HG-474

Gurdwara Sri Angitha Sahib Mata Damodari Ji, Daroli Bhai Kiਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਅੰਗੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ, ਦਰੋਲੀ ਭਾਈ ਕੀGurdwara Sri Angitha Sahib Mata Damodari Ji, Daroli Bhai Ki

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਅੰਗੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ, ਦਰੋਲੀ ਭਾਈ ਕੀ

Moga, Punjab, Indiaਮੋਗਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤमोगा, पंजाब, भारत

Guru Hargobind Sahib Jiਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀगुरु हरगोबिंद साहिब जी

Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित: Mata Damodari Ji; Guru Hargobind Sahib Ji; Daroli Guru-family networkਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਡਰੌਲੀ ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੜੀमाता दमोदरी जी; गुरु हरगोबिंद साहिब जी; दरोली का गुरु-परिवार नेटवर्क
Periodਸਮਾਂकाल: 1631 Daroli Bhai family deaths and cremation; later memorial shrine1631 ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਹਾਂਤ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ; ਬਾਅਦ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਸਥਾਨ1631 में दरोली भाई में हुई पारिवारिक मृत्युएँ और अंतिम संस्कार; बाद का स्मारक स्थल
Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति: Present named historical shrine in current Sikh heritage listings; direct management and entrance details require publication-time verificationਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਾਮਜ਼ਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ; ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਜਾਂਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈवर्तमान सिख विरासत सूचियों में मौजूद नामित ऐतिहासिक स्थल; सीधे प्रबंध और प्रवेश संबंधी विवरण प्रकाशन के समय सत्यापन चाहते हैं
Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक: Pending exact entrance-pin verification. Research reference from modern heritage mapping: approximately 30.817183, 75.049209

Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय

Angitha Sahib Mata Damodari Ji is a distinct Daroli Bhai Ki cremation shrine and receives new permanent ID HG-474. The standard encyclopedia explicitly identifies the shrine and the cremation event, while modern heritage material independently confirms a separately named current site near, but not identical with, HG-327.

ਅੰਗੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ ਕੀ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਸਸਕਾਰ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਥਾਈ ID HG-474 ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਆਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਉੱਤੇ HG-327 ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

अंगीठा साहिब माता दमोदरी जी, दरोली भाई की का एक अलग अंतिम-संस्कार स्थल है और इसे नया स्थायी क्रमांक HG-474 दिया गया है। मानक विश्वकोश स्पष्ट रूप से इस स्थल और अंतिम-संस्कार की घटना की पहचान करता है, जबकि आधुनिक विरासत सामग्री स्वतंत्र रूप से HG-327 के पास, पर उससे अलग, एक अलग नाम वाले वर्तमान स्थल की पुष्टि करती है।

Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है

This candidate clears the Pothi physical-site gate more strongly than most old research holds. The Encyclopedia of Sikhism lists Angitha (Samadh) Mata Damodari Ji as one of several Daroli shrines and states that it marks the cremation place of Mata Damodari Ji, her parents, her sister and her sister’s husband. Its dedicated Mata Damodari entry also says a small shrine on the outskirts of the village marks her cremation site. A modern historical-gurdwara directory separately lists Angitha Sahib and places it 213 metres from the Patshahi Chevin Ate Satvin shrine.

ਇਹ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਖੋਜ ਰੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੋਥੀ ਦੇ ਭੌਤਿਕ-ਅਸਥਾਨ ਮਿਆਰ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅੰਗੀਠਾ (ਸਮਾਧ) ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਕਈ ਡਰੌਲੀ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਵਾਲੀ ਵੱਖਰੀ ਇੰਦਰਾਜ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਅਸਥਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀ ਅੰਗੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ 213 ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

यह प्रत्याशी अधिकांश पुराने शोध-होल्ड की तुलना में पोथी के भौतिक-स्थल मानदंड को अधिक मज़बूती से पूरा करता है। सिख विश्वकोश अंगीठा (समाध) माता दमोदरी जी को दरोली के कई स्थलों में से एक बताता है और कहता है कि यह माता दमोदरी जी, उनके माता-पिता, उनकी बहन और उनकी बहन के पति के अंतिम संस्कार का स्थान चिह्नित करता है। माता दमोदरी पर उसकी अलग प्रविष्टि भी कहती है कि गाँव के बाहरी हिस्से में एक छोटा स्थल उनके अंतिम संस्कार की जगह को चिह्नित करता है। एक आधुनिक ऐतिहासिक-गुरुद्वारा निर्देशिका अंगीठा साहिब को अलग से सूचीबद्ध करती है और उसे पातशाही छेवीं अते सतवीं स्थल से 213 मीटर दूर बताती है।

Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास

Mata Damodari Ji, wife of Guru Hargobind Sahib Ji and mother of Baba Gurditta Ji, died at Daroli Bhai in 1631. The standard Daroli account says that during the Guru’s second long stay, Mata Damodari, Mai Ramon, Bhai Sam Das and the Guru’s parents-in-law Bhai Narain Das and Mata Daya Kaur died within a short period. After the funeral rites, the Guru sent his family toward Kartarpur with Baba Gurditta and himself proceeded toward Bhai Rupa. The local sacred landscape later preserved these events through several shrines. Angitha (Samadh) Mata Damodari Ji is specifically identified as the cremation place for Mata Damodari and the related family members. This is not merely another label for the Daroli Damdama/camp gurdwara; it commemorates a different event at a separately recognized site.

ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ, 1631 ਵਿੱਚ ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ ਵਿਖੇ ਦੇਹਾਂਤ ਕਰ ਗਏ। ਮਿਆਰੀ ਡਰੌਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਲੰਮੇ ਠਹਿਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ, ਮਾਈ ਰਾਮੋਂ, ਭਾਈ ਸਾਮ ਦਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਭਾਈ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਇਆ ਕੌਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਕਰ ਗਏ। ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਨਾਲ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਭਾਈ ਰੂਪਾ ਵੱਲ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਅਸਥਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਭਿਆ। ਅੰਗੀਠਾ (ਸਮਾਧ) ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਡਰੌਲੀ ਦਮਦਮਾ/ਪੜਾਅ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਹੋਰ ਨਾਂ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ।

गुरु हरगोबिंद साहिब जी की पत्नी और बाबा गुरदित्ता जी की माता, माता दमोदरी जी का देहांत 1631 में दरोली भाई में हुआ। मानक दरोली विवरण कहता है कि गुरु जी के दूसरे लंबे ठहराव के दौरान माता दमोदरी, माई रामों, भाई सम दास और गुरु जी के सास-ससुर भाई नारायण दास तथा माता दया कौर का देहांत थोड़े ही समय में हो गया। अंतिम संस्कार के बाद गुरु जी ने अपने परिवार को बाबा गुरदित्ता के साथ करतारपुर की ओर भेजा और स्वयं भाई रूपा की ओर बढ़े। स्थानीय पवित्र भूगोल ने बाद में इन घटनाओं को कई स्थलों के माध्यम से सुरक्षित रखा। अंगीठा (समाध) माता दमोदरी जी को विशेष रूप से माता दमोदरी और संबंधित परिजनों के अंतिम संस्कार के स्थान के रूप में पहचाना गया है। यह दरोली दमदमा · पड़ाव गुरुद्वारे का कोई दूसरा नाम मात्र नहीं है; यह अलग से मान्यता-प्राप्त स्थल पर एक अलग घटना की स्मृति रखता है।

What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ

The shrine marks the cremation place associated with Mata Damodari Ji in 1631. The standard Daroli entry also connects the cremation ground with her parents, her sister and her sister’s husband. Modern heritage tradition says Guru Hargobind Sahib Ji personally performed Mata Damodari Ji’s cremation; that detail is retained as later site tradition unless corroborated by stronger early evidence.

ਇਹ ਅਸਥਾਨ 1631 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਸਕਾਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਮਿਆਰੀ ਡਰੌਲੀ ਇੰਦਰਾਜ ਸਸਕਾਰ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰਵਾਇਤ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਵੇਰਵੇ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਅਸਥਾਨ ਰਵਾਇਤ ਵਜੋਂ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵਧੇਰੇ ਪੱਕੇ ਮੁਢਲੇ ਸਬੂਤ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

