Sakhi 1094
Santokhsar: Digging a Sarovar Under Guru Amar Das Jiਸੰਤੋਖਸਰ: ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈसंतोखसर: गुरु अमर दास जी के नेतृत्व में सरोवर की खुदाई
Sikh historical tradition connects Bhai Jetha Ji with the beginning of Santokhsar around 1564 under Guru Amar Das Ji’s direction.
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲਗਭਗ 1564 ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖਸਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
सिख ऐतिहासिक परंपरा भाई जेठा जी को गुरु अमर दास जी की अगुवाई में लगभग 1564 में संतोखसर की शुरुआत से जोड़ती है।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
The Amritsar tradition preserves Santokhsar as the first tank whose excavation was begun by Bhai Jetha Ji under Guru Amar Das Ji. The work is commonly placed around 1564. Bhai Jetha Ji was later called back to Goindwal, and the tank remained incomplete until Guru Arjan Dev Ji’s time. This detail is useful because it shows that important projects can span generations. The spiritual lesson is not that water alone makes a place sacred. The sarovar work gathered people into shared labour and became part of the creation of a durable Sikh centre.
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੰਤੋਖਸਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸਰੋਵਰ ਵਜੋਂ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 1564 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਧੂਰਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਹਿਮ ਕਾਰਜ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਕਿਰਤ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਸਿੱਖ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ।
अमृतसर की परंपरा संतोखसर को पहला सरोवर मानकर सँभालती है जिसकी खुदाई गुरु अमर दास जी की अगुवाई में भाई जेठा जी ने शुरू की। यह काम आम तौर पर लगभग 1564 में रखा जाता है। भाई जेठा जी को बाद में गोइंदवाल वापस बुला लिया गया, और सरोवर गुरु अरजन देव जी के समय तक अधूरा रहा। यह विवरण उपयोगी है क्योंकि यह दिखाता है कि अहम कार्य पीढ़ियों तक फैल सकते हैं। आध्यात्मिक शिक्षा यह नहीं कि सिर्फ़ पानी ही किसी जगह को पवित्र बनाता है। सरोवर के काम ने लोगों को साझी किरत में जोड़ा और एक टिकाऊ सिख केंद्र की सिरजना का हिस्सा बना।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Good work may begin with one generation and be completed by another.
ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
अच्छा काम एक पीढ़ी के साथ शुरू हो सकता है और दूसरी पीढ़ी के साथ पूरा हो सकता है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Start useful projects carefully, document what matters, and do not feel that you must personally finish everything for the work to have value.
ਲਾਭਦਾਇਕ ਕਾਰਜ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਜੋ ਅਹਿਮ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੋ ਕਿ ਕੰਮ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।
उपयोगी कार्य ध्यान से शुरू करो, जो अहम है उसका रिकॉर्ड रखो, और यह न समझो कि काम की कीमत के लिए तुम्हें ख़ुद सब कुछ पूरा करना ही पड़ेगा।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Santokhsar, seva, sarovar, community building, continuity, and humility.
ਸੰਤੋਖਸਰ, ਸੇਵਾ, ਸਰੋਵਰ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਉਸਾਰਨਾ, ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ।
संतोखसर, सेवा, सरोवर, भाईचारा बनाना, निरंतरता और नम्रता।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Can a project still be successful if someone else completes what you began?
ਕੀ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਫਿਰ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ?
क्या कोई कार्य फिर भी सफल हो सकता है अगर कोई और उसे पूरा करे जो तुमने शुरू किया?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Which sarovar is Bhai Jetha Ji traditionally connected with beginning?
ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ?
भाई जेठा जी परंपरा के अनुसार किस सरोवर की शुरुआत से जुड़े हैं?
Santokhsar.
ਸੰਤੋਖਸਰ।
संतोखसर।
Who later completed Santokhsar?
ਸੰਤੋਖਸਰ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ?
संतोखसर को बाद में किसने पूरा किया?
Guru Arjan Dev Ji is remembered as completing it.
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
गुरु अरजन देव जी को इसे पूरा करते हुए याद किया जाता है।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी की मुख्य शिक्षा क्या है?
Good work may begin with one generation and be completed by another.
ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
अच्छा काम एक पीढ़ी के साथ शुरू हो सकता है और दूसरी पीढ़ी के साथ पूरा हो सकता है।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਸ ਸਿੱਖ ਕਦਰ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
यह साखी किस सिख कद्र या शिक्षा से जुड़ती है?
Santokhsar, seva, sarovar, community building, continuity, and humility.
ਸੰਤੋਖਸਰ, ਸੇਵਾ, ਸਰੋਵਰ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਉਸਾਰਨਾ, ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ।
संतोखसर, सेवा, सरोवर, भाईचारा बनाना, निरंतरता और नम्रता।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस ग़लतफ़हमी से बचना चाहिए?
The 1564 dating and individual supervision details come through Sikh historical tradition rather than a contemporary construction diary.
1564 ਦੀ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਕਿਸੇ ਸਮਕਾਲੀ ਉਸਾਰੀ ਡਾਇਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
1564 की तिथि और निजी निगरानी के विवरण किसी समकालीन निर्माण डायरी के बजाय सिख ऐतिहासिक परंपरा के ज़रिए आते हैं।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
Start useful projects carefully, document what matters, and do not feel that you must personally finish everything for the work to have value.
ਲਾਭਦਾਇਕ ਕਾਰਜ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਜੋ ਅਹਿਮ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੋ ਕਿ ਕੰਮ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।
उपयोगी कार्य ध्यान से शुरू करो, जो अहम है उसका रिकॉर्ड रखो, और यह न समझो कि काम की कीमत के लिए तुम्हें ख़ुद सब कुछ पूरा करना ही पड़ेगा।