Sakhi 1014
Honest Labour: Twisting Munj into Stringਈਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ: ਮੁੰਜ ਤੋਂ ਰੱਸੀ ਵੱਟਣੀईमानदार श्रम: मुंज से रस्सी बटना
Sikh historical tradition remembers Guru Angad Dev Ji maintaining simple honest labour by twisting munj fibre into string, even while serving as Guru.
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਮੁੰਜ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੱਟ ਕੇ ਡੋਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਸਾਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
सिख ऐतिहासिक परंपरा याद करती है कि गुरु अंगद देव जी गुरु के रूप में सेवा करते हुए भी मूँज के रेशे को बटकर डोरी बनाकर सादी ईमानदार किरत बनाए रखते थे।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Angad Dev Ji’s position did not turn the Guru’s household into a life of luxury. Sikh tradition remembers Guru Ji and his family maintaining simple living and honest labour. One specific account says Guru Ji twisted munj, a reed or fibre, into string and used the earnings for the household. Whether reconstructed in every detail or not, the story matches a central Sikh principle inherited from Guru Nanak Dev Ji: spiritual authority is not permission to exploit the community. This gives an important boundary for religious leadership. The Guru’s house accepted offerings for communal purposes such as langar and service, but the Guru’s own life model emphasized simplicity and honest work. Children can practise the principle by respecting work. No honest job should be treated as shameful. What matters is whether work is truthful, responsible, and does not harm others.
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਐਸ਼ੋ ਆਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੰਜ, ਇੱਕ ਕਾਨਾ ਜਾਂ ਰੇਸ਼ਾ, ਨੂੰ ਵੱਟ ਕੇ ਡੋਰੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਘਰ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਕਹਾਣੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ: ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਲੁੱਟ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਨੇ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਰਗੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਭੇਟਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨਮੂਨੇ ਨੇ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੱਚੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੰਮ ਸੱਚਾ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।
गुरु अंगद देव जी के पद ने गुरु के घर को ऐशो-आराम की ज़िंदगी में नहीं बदला। सिख परंपरा गुरु जी और उनके परिवार को सादा जीवन और ईमानदार किरत बनाए रखते हुए याद करती है। एक ख़ास वृत्तांत कहता है कि गुरु जी मूँज, एक सरकंडा या रेशा, को बटकर डोरी बनाते थे और कमाई घर के लिए उपयोग करते थे। चाहे हर विवरण में दोबारा रचा गया हो या नहीं, कहानी गुरु नानक देव जी से विरासत में मिले एक केंद्रीय सिख सिद्धांत से मेल खाती है: आध्यात्मिक अधिकार भाईचारे की लूट की इजाज़त नहीं देता। यह धार्मिक नेतृत्व के लिए एक महत्वपूर्ण हद देता है। गुरु के घर ने लंगर और सेवा जैसे भाईचारक उद्देश्यों के लिए भेटा स्वीकार कीं, पर गुरु के अपने जीवन नमूने ने सादगी और ईमानदार काम पर ज़ोर दिया। बच्चे काम का सम्मान करके इस सिद्धांत का अभ्यास कर सकते हैं। किसी ईमानदार काम को शर्मनाक नहीं समझना चाहिए। जो मायने रखता है वह यह है कि क्या काम सच्चा, ज़िम्मेदार है और दूसरों को नुकसान नहीं पहुँचाता।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Honest work carries dignity, even when it is simple and unseen.
ਇਮਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਅਣਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ईमानदार काम का मान है, चाहे यह सादा और अनदेखा हो।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Respect every honest worker. Do your own work responsibly and never use a position of respect as an excuse to exploit others.
ਹਰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਾਮੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ। ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਨਾ ਬਣਾਓ।
हर ईमानदार कामगार का सम्मान करो। अपना काम ज़िम्मेदारी से करो और सम्मान के पद को कभी दूसरों की लूट का बहाना न बनाओ।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Kirat Karni, simplicity, humility, honest living, and responsibility.
ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ।
किरत करनी, सादगी, नम्रता, ईमानदार जीवन और ज़िम्मेदारी।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Why do people sometimes respect prestigious jobs more than honest simple work?
ਲੋਕ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਾਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?
लोग कई बार शानदार नौकरियों का ईमानदार सादे काम की तुलना में अधिक सम्मान क्यों करते हैं?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
What kind of work is Guru Angad Dev Ji remembered as doing?
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
गुरु अंगद देव जी को कौन-सा काम करते हुए याद किया जाता है?
Tradition remembers him twisting munj fibre into string.
ਪਰੰਪਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਜ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੱਟ ਕੇ ਡੋਰੀ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
परंपरा उन्हें मूँज के रेशे को बटकर डोरी बनाते हुए याद करती है।
Why is that detail meaningful?
ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਕਿਉਂ ਸਾਰਥਕ ਹੈ?
यह विवरण क्यों सार्थक है?
It represents simple honest labour and refusal to use spiritual authority for personal luxury.
ਇਹ ਸਾਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਐਸ਼ ਲਈ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
यह सादी ईमानदार किरत और निजी ऐश के लिए आध्यात्मिक अधिकार के उपयोग से इनकार को दर्शाता है।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी की मुख्य शिक्षा क्या है?
Honest work carries dignity, even when it is simple and unseen.
ਇਮਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਅਣਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ईमानदार काम का मान है, चाहे यह सादा और अनदेखा हो।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਸ ਸਿੱਖ ਕਦਰ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
यह साखी किस सिख मूल्य या शिक्षा से जुड़ती है?
Kirat Karni, simplicity, humility, honest living, and responsibility.
ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ।
किरत करनी, सादगी, नम्रता, ईमानदार जीवन और ज़िम्मेदारी।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?
इस साखी के बारे में क्या ग़लत नहीं समझना चाहिए?
The munj-string detail comes through later Sikh biographical tradition; the broader Sikh principle of honest living is much stronger than the specific occupational anecdote.
ਮੁੰਜ ਦੀ ਡੋਰੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਮਾਨਦਾਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਖ਼ਾਸ ਕਿੱਤੇ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ।
मूँज की डोरी का विवरण बाद की सिख जीवनी परंपरा के ज़रिए आता है; ईमानदार जीवन का बड़ा सिख सिद्धांत ख़ास पेशे वाली कहानी की तुलना में कहीं मज़बूत है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Respect every honest worker. Do your own work responsibly and never use a position of respect as an excuse to exploit others.
ਹਰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਾਮੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ। ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਨਾ ਬਣਾਓ।
हर ईमानदार कामगार का सम्मान करो। अपना काम ज़िम्मेदारी से करो और सम्मान के पद को कभी दूसरों की लूट का बहाना न बनाओ।