यह स्थल 1631 में माता दमोदरी जी से जुड़े अंतिम संस्कार के स्थान को चिह्नित करता है। मानक दरोली प्रविष्टि इस अंतिम-संस्कार भूमि को उनके माता-पिता, उनकी बहन और उनकी बहन के पति से भी जोड़ती है। आधुनिक विरासत परंपरा कहती है कि गुरु हरगोबिंद साहिब जी ने स्वयं माता दमोदरी जी का अंतिम संस्कार किया; यह विवरण तब तक बाद की स्थल परंपरा के रूप में रखा गया है जब तक अधिक मज़बूत आरंभिक साक्ष्य से इसकी पुष्टि न हो।

Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ

Mata Damodari Ji; Guru Hargobind Sahib Ji; Bhai Narain Das; Mata Daya Kaur; Mai Ramon/Ramori; Bhai Sam/Sain Das; the wider Guru-family and Daroli sangat.

ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਭਾਈ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ; ਮਾਤਾ ਦਇਆ ਕੌਰ; ਮਾਈ ਰਾਮੋਂ/ਰਾਮੋਰੀ; ਭਾਈ ਸਾਮ/ਸੈਣ ਦਾਸ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੁਰੂ-ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਡਰੌਲੀ ਸੰਗਤ।

माता दमोदरी जी; गुरु हरगोबिंद साहिब जी; भाई नारायण दास; माता दया कौर; माई रामों/रामोरी; भाई सम/सैन दास; व्यापक गुरु-परिवार और दरोली संगत।

Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ

• Small cremation memorial shrine identified in the standard Sikh encyclopedia.

• Located as a separate Daroli Bhai site outside or toward the edge of the village in standard biographical description.

• Modern heritage listing preserves the name Angitha/Angeetha Sahib Mata Damodari Ji.

• Physically distinct from HG-327 Patshahi/Damdama shrine and HG-197 birthplace/haveli cluster.

• ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਛੋਟਾ ਸਸਕਾਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਸਥਾਨ।

• ਮਿਆਰੀ ਜੀਵਨੀ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਵੱਖਰਾ ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਜ।

• ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੂਚੀ ਅੰਗੀਠਾ/ਅੰਗੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ।

• HG-327 ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ/ਦਮਦਮਾ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ HG-197 ਜਨਮ-ਸਥਾਨ/ਹਵੇਲੀ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰਾ।

• मानक सिख विश्वकोश में पहचाना गया छोटा अंतिम-संस्कार स्मारक स्थल।

• मानक जीवनी विवरण में गाँव के बाहर या गाँव के छोर की ओर स्थित एक अलग दरोली भाई स्थल के रूप में दर्ज।

• आधुनिक विरासत सूची अंगीठा/अंगीठा साहिब माता दमोदरी जी नाम को सुरक्षित रखती है।

• HG-327 पातशाही/दमदमा स्थल और HG-197 जन्मस्थान/हवेली समूह से भौतिक रूप से अलग।

Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत

The historical significance is the cremation ground and memorial location. The present shrine is a later commemorative structure; no claim is made that visible fabric survives from 1631. Pothi should distinguish the seventeenth-century event from later shrine construction.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਸਕਾਰ-ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਾਨ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ 1631 ਦੀ ਕੋਈ ਦਿਸਦੀ ਬਣਤਰ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਅਸਥਾਨ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ऐतिहासिक महत्व अंतिम-संस्कार भूमि और स्मारक स्थान का है। वर्तमान स्थल बाद का स्मारक ढाँचा है; यह दावा नहीं किया जाता कि दिखने वाला निर्माण 1631 से बचा हुआ है। पोथी को सत्रहवीं सदी की घटना को बाद के निर्माण से अलग रखना चाहिए।

Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा

• 13 July 1631: The Sikh Encyclopedia’s Mata Damodari entry gives this date for her death at Darauli Bhai. • 1631 Daroli stay: The standard Daroli account records several family deaths within days during Guru Hargobind Sahib Ji’s second long stay. • 1631 funeral rites: The site commemorates the cremation of Mata Damodari Ji; the Daroli account includes her parents, sister and sister’s husband in the cremation-site memory. • Later memorial period: A small Angitha/Samadh shrine preserves the cremation place. • Present: A separately named Angitha Sahib Mata Damodari Ji gurdwara remains identifiable in current Sikh heritage listings. • Batch 44: New permanent ID HG-474 allocated; next unused permanent ID becomes HG-475.

