Sakhi 1135
Marriage to Mata Ganga Jiਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹमाता गंगा जी से विवाह
Guru Arjan Dev Ji married Mata Ganga Ji in 1589. Their household became an important part of the continuing Sikh Guru lineage.
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1589 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਜਾਰੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ।
गुरु अरजन देव जी ने 1589 में माता गंगा जी से विवाह किया। उनका घर निरंतर चलती सिख गुरु वंश का एक महत्वपूर्ण हिस्सा बना।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Mata Ganga Ji was the daughter of Bhai Krishan Chand of the village of Mau near Phillaur. Sikh historical sources record that her marriage with Guru Arjan Dev Ji took place in 1589. The Guru’s family life was not separate from spiritual responsibility. Mata Ganga Ji shared the demands of a household that served a large and growing sangat. Years later, Mata Ganga Ji became the mother of Guru Hargobind Sahib Ji. She therefore stood at the centre of the transition from the Fifth Guru to the Sixth Guru. This sakhi reminds us that Sikh spiritual life does not require a person to abandon family responsibility. A household can become a place of seva, prayer, hospitality, discipline, and support for the Panth.
ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਫਿਲੌਰ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਮਊ ਦੇ ਭਾਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਦੀ ਧੀ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ 1589 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਣੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਤੱਕ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਘਰ ਸੇਵਾ, ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪੰਥ ਲਈ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
माता गंगा जी फिलौर के पास गाँव माऊ के भाई कृष्ण चंद की पुत्री थीं। सिख ऐतिहासिक स्रोत दर्ज करते हैं कि उनका गुरु अरजन देव जी से विवाह 1589 में हुआ। गुरु जी का पारिवारिक जीवन आध्यात्मिक ज़िम्मेदारी से अलग नहीं था। माता गंगा जी ने एक बड़ी और बढ़ती संगत की सेवा करने वाले घर की ज़रूरतें साझा कीं। वर्षों बाद, माता गंगा जी गुरु हरिगोबिंद साहिब जी की माता बनीं। इसलिए वे पाँचवें गुरु से छठे गुरु तक के बदलाव के केंद्र में खड़ी थीं। यह साखी हमें याद दिलाती है कि सिख आध्यात्मिक जीवन के लिए पारिवारिक ज़िम्मेदारी त्यागने की ज़रूरत नहीं। एक घर सेवा, भक्ति, आतिथ्य, अनुशासन और पंथ के लिए सहारे का स्थान बन सकता है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Family life can become a path of spiritual responsibility and seva.
ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
पारिवारिक जीवन आध्यात्मिक ज़िम्मेदारी और सेवा का मार्ग बन सकता है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Build relationships around respect, humility, truthful living, and shared responsibility.
ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਓ।
रिश्ते सम्मान, नम्रता, सच्चे जीवन और साझा ज़िम्मेदारी के इर्द-गिर्द बनाएँ।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Grihasth jeevan, seva, family responsibility, humility, and Guruship.
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ, ਸੇਵਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ।
गृहस्थ जीवन, सेवा, पारिवारिक ज़िम्मेदारी, नम्रता और गुरगद्दी।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
How can a family make its home a place of seva and spiritual growth?
ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਾਧੇ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
एक परिवार अपने घर को सेवा और आध्यात्मिक विकास का स्थान कैसे बना सकता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who was Mata Ganga Ji?
ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਕੌਣ ਸਨ?
माता गंगा जी कौन थीं?
She was the wife of Guru Arjan Dev Ji and later the mother of Guru Hargobind Sahib Ji.
ਉਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ।
वे गुरु अरजन देव जी की पत्नी थीं और बाद में गुरु हरिगोबिंद साहिब जी की माता।
When did Guru Arjan Dev Ji and Mata Ganga Ji marry?
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ?
गुरु अरजन देव जी और माता गंगा जी का विवाह कब हुआ?
Sikh historical sources record the marriage in 1589.
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਇਹ ਵਿਆਹ 1589 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
सिख ऐतिहासिक स्रोत यह विवाह 1589 में दर्ज करते हैं।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी की मुख्य शिक्षा क्या है?
Family life can become a path of spiritual responsibility and seva.
ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
पारिवारिक जीवन आध्यात्मिक ज़िम्मेदारी और सेवा का मार्ग बन सकता है।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਸ ਸਿੱਖ ਕਦਰ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
यह साखी किस सिख मूल्य या शिक्षा से जुड़ती है?
Grihasth jeevan, seva, family responsibility, humility, and Guruship.
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ, ਸੇਵਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ।
गृहस्थ जीवन, सेवा, पारिवारिक ज़िम्मेदारी, नम्रता और गुरगद्दी।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस गलतफहमी से बचना चाहिए?
We should learn the lesson without exaggerating details or separating the event from Gurbani, humility, and truthful conduct.
ਸਾਨੂੰ ਵੇਰਵੇ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
हमें विवरण को बढ़ा-चढ़ाकर बताए बिना या घटना को गुरबाणी, नम्रता और सच्चे व्यवहार से अलग किए बिना शिक्षा लेनी चाहिए।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
Build relationships around respect, humility, truthful living, and shared responsibility.
ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਓ।
रिश्ते सम्मान, नम्रता, सच्चे जीवन और साझा ज़िम्मेदारी के इर्द-गिर्द बनाएँ।