HG-320
Gurdwara Tahli Sahib Patshahi VII, Kartarpurਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਹਲੀ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸੱਤਵੀਂ, ਕਰਤਾਰਪੁਰGurdwara Tahli Sahib Patshahi VII, Kartarpur
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਹਲੀ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸੱਤਵੀਂ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ
Jalandhar, Punjab, Indiaਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤजालंधर, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Har Rai Sahib Ji; the Guru’s mounted retinueਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਘੋੜਸਵਾਰ ਕਾਫ਼ਲਾगुरु हर राय साहिब जी; गुरु जी का घुड़सवार दल
- Periodਸਮਾਂकाल
- 1658 halt tradition; present main building constructed in 19491658 ਦੇ ਠਹਿਰਾਉ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ; ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ 1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀ1658 के पड़ाव की परंपरा; वर्तमान मुख्य भवन 1949 में बना
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Guru halt / journey-route historical shrineਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਠਹਿਰਾਉ / ਯਾਤਰਾ-ਮਾਰਗ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨगुरु का पड़ाव · यात्रा-मार्ग का ऐतिहासिक स्थान
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active historical gurdwara in the Kartarpur shrine network; current access details should be verified before app navigation is published.ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ; ਐਪ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪਹੁੰਚ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।करतारपुर के गुरुद्वारा नेटवर्क में सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा; ऐप में नेविगेशन प्रकाशित करने से पहले वर्तमान पहुँच संबंधी विवरण की पुष्टि कर लेनी चाहिए।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Historical reference gives the Kartarpur locality; exact current entrance pin pending Pothi map verification.
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Tahli Sahib is a distinct Guru Har Rai Sahib Ji shrine south of Kartarpur. Standard Sikh reference literature records that the Guru halted here in 1658 while travelling from Kiratpur toward Goindwal with his mounted guard.
ਤਾਹਲੀ ਸਾਹਿਬ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ 1658 ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਪਹਿਰੇ ਸਮੇਤ ਏਥੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ।
टाहली साहिब करतारपुर के दक्षिण में स्थित गुरु हर राय साहिब जी का एक अलग स्थान है। मानक सिख संदर्भ साहित्य दर्ज करता है कि गुरु जी 1658 में कीरतपुर से गोइंदवाल की ओर यात्रा करते हुए अपने घुड़सवार रक्षक दल सहित यहाँ रुके थे।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The site is one of the clearest fixed points in Guru Har Rai Sahib Ji’s Doaba travel chronology. It also demonstrates why Pothi must separate same-town shrines: Tahli Sahib is not HG-039 Thamm Sahib, even though both belong to Kartarpur’s historical landscape.
ਇਹ ਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦੋਆਬਾ ਯਾਤਰਾ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਵੱਖ ਕਿਉਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਤਾਹਲੀ ਸਾਹਿਬ HG-039 ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
यह स्थान गुरु हर राय साहिब जी के दोआबा यात्रा-कालक्रम के सबसे स्पष्ट निश्चित बिंदुओं में से एक है। यह यह भी दिखाता है कि पोथी को एक ही कस्बे के स्थानों को अलग-अलग क्यों रखना चाहिए: टाहली साहिब HG-039 थम्म साहिब नहीं है, भले ही दोनों करतारपुर के ऐतिहासिक परिदृश्य से जुड़े हों।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
The Encyclopedia of Sikhism places Gurdwara Tahli Sahib about two kilometres south of Kartarpur and identifies it specifically with Guru Har Rai Sahib Ji.
The Guru is recorded as halting here in 1658 while travelling from Kiratpur toward Goindwal, accompanied by his horse guard.
The shrine name derives from a tahli or shisham tree which local tradition identifies as the tree to which the Guru’s own horse was tied. The tree was described as still extant in the standard reference account.
The present main buildings were constructed in 1949 under the supervision of Sant Ishar Singh of Rara. The visible structure is therefore later commemorative fabric, not seventeenth-century construction.
