Sakhi 1152
Bhai Jodha and Bhai Jamu: Conquering the Wandering Mindਭਾਈ ਜੋਧਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜਾਮੂ: ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾभाई जोधा और भाई जामू: भटकते मन को जीतना
Bhai Jodha and Bhai Jamu asked how to repeat Naam when their minds kept wandering. Guru Arjan Dev Ji taught that continued practice of Naam itself helps gather the mind.
ਭਾਈ ਜੋਧਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜਾਮੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਜਪਣ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਨਾਮ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਖ਼ੁਦ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
भाई जोधा और भाई जामू ने पूछा कि जब उनका मन भटकता रहता है तो नाम कैसे जपें। गुरु अर्जन देव जी ने सिखाया कि नाम का निरंतर अभ्यास स्वयं मन को एकत्र करने में मदद करता है।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Bhai Jodha and Bhai Jamu came to Guru Arjan Dev Ji with a very practical difficulty. They wanted to repeat the Divine Name with concentration, but their minds moved from thought to thought. Guru Ji taught that mastering the mind is central to spiritual discipline. Yet he did not ask them to wait until the mind became perfect before practising Naam. Instead, the practice itself was part of the cure. By returning again and again to Naam, attention could gradually become more single pointed. This is useful for children and adults. The goal is not to become frustrated every time the mind wanders. The goal is to notice and return.
ਭਾਈ ਜੋਧਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜਾਮੂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਿਹਾਰਕ ਔਖਿਆਈ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਜਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਇੱਕ ਖ਼ਿਆਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਜਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਸਗੋਂ, ਅਭਿਆਸ ਖ਼ੁਦ ਇਲਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਾਮ ਵੱਲ ਪਰਤ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਧ ਇੱਕ-ਟਿਕਾਣੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਟੀਚਾ ਹਰ ਵਾਰ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਣ 'ਤੇ ਖਿਝ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਟੀਚਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਹੈ।
भाई जोधा और भाई जामू एक बहुत ही व्यावहारिक कठिनाई के साथ गुरु अर्जन देव जी के पास आए। वे परमात्मा का नाम एकाग्रता के साथ जपना चाहते थे, पर उनका मन एक विचार से दूसरे विचार की ओर जाता था। गुरु जी ने सिखाया कि मन को वश में करना आध्यात्मिक अनुशासन का केंद्र है। फिर भी उन्होंने उन्हें नाम जपने से पहले मन के संपूर्ण होने की प्रतीक्षा करने के लिए नहीं कहा। बल्कि, अभ्यास स्वयं उपचार का हिस्सा था। बार बार नाम की ओर लौटकर, ध्यान धीरे धीरे अधिक एकाग्र हो सकता था। यह बच्चों और बड़ों के लिए लाभदायक है। लक्ष्य हर बार मन के भटकने पर झुँझला जाना नहीं है। लक्ष्य ध्यान देना और वापस लौटना है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Concentration grows by returning, not by giving up.
ਇਕਾਗਰਤਾ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।
एकाग्रता हार मानने से नहीं, बल्कि वापस लौटने से बढ़ती है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
When the mind wanders during prayer or study, gently bring it back instead of becoming angry with yourself.
ਜਦੋਂ ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਨ ਭਟਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ।
जब सिमरन या पढ़ाई के दौरान मन भटके, तो अपने आप पर गुस्सा होने के बजाय इसे धीरे से वापस लाओ।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Naam, concentration, discipline, patience, and mastery of the mind.
ਨਾਮ, ਇਕਾਗਰਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਵੱਸ।
नाम, एकाग्रता, अनुशासन, धैर्य और मन का वश।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
What can you return your attention to when your mind wanders?
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਭਟਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕਿਸ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹੋ?
जब आपका मन भटकता है तो आप अपना ध्यान किस ओर वापस ला सकते हैं?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
What difficulty did Bhai Jodha and Bhai Jamu have?
ਭਾਈ ਜੋਧਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜਾਮੂ ਨੂੰ ਕੀ ਔਖਿਆਈ ਸੀ?
भाई जोधा और भाई जामू को क्या कठिनाई थी?
Their minds wandered while they tried to repeat Naam.
ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਦਾ ਸੀ।
नाम जपने की कोशिश करते समय उनका मन भटकता था।
What did Guru Ji tell them to keep doing?
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ?
गुरु जी ने उन्हें क्या करते रहने के लिए कहा?
He told them to continue practising Naam so the mind could gradually become steady.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਜੋ ਮਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਸਕੇ।
उन्होंने उन्हें नाम का अभ्यास जारी रखने के लिए कहा ताकि मन धीरे धीरे स्थिर हो सके।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी की मुख्य शिक्षा क्या है?
Concentration grows by returning, not by giving up.
ਇਕਾਗਰਤਾ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।
एकाग्रता हार मानने से नहीं, बल्कि वापस लौटने से बढ़ती है।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਸ ਸਿੱਖ ਕਦਰ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
यह साखी किस सिख मूल्य या शिक्षा से जुड़ती है?
Naam, concentration, discipline, patience, and mastery of the mind.
ਨਾਮ, ਇਕਾਗਰਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਵੱਸ।
नाम, एकाग्रता, अनुशासन, धैर्य और मन का वश।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस गलतफहमी से बचना चाहिए?
We should respect its source confidence and avoid turning later tradition into a stronger historical claim than the sources support.
ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਰੋਤ-ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਰੋਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਕਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
हमें इसकी स्रोत-विश्वसनीयता का सम्मान करना चाहिए और बाद की परंपरा को स्रोतों द्वारा दिए गए समर्थन से अधिक पक्का ऐतिहासिक दावा नहीं बनाना चाहिए।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
When the mind wanders during prayer or study, gently bring it back instead of becoming angry with yourself.
ਜਦੋਂ ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਨ ਭਟਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ।
जब सिमरन या पढ़ाई के दौरान मन भटके, तो अपने आप पर गुस्सा होने के बजाय इसे धीरे से वापस लाओ।