Sakhi 1263
Birth at Kiratpur Sahibਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜਨਮकीरतपुर साहिब में जन्म
Guru Har Krishan Sahib Ji was born at Kiratpur Sahib in 1656, the younger son of Guru Har Rai Ji and Mata Sulakhni Ji.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1656 ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ।
गुरु हरि कृष्ण साहिब जी का जन्म सन 1656 में कीरतपुर साहिब में हुआ, गुरु हरि राय जी और माता सुलक्खनी जी के छोटे पुत्र के रूप में।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Har Krishan Sahib Ji was born at Kiratpur Sahib on 7 July 1656. Major Sikh reference works identify him as the younger son of Guru Har Rai Ji and Mata Sulakhni Ji, also remembered in some sources as Mata Krishan Kaur Ji. Kiratpur Sahib was already an important centre of Sikh life. The household around the Seventh Guru was shaped by Gurbani, sangat, langar, parchar, compassion, and disciplined responsibility. Guru Har Krishan Ji therefore entered a family in which spiritual leadership was understood as service rather than privilege. His life would be unusually short, but Sikh memory does not measure its importance by length. Within fewer than eight years, he would become the Eighth Guru, travel to Delhi under imperial pressure, serve people during epidemic disease, and leave a clear indication toward the next Guru.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1656 ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਵੱਡੇ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ-ਗ੍ਰੰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਘਰ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਸੰਗਤ, ਲੰਗਰ, ਪ੍ਰਚਾਰ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਢਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਹੱਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੇਵਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਣਦੀ। ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣੇ, ਸ਼ਾਹੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਗਏ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਇਸ਼ਾਰਾ ਛੱਡ ਗਏ।
गुरु हरि कृष्ण साहिब जी का जन्म 7 जुलाई 1656 को कीरतपुर साहिब में हुआ। प्रमुख सिख संदर्भ-ग्रंथ उन्हें गुरु हरि राय जी और माता सुलक्खनी जी के छोटे पुत्र के रूप में पहचानते हैं, जिन्हें कुछ स्रोतों में माता कृष्ण कौर जी भी याद किया जाता है। कीरतपुर साहिब पहले ही सिख जीवन का एक अहम केंद्र था। सातवें गुरु जी के आसपास का घर गुरबाणी, संगत, लंगर, प्रचार, दया और अनुशासित जिम्मेदारी से ढला हुआ था। इसलिए गुरु हरि कृष्ण जी एक ऐसे परिवार में आए जहाँ आध्यात्मिक मार्गदर्शन को अधिकार के बजाय सेवा समझा जाता था। उनका जीवन असाधारण रूप से छोटा होगा, पर सिख स्मृति इसका महत्व लंबाई से नहीं मापती। आठ वर्षों से भी कम समय में, वे आठवें गुरु बने, शाही दबाव के तहत दिल्ली गए, महामारी के दौरान लोगों की सेवा की, और अगले गुरु की ओर एक स्पष्ट संकेत छोड़ गए।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
A short life can still carry deep purpose and service.
ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਮਕਸਦ ਤੇ ਸੇਵਾ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
एक छोटा जीवन भी गहरा मकसद व सेवा लेकर चल सकता है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Do not measure a person’s value only by age or by how long they have had to act. Use the time you have well.
ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਣੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਜੋ ਸਮਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋ।
किसी इंसान का मूल्य सिर्फ उम्र या इस बात से न मापो कि उसे काम करने के लिए कितना समय मिला। जो समय तुम्हारे पास है, उसका अच्छी तरह उपयोग करो।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Kiratpur Sahib, family, seva, humility, sangat, and Guruship.
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਪਰਿਵਾਰ, ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ।
कीरतपुर साहिब, परिवार, सेवा, नम्रता, संगत और गुरगद्दी।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
What makes a life meaningful even if it is short?
ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ?
कोई जीवन छोटा होने के बावजूद भी अर्थ-भरपूर किस चीज से बनता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Where was Guru Har Krishan Sahib Ji born?
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?
गुरु हरि कृष्ण साहिब जी का जन्म कहाँ हुआ?
At Kiratpur Sahib.
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ।
कीरतपुर साहिब में।
When was Guru Har Krishan Sahib Ji born?
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ?
गुरु हरि कृष्ण साहिब जी का जन्म कब हुआ?
On 7 July 1656.
7 ਜੁਲਾਈ 1656 ਨੂੰ।
7 जुलाई 1656 को।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
A short life can still carry deep purpose and service.
ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਮਕਸਦ ਤੇ ਸੇਵਾ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
एक छोटा जीवन भी गहरा मकसद व सेवा लेकर चल सकता है।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Kiratpur Sahib, family, seva, humility, sangat, and Guruship.
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਪਰਿਵਾਰ, ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ।
कीरतपुर साहिब, परिवार, सेवा, नम्रता, संगत और गुरगद्दी।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को गलत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
The birth place and year are well established in major Sikh reference works. Modern spellings of Mata Sulakhni Ji’s name vary across sources.
ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਰ੍ਹਾ ਵੱਡੇ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਹਿੱਜੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
जन्म-स्थान और वर्ष प्रमुख सिख संदर्भ-ग्रंथों में अच्छी तरह स्थापित हैं। माता सुलक्खनी जी के नाम की आधुनिक वर्तनी स्रोतों में भिन्न-भिन्न है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Do not measure a person’s value only by age or by how long they have had to act. Use the time you have well.
ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਣੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਜੋ ਸਮਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋ।
किसी इंसान का मूल्य सिर्फ उम्र या इस बात से न मापो कि उसे काम करने के लिए कितना समय मिला। जो समय तुम्हारे पास है, उसका अच्छी तरह उपयोग करो।