The Encyclopedia of Sikhism ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਾਹਲੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ 1658 ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਪਹਿਰੇ ਸਮੇਤ, ਏਥੇ ਠਹਿਰਦੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਇੱਕ ਤਾਹਲੀ ਜਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ਮ ਦੇ ਬਿਰਖ ਤੋਂ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਉਹ ਬਿਰਖ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲਾ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਰਖ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ 1949 ਵਿੱਚ ਰਾੜੇ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਢਾਂਚਾ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨਹੀਂ।
द एनसाइक्लोपीडिया ऑफ सिखिज़्म गुरुद्वारा टाहली साहिब को करतारपुर से लगभग दो किलोमीटर दक्षिण में बताता है और इसे विशेष रूप से गुरु हर राय साहिब जी से जोड़ता है।
गुरु जी का यहाँ 1658 में कीरतपुर से गोइंदवाल की ओर यात्रा करते समय, अपने घुड़सवार रक्षक दल के साथ, रुकना दर्ज है।
स्थान का नाम एक टाहली अर्थात शीशम के वृक्ष से निकला है, जिसे स्थानीय परंपरा वही वृक्ष मानती है जिससे गुरु जी का अपना घोड़ा बाँधा गया था। मानक संदर्भ विवरण में यह वृक्ष उस समय तक विद्यमान बताया गया था।
वर्तमान मुख्य भवन 1949 में संत ईशर सिंह राड़ा वालों की देखरेख में बनाए गए। इसलिए जो ढाँचा दिखाई देता है वह बाद का स्मारक निर्माण है, सत्रहवीं सदी का निर्माण नहीं।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
Guru Har Rai Sahib Ji halted at this site on the Kiratpur-Goindwal route in 1658 with his mounted retinue.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ 1658 ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ-ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਮਾਰਗ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਕਾਫ਼ਲੇ ਸਮੇਤ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਠਹਿਰੇ ਸਨ।
गुरु हर राय साहिब जी 1658 में कीरतपुर-गोइंदवाल मार्ग पर अपने घुड़सवार दल सहित इस स्थान पर रुके।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Har Rai Sahib Ji; Sikh horse guard; later Kartarpur sangat; Sant Ishar Singh of Rara.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਸਿੱਖ ਘੋੜਸਵਾਰ ਪਹਿਰਾ; ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸੰਗਤ; ਰਾੜੇ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ।
गुरु हर राय साहिब जी; सिख घुड़सवार रक्षक दल; बाद की करतारपुर संगत; संत ईशर सिंह राड़ा वाले।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Traditional tahli/shisham tree associated with the Guru’s horse.
• Flat-roofed rectangular congregational hall described in the standard reference.
• Sanctum within the central building.
• Position south of Kartarpur, physically distinct from Thamm Sahib and other Kartarpur shrines.
• ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪਰੰਪਰਿਕ ਤਾਹਲੀ/ਸ਼ੀਸ਼ਮ ਦਾ ਬਿਰਖ।
• ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਸਮਤਲ-ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਆਇਤਾਕਾਰ ਸੰਗਤੀ ਹਾਲ।
• ਕੇਂਦਰੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਰਭ-ਅਸਥਾਨ।
• ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤੀ, ਜੋ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰੀ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
• गुरु जी के घोड़े से जुड़ा परंपरागत टाहली/शीशम वृक्ष।
• मानक संदर्भ में वर्णित सपाट छत वाला आयताकार दीवान हॉल।
• केंद्रीय भवन के भीतर गर्भगृह।
• करतारपुर के दक्षिण में स्थिति, जो थम्म साहिब और करतारपुर के अन्य स्थानों से भौतिक रूप से अलग है।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The Guru-period significance is the halt landscape and tree tradition. The current principal building dates to 1949 and should never be presented as original Guru-period architecture.
ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਠਹਿਰਾਉ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਰਖ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ 1949 ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੂਲ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
गुरु-कालीन महत्व पड़ाव का परिदृश्य और वृक्ष की परंपरा है। वर्तमान मुख्य भवन 1949 का है और इसे कभी भी मूल गुरु-कालीन स्थापत्य के रूप में प्रस्तुत नहीं करना चाहिए।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• 1658: Guru Har Rai Sahib Ji halts south of Kartarpur while travelling from Kiratpur toward Goindwal. • Later tradition: The tahli tree becomes the defining memorial feature of the site. • 1949: Present principal buildings are constructed under Sant Ishar Singh of Rara. • Present: The shrine remains part of Kartarpur’s historical gurdwara network.
• 1658: ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਠਹਿਰੇ। • ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ: ਤਾਹਲੀ ਬਿਰਖ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਾਲੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। • 1949: ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ ਰਾੜੇ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
• 1658: गुरु हर राय साहिब जी कीरतपुर से गोइंदवाल की ओर जाते हुए करतारपुर के दक्षिण में रुकते हैं। • बाद की परंपरा: टाहली वृक्ष स्थान की प्रमुख स्मारक पहचान बन जाता है। • 1949: वर्तमान मुख्य भवन संत ईशर सिंह राड़ा वालों की देखरेख में बनते हैं। • वर्तमान: यह स्थान करतारपुर के ऐतिहासिक गुरुद्वारा नेटवर्क का हिस्सा बना हुआ है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-039 - Gurdwara Thamm Sahib, Kartarpur (distinct physical site)
• Kartarpur / Goindwal Guru Har Rai route
• Future Goindwal cross-link only unless a specific new physical shrine is verified
• HG-039 · ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ (ਵੱਖਰਾ ਭੌਤਿਕ ਸਥਾਨ)
• ਕਰਤਾਰਪੁਰ / ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਮਾਰਗ
• ਭਵਿੱਖੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਕ੍ਰਾਸ-ਲਿੰਕ ਸਿਰਫ਼ ਤਦ ਹੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਵਾਂ ਭੌਤਿਕ ਅਸਥਾਨ ਪੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ
• HG-039 - गुरुद्वारा थम्म साहिब, करतारपुर (अलग भौतिक स्थान)
• करतारपुर / गोइंदवाल गुरु हर राय मार्ग
• गोइंदवाल का भविष्य में क्रॉस-लिंक तभी, जब कोई विशिष्ट नया भौतिक स्थान सत्यापित हो
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Visitors should expect a functioning historical gurdwara south of Kartarpur. Pothi should verify the exact entrance, parking approach and present condition of the traditional tahli tree before enabling map navigation.
ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਚਾਲੂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਮੈਪ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਠੀਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਪਾਰਕਿੰਗ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਿਕ ਤਾਹਲੀ ਬਿਰਖ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
दर्शनार्थियों को करतारपुर के दक्षिण में एक क्रियाशील ऐतिहासिक गुरुद्वारा मिलेगा। मानचित्र नेविगेशन चालू करने से पहले पोथी को सटीक प्रवेश द्वार, पार्किंग तक पहुँच और परंपरागत टाहली वृक्ष की वर्तमान स्थिति की पुष्टि कर लेनी चाहिए।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• Do not merge with HG-039 Thamm Sahib merely because both are in Kartarpur.
• The horse-tether detail belongs to local tradition even though the tree-name association is preserved in the standard encyclopedia entry.
• HG-039 ਥੰਮ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾ ਰਲਾਓ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।
• ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਵੇਰਵਾ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਬਿਰਖ-ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਬੰਧ ਮਿਆਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇੰਦਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
• केवल इसलिए HG-039 थम्म साहिब के साथ न मिलाएँ कि दोनों करतारपुर में हैं।
• घोड़ा बाँधने वाला विवरण स्थानीय परंपरा का है, यद्यपि वृक्ष के नाम का संबंध मानक विश्वकोश की प्रविष्टि में सुरक्षित है।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. The Sikh Encyclopedia - Kartarpur - https://www.thesikhencyclopedia.com/kartarpur-2/2. World Gurudwaras - Tahli Sahib Patshahi Satvin, Kartarpur - https://www.worldgurudwaras.com/gurudwara-tahli-sahib-patshahi-satvin-kartarpur/