Sakhi 1278
Arrival in Delhiਦਿੱਲੀ ਆਗਮਨदिल्ली आगमन
Guru Har Krishan Ji reached Delhi in 1664 and stayed at the bungalow associated with Raja Jai Singh of Amber.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਸੰਨ 1664 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਅੰਬਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ।
गुरु हरि कृष्ण जी सन 1664 में दिल्ली पहुँचे और अंबर के राजा जय सिंह से जुड़े बंगले में ठहरे।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Har Krishan Ji eventually reached Delhi, the Mughal capital. Sikh historical sources place him in the bungalow or mansion associated with Raja Jai Singh’s household in the Raisina area. That residence later became one of the most important Sikh historical sites in Delhi: Gurdwara Bangla Sahib. The name “Bangla” preserves the memory of the bungalow in which the Guru stayed. The arrival brought together several worlds at once: the Sikh sangat, a Rajput household connected to the Mughal court, the unresolved Ram Rai dispute, and the authority of Emperor Aurangzeb.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਇਸੀਨਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੰਗਲੇ ਜਾਂ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੀ: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ। 'ਬੰਗਲਾ' ਨਾਂ ਉਸ ਬੰਗਲੇ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਆਗਮਨ ਨੇ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਕਈ ਸੰਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਲੈ ਆਂਦੇ: ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ, ਮੁਗ਼ਲ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਘਰਾਣਾ, ਰਾਮ ਰਾਇ ਦਾ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਵਿਵਾਦ, ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ।
गुरु हरि कृष्ण जी अंततः मुग़ल राजधानी दिल्ली पहुँचे। सिख ऐतिहासिक स्रोत उन्हें रायसीना इलाक़े में राजा जय सिंह के घराने से जुड़े बंगले या हवेली में रखते हैं। वह रिहाइश बाद में दिल्ली के सबसे महत्वपूर्ण सिख ऐतिहासिक अस्थानों में से एक बनी: गुरुद्वारा बंगला साहिब। 'बंगला' नाम उस बंगले की याद सँभालता है जिसमें गुरु जी ठहरे थे। इस आगमन ने एक ही समय में कई संसार इकट्ठे ला दिए: सिख संगत, मुग़ल दरबार से जुड़ा एक राजपूत घराना, राम राