ आदि ग्रंथ के संपादन का कार्य किया। रामसर सरोवर सुखमनी साहिब की रचना से भी जुड़ गया।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
Ramsar is one of the most important scripture-related sites in Sikh history. It preserves the physical setting in which the Bani of the Gurus and selected Bhagats, Bhats and other contributors was organised into the volume first installed at Sri Harmandir Sahib in 1604.
ਰਾਮਸਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਭਗਤਾਂ, ਭੱਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੋਗਦਾਨੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਉਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1604 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
रामसर सिख इतिहास के सबसे महत्वपूर्ण ग्रंथ-संबंधी स्थानों में से एक है। यह उस भौतिक परिवेश को सुरक्षित रखता है जिसमें गुरु साहिबान तथा चुने हुए भगतों, भट्टों और अन्य योगदानकर्ताओं की बाणी को उस पोथी में संयोजित किया गया जो 1604 में सर्वप्रथम श्री हरिमंदिर साहिब में सुशोभित हुई।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
After the development of Sri Harmandir Sahib, Guru Arjan Dev Ji undertook the major task of gathering and editing authentic Gurbani into a single authoritative volume. The Sikh Encyclopedia says the Guru selected a quiet site about one kilometre from the busier centre of Amritsar for this work.
Guru Arjan Dev Ji had a tank excavated at the secluded site and named it Ramsar after Guru Ram Das Ji. Here, with Bhai Gurdas Ji serving as the principal scribe, the Guru worked on the Adi Granth during 1603-1604.
The Sikh Encyclopedia also associates Ramsar with the composition of Sukhmani Sahib around 1602-1603. A later devotional tradition says Baba Sri Chand visited while Guru Arjan Dev Ji was composing Sukhmani and contributed the opening line of a salok by quoting Guru Nanak Dev Ji. Pothi should preserve this as tradition rather than contemporary documentation.
After the manuscript was completed, Sikh tradition records that it was carried ceremonially from Ramsar to Sri Harmandir Sahib. SGPC continues to commemorate the First Parkash Gurpurb with a Nagar Kirtan beginning at Ramsar Sahib and proceeding to Sri Harmandir Sahib.
The present Gurdwara Ramsar is not the Guru-period building. The Sikh Encyclopedia describes the current marble-lined hall with gilded lotus dome as a structure built in 1855. The historical significance belongs to the site, sarovar and scripture-compilation tradition.
ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭਿਆ। ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਭੀੜ-ਭਾੜ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸਥਾਨ ਚੁਣਿਆ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਏਕਾਂਤ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਖੁਦਵਾਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਥੇ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲਿਖਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 1603-1604 ਦੌਰਾਨ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ।
ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਰਾਮਸਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1602-1603 ਵਿੱਚ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸੁਖਮਨੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਦੀ ਆਰੰਭਕ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਖਰੜਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅੱਜ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਰਪੁਰਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਮਲ-ਗੁੰਬਦ ਨੂੰ 1855 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇਮਾਰਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਸਥਾਨ, ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥ-ਸੰਪਾਦਨਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
श्री हरिमंदिर साहिब के विकास के बाद गुरु अर्जन देव जी ने प्रामाणिक गुरबाणी को एकत्र कर एक अधिकृत ग्रंथ में संपादित करने का बड़ा कार्य आरंभ किया। सिख विश्वकोश बताता है कि गुरु जी ने इस कार्य के लिए अमृतसर के व्यस्त केंद्र से लगभग एक किलोमीटर दूर एक शांत स्थान चुना।
गुरु अर्जन देव जी ने उस एकांत स्थान पर एक सरोवर खुदवाया और गुरु राम दास जी के नाम पर उसका नाम रामसर रखा। यहीं, भाई गुरदास जी के प्रमुख लिखारी के रूप में सेवा करते हुए, गुरु जी ने 1603-1604 के दौरान आदि ग्रंथ पर कार्य किया।
सिख विश्वकोश रामसर को लगभग 1602-1603 में सुखमनी साहिब की रचना से भी जोड़ता है। बाद की एक श्रद्धामय परंपरा कहती है कि जब गुरु अर्जन देव जी सुखमनी की रचना कर रहे थे तब बाबा श्री चंद पधारे और गुरु नानक देव जी को उद्धृत करते हुए एक सलोक की आरंभिक पंक्ति दी। पोथी को इसे समकालीन प्रलेखन के बजाय परंपरा के रूप में सुरक्षित रखना चाहिए।
पांडुलिपि पूर्ण होने के बाद सिख परंपरा अंकित करती है कि उसे रामसर से श्री हरिमंदिर साहिब तक समारोहपूर्वक ले जाया गया। शिरोमणि कमेटी आज भी पहले प्रकाश के गुरपुरब पर रामसर साहिब से आरंभ होकर श्री हरिमंदिर साहिब तक जाने वाले नगर कीर्तन से इसका स्मरण करती है।
वर्तमान गुरुद्वारा रामसर गुरु-काल की इमारत नहीं है। सिख विश्वकोश वर्तमान संगमरमर से मढ़े हॉल और स्वर्णजड़ित कमल गुंबद को 1855 में बना ढाँचा बताता है। ऐतिहासिक महत्व इस स्थान, सरोवर और ग्रंथ-संपादन की परंपरा से संबंधित है।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Arjan Dev Ji and Bhai Gurdas Ji compiled the Adi Granth at Ramsar Sahib. The site is also associated with the composition of Sukhmani Sahib.
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
गुरु अर्जन देव जी और भाई गुरदास जी ने रामसर साहिब में आदि ग्रंथ का संपादन किया। यह स्थान सुखमनी साहिब की रचना से भी जुड़ा है।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Arjan Dev Ji; Bhai Gurdas Ji; Guru Ram Das Ji as the namesake of Ramsar; Baba Buddha Ji in the later installation history; Baba Sri Chand Ji in devotional tradition.
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ; ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ; ਰਾਮਸਰ ਦੇ ਨਾਮ-ਸੋਮੇ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ; ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ; ਸ਼ਰਧਾ-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ।
गुरु अर्जन देव जी; भाई गुरदास जी; रामसर के नामकरण के रूप में गुरु राम दास जी; बाद के प्रकाश इतिहास में बाबा बुड्ढा जी; श्रद्धामय परंपरा में बाबा श्री चंद जी।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Ramsar sarovar.
• Historic scripture-compilation site.
• Present nineteenth-century domed gurdwara.
• Modern SGPC Sri Guru Granth Sahib Bhawan and scripture-related services in the wider Ramsar complex.
• ਰਾਮਸਰ ਸਰੋਵਰ।
• ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥ-ਸੰਪਾਦਨਾ ਸਥਾਨ।
• ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਗੁੰਬਦ-ਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।
• ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਮਸਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਭਵਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ।
• रामसर सरोवर।
• ऐतिहासिक ग्रंथ-संपादन स्थल।
• वर्तमान उन्नीसवीं सदी का गुंबदयुक्त गुरुद्वारा।
• व्यापक रामसर परिसर में आधुनिक शिरोमणि कमेटी श्री गुरु ग्रंथ साहिब भवन और ग्रंथ से जुड़ी सेवाएँ।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The Guru-period importance is the quiet Ramsar setting where the Adi Granth was compiled. The Sikh Encyclopedia dates the principal present gurdwara building to 1855, so it must not be described as the room in which Guru Arjan Dev Ji physically compiled the scripture.
ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉਸ ਸ਼ਾਂਤ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੋਈ। ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ 1855 ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਮਰਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
गुरु-काल का महत्व उस शांत रामसर परिवेश का है जहाँ आदि ग्रंथ का संपादन हुआ। सिख विश्वकोश वर्तमान मुख्य गुरुद्वारा इमारत को 1855 का बताता है, इसलिए इसे वह कक्ष नहीं कहा जाना चाहिए जिसमें गुरु अर्जन देव जी ने भौतिक रूप से ग्रंथ का संपादन किया।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• c. 1602-1603: Ramsar becomes associated with Guru Arjan Dev Ji's composition of Sukhmani Sahib. • 1603-1604: Guru Arjan Dev Ji and Bhai Gurdas Ji compile the Adi Granth at Ramsar. • 1604: The completed Adi Granth is taken to Sri Harmandir Sahib for first Parkash. • 1855: The Sikh Encyclopedia dates the present principal Gurdwara Ramsar building to this year. • Present: SGPC continues the First Parkash Gurpurb Nagar Kirtan from Ramsar Sahib to Sri Harmandir Sahib.
• ਲਗਭਗ 1602-1603: ਰਾਮਸਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। • 1603-1604: ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਰਾਮਸਰ ਵਿਖੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। • 1604: ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • 1855: ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਹ ਸਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦਾ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
• लगभग 1602-1603: रामसर गुरु अर्जन देव जी की सुखमनी साहिब रचना से जुड़ जाता है। • 1603-1604: गुरु अर्जन देव जी और भाई गुरदास जी रामसर में आदि ग्रंथ का संपादन करते हैं। • 1604: पूर्ण हुए आदि ग्रंथ को पहले प्रकाश के लिए श्री हरिमंदिर साहिब ले जाया जाता है। • 1855: सिख विश्वकोश वर्तमान मुख्य गुरुद्वारा रामसर इमारत को इसी वर्ष का बताता है। • वर्तमान: शिरोमणि कमेटी रामसर साहिब से श्री हरिमंदिर साहिब तक पहले प्रकाश के गुरपुरब का नगर कीर्तन जारी रखती है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• Compilation of the Adi Granth
• Guru Arjan Dev Ji and Bhai Gurdas Ji
• Sukhmani Sahib
• HG-006 Sri Harmandir Sahib and First Parkash
• ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ
• ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ
• ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ
• HG-006 ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
• आदि ग्रंथ का संपादन
• गुरु अर्जन देव जी और भाई गुरदास जी
• सुखमनी साहिब
• HG-006 श्री हरिमंदिर साहिब और पहला प्रकाश
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Ramsar Sahib remains an active Amritsar gurdwara and a major scripture-related institutional centre.
ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
रामसर साहिब अमृतसर का एक सक्रिय गुरुद्वारा और ग्रंथ से जुड़ा बड़ा संस्थागत केंद्र बना हुआ है।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• The core compilation history is strong. The Baba Sri Chand and Sukhmani dialogue is a later devotional tradition and should be labelled separately.
• Some institutional summaries use slightly different dates for the completion and first Parkash sequence. Pothi should retain the broadly supported 1603-1604 compilation period and identify precise dates by source.
• ਮੂਲ ਸੰਪਾਦਨਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਕਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੁਖਮਨੀ ਵਾਲਾ ਸੰਵਾਦ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਾਰ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਮਰਥਿਤ 1603-1604 ਸੰਪਾਦਨਾ ਕਾਲ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• संपादन का मूल इतिहास सुदृढ़ है। बाबा श्री चंद और सुखमनी का संवाद बाद की श्रद्धामय परंपरा है और उस पर अलग लेबल लगना चाहिए।
• कुछ संस्थागत सारांश पूर्णता और पहले प्रकाश के क्रम के लिए थोड़ी भिन्न तिथियाँ देते हैं। पोथी को व्यापक रूप से समर्थित 1603-1604 के संपादन काल को बनाए रखना चाहिए और सटीक तिथियों को स्रोत के अनुसार पहचानना चाहिए।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- The Sikh Encyclopedia - Amritsar / Gurdwara Ramsar https://www.thesikhencyclopedia.com/amritsar/
- The Sikh Encyclopedia - Sukhmani https://www.thesikhencyclopedia.com/sukhmani/
- SGPC - First Parkash Gurpurb procession from Ramsar Sahib https://sgpc.net/first-parkash-gurpurb-of-sri-guru-granth-sahib-celebrated-at-sachkhand-sri-harmandir-sahib/
- SGPC - The City: Amritsar https://sgpc.net/the-city-amritsar/