Sakhi 1262
Joti Jot at Kiratpur Sahibਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤकीरतपुर साहिब में ज्योति जोत
Guru Hargobind Sahib Ji passed away at Kiratpur Sahib in 1644 after guiding the Sikh Panth for nearly four decades.
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1644 ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी लगभग चार दशक सिख पंथ का मार्गदर्शन करने के बाद 1644 में कीरतपुर साहिब में ज्योति ज्योत समाए।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Hargobind Sahib Ji spent the last phase of his life at Kiratpur Sahib, where the Panth had a secure centre for preaching and organization. Major sources agree on the year 1644, though they differ slightly on the exact modern-calendar day. This document therefore records the year without forcing a disputed date. His legacy transformed Sikh history. He institutionalized Miri Piri, established the Akal Takht, prepared the community for defence, endured Gwalior, is remembered as Bandi Chhor, built centres, fought when necessary, and returned repeatedly to parchar and seva.
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਥ ਕੋਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਸਰੋਤ ਸਾਲ 1644 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਠੀਕ ਆਧੁਨਿਕ-ਕੈਲੰਡਰ ਦਿਨ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਲ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਬਣਾਇਆ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਰਾਖੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਝੱਲਿਆ, ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੇਂਦਰ ਵਸਾਏ, ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਲੜੇ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਪਰਤੇ।
गुरु हरगोबिंद साहिब जी ने अपने जीवन का अंतिम पड़ाव कीरतपुर साहिब में बिताया, जहाँ पंथ के पास प्रचार और प्रबंध के लिए एक सुरक्षित केंद्र था। प्रमुख स्रोत वर्ष 1644 पर सहमत हैं, चाहे वे सटीक आधुनिक-कैलेंडर दिन पर थोड़े भिन्न हों। इसलिए यह दस्तावेज़ किसी विवादित तिथि को धकेले बिना वर्ष दर्ज करता है। उनकी विरासत ने सिख इतिहास को बदल दिया। उन्होंने मीरी पीरी को संस्थागत बनाया, अकाल तख्त स्थापित किया, समुदाय को रक्षा के लिए तैयार किया, ग्वालियर झेला, बंदी छोड़ के रूप में याद किए जाते हैं, केंद्र बसाए, जरूरत पड़ने पर लड़े, और बार-बार प्रचार व सेवा की ओर लौटे।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Courage and spirituality are strongest when they remain joined throughout a whole life.
ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿਣ।
बहादुरी और आध्यात्मिकता सबसे मजबूत तब होती हैं जब वे पूरे जीवन के दौरान जुड़ी रहें।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Build a life in which prayer, service, courage, fairness, and responsibility support one another.
ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਬਣਾਓ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ, ਸੇਵਾ, ਦਲੇਰੀ, ਇਨਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨ।
एक ऐसा जीवन बनाओ जिसमें सिमरन, सेवा, बहादुरी, इंसाफ और जिम्मेदारी एक-दूसरे का सहारा बनें।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Joti Jot, Miri Piri, Akal Takht, Bandi Chhor, courage, seva, and continuity.
ਜੋਤੀ ਜੋਤ, ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਬੰਦੀ ਛੋੜ, ਦਲੇਰੀ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ।
ज्योति ज्योत, मीरी पीरी, अकाल तख्त, बंदी छोड़, बहादुरी, सेवा और निरंतरता।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Which part of Guru Hargobind Sahib Ji’s legacy most clearly shows the balance of Miri and Piri?
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ?
गुरु हरगोबिंद साहिब जी की विरासत का कौन सा हिस्सा मीरी और पीरी का संतुलन सबसे साफ दिखाता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Where did Guru Hargobind Sahib Ji pass away?
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ?
गुरु हरगोबिंद साहिब जी कहाँ ज्योति ज्योत समाए?
At Kiratpur Sahib.
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ।
कीरतपुर साहिब में।
In which year did Guru Ji pass away?
ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸ ਸਾਲ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ?
गुरु जी किस वर्ष ज्योति ज्योत समाए?
1644.
1644 ਵਿੱਚ।
1644 में।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी की मुख्य शिक्षा क्या है?
Courage and spirituality are strongest when they remain joined throughout a whole life.
ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿਣ।
बहादुरी और आध्यात्मिकता सबसे मजबूत तब होती हैं जब वे पूरे जीवन के दौरान जुड़ी रहें।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਸ ਸਿੱਖ ਕਦਰ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
यह साखी किस सिख मूल्य या शिक्षा से जुड़ती है?
Joti Jot, Miri Piri, Akal Takht, Bandi Chhor, courage, seva, and continuity.
ਜੋਤੀ ਜੋਤ, ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਬੰਦੀ ਛੋੜ, ਦਲੇਰੀ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ।
ज्योति ज्योत, मीरी पीरी, अकाल तख्त, बंदी छोड़, बहादुरी, सेवा और निरंतरता।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस गलतफहमी से बचना चाहिए?
Sources differ slightly on the exact Gregorian date, so only the well-supported year is used.
ਸਰੋਤ ਠੀਕ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਮਿਤੀ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਾਰੇ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
स्रोत सटीक ग्रेगोरियन तिथि पर थोड़े भिन्न हैं, इसलिए सिर्फ अच्छी तरह समर्थित वर्ष उपयोग किया गया है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
Build a life in which prayer, service, courage, fairness, and responsibility support one another.
ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਬਣਾਓ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ, ਸੇਵਾ, ਦਲੇਰੀ, ਇਨਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨ।
एक ऐसा जीवन बनाओ जिसमें सिमरन, सेवा, बहादुरी, इंसाफ और जिम्मेदारी एक-दूसरे का सहारा बनें।