• 13 ਜੁਲਾਈ 1631: ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਇੰਦਰਾਜ ਇਹ ਤਾਰੀਖ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ ਵਿਖੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। • 1631 ਡਰੌਲੀ ਠਹਿਰਾਅ: ਮਿਆਰੀ ਡਰੌਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਲੰਮੇ ਠਹਿਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਏ। • 1631 ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ: ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਡਰੌਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਸਕਾਰ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। • ਬਾਅਦ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਾਲ: ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਅੰਗੀਠਾ/ਸਮਾਧ ਅਸਥਾਨ ਸਸਕਾਰ ਸਥਾਨ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ। • ਮੌਜੂਦਾ: ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਅੰਗੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਯੋਗ ਹੈ। • ਬੈਚ 44: ਨਵਾਂ ਸਥਾਈ ID HG-474 ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਅਗਲਾ ਅਣਵਰਤਿਆ ਸਥਾਈ ID HG-475 ਬਣਦਾ ਹੈ।

• 13 जुलाई 1631: सिख विश्वकोश की माता दमोदरी प्रविष्टि दरौली भाई में उनके देहांत की यह तिथि देती है। • 1631 का दरोली ठहराव: मानक दरोली विवरण गुरु हरगोबिंद साहिब जी के दूसरे लंबे ठहराव के दौरान कुछ ही दिनों में परिवार की कई मृत्युएँ दर्ज करता है। • 1631 के अंतिम संस्कार: यह स्थल माता दमोदरी जी के अंतिम संस्कार की स्मृति रखता है; दरोली विवरण अंतिम-संस्कार स्थल की स्मृति में उनके माता-पिता, बहन और बहन के पति को भी शामिल करता है। • बाद का स्मारक काल: एक छोटा अंगीठा/समाध स्थल अंतिम संस्कार की जगह को सुरक्षित रखता है। • वर्तमान: वर्तमान सिख विरासत सूचियों में अलग नाम वाला अंगीठा साहिब माता दमोदरी जी गुरुद्वारा पहचाना जा सकता है। • बैच 44: नया स्थायी क्रमांक HG-474 आवंटित; अगला अप्रयुक्त स्थायी क्रमांक HG-475 होगा।

Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ

• HG-327 - Daroli Bhai Damdama / Patshahi Chevin Ate Satvin Sahib: separate camp and assembly shrine.

• HG-197 - Janam Asthan Baba Gurditta Ji / Daroli birthplace cluster: separate family residence and birth-site record.

• Mata Damodari Ji biography and the 1631 Daroli family-loss narrative should cross-link to HG-474.

• Do not attach the Angitha cremation event to the HG-327 map pin.

• HG-327 · ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ ਦਮਦਮਾ / ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਸਾਹਿਬ: ਵੱਖਰਾ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਇਕੱਤਰਤਾ ਅਸਥਾਨ।

• HG-197 · ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ / ਡਰੌਲੀ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਸਮੂਹ: ਵੱਖਰਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਥਾਂ ਰਿਕਾਰਡ।

• ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ 1631 ਡਰੌਲੀ ਪਰਿਵਾਰਕ-ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ HG-474 ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਣ।

• ਅੰਗੀਠਾ ਸਸਕਾਰ ਘਟਨਾ ਨੂੰ HG-327 ਦੇ ਨਕਸ਼ਾ ਪਿੰਨ ਨਾਲ ਨਾ ਜੋੜੋ।

• HG-327 - दरोली भाई दमदमा · पातशाही छेवीं अते सतवीं साहिब: अलग पड़ाव और सभा स्थल।

• HG-197 - जन्म अस्थान बाबा गुरदित्ता जी · दरोली जन्मस्थान समूह: अलग पारिवारिक निवास और जन्म-स्थल रिकॉर्ड।

• माता दमोदरी जी की जीवनी और 1631 के दरोली पारिवारिक शोक-वृत्तांत को HG-474 से जोड़ा जाना चाहिए।

• अंगीठा अंतिम-संस्कार की घटना को HG-327 के मानचित्र-बिंदु से न जोड़ें।

What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं

Visitors can identify a dedicated Angitha Sahib Mata Damodari Ji shrine at Daroli Bhai Ki. Pothi should display it as a distinct historical place with its own HG record, while keeping the exact entrance coordinate Pending until verified through current institutional or field mapping.

ਦਰਸ਼ਨਾਰਥੀ ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ ਕੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਅੰਗੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ HG ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲੀ ਵੱਖਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਹੀ ਦਾਖਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਨੂੰ ਬਕਾਇਆ ਰੱਖੋ ਜਦ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਥਾਈ ਜਾਂ ਮੌਕੇ ਦੀ ਨਕਸ਼ਾਬੰਦੀ ਰਾਹੀਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

दर्शनार्थी दरोली भाई की में एक समर्पित अंगीठा साहिब माता दमोदरी जी स्थल पहचान सकते हैं। पोथी को इसे अपने अलग HG रिकॉर्ड वाले एक विशिष्ट ऐतिहासिक स्थान के रूप में दिखाना चाहिए, और सटीक प्रवेश-निर्देशांक तब तक लंबित रखने चाहिए जब तक वर्तमान संस्थागत या क्षेत्रीय मानचित्रण से उनकी पुष्टि न हो जाए।

Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद

• NEW PERMANENT RECORD HG-474.

• DISTINCT-SITE CONTROL: separate from HG-327 Damdama/Patshahi shrine and HG-197 Baba Gurditta birthplace.

• DATE CONTROL: 13 July 1631 is supported by the standard Mata Damodari biographical entry; avoid adding finer funeral timing without a source.

• FAMILY-CREMATION CONTROL: the wider group cremation statement comes from the Daroli encyclopedia entry and should be attributed accordingly.

• NARRATIVE CONTROL: modern wording that Guru Hargobind Sahib Ji personally performed the cremation is retained as later heritage tradition unless independently corroborated.

• ਨਵਾਂ ਸਥਾਈ ਰਿਕਾਰਡ HG-474।

• ਵੱਖਰਾ-ਅਸਥਾਨ ਨਿਯੰਤਰਣ: HG-327 ਦਮਦਮਾ/ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ HG-197 ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ।

• ਤਾਰੀਖ਼ ਨਿਯੰਤਰਣ: 13 ਜੁਲਾਈ 1631 ਮਿਆਰੀ ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ ਜੀਵਨੀ ਇੰਦਰਾਜ ਨਾਲ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ; ਬਿਨਾਂ ਸਰੋਤ ਦੇ ਬਾਰੀਕ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮਾਂ ਨਾ ਜੋੜੋ।

• ਪਰਿਵਾਰਕ-ਸਸਕਾਰ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਸਸਕਾਰ ਵਾਲਾ ਕਥਨ ਡਰੌਲੀ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਇੰਦਰਾਜ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

• ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰਵਾਇਤ ਵਜੋਂ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

• नया स्थायी रिकॉर्ड HG-474।

• अलग-स्थल नियंत्रण: HG-327 दमदमा/पातशाही स्थल और HG-197 बाबा गुरदित्ता जन्मस्थान से अलग।

• तिथि नियंत्रण: 13 जुलाई 1631 को मानक माता दमोदरी जीवनी प्रविष्टि का समर्थन प्राप्त है; बिना स्रोत के अंतिम संस्कार का और बारीक समय न जोड़ें।

• पारिवारिक-अंतिम-संस्कार नियंत्रण: समूह के अंतिम संस्कार का व्यापक कथन दरोली विश्वकोश प्रविष्टि से आता है और उसी के नाम से दिया जाना चाहिए।

• वृत्तांत नियंत्रण: यह आधुनिक कथन कि गुरु हरगोबिंद साहिब जी ने स्वयं अंतिम संस्कार किया, स्वतंत्र पुष्टि होने तक बाद की विरासत परंपरा के रूप में ही रखा गया है।

Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ

1. The Sikh Encyclopedia - DARAULI BHAI - https://www.thesikhencyclopedia.com/darauli-bhai/
2. The Sikh Encyclopedia - DAMODARI, MATA - https://www.thesikhencyclopedia.com/damodari-mata/
3. HistoricalGurudwaras.com - Gurdwara Sri Angeetha Sahib Mata Damodari Ji, Daroli Bhai Ki - https://www.historicalgurudwaras.com/GurudwaraDetail.aspx?gid=4067
4. HistoricalGurudwaras.com - Gurdwara Sri Patshahi Chevin Ate Satvin Sahib, Daroli Bhai Ki - https://www.historicalgurudwaras.com/GurudwaraDetail.aspx?gid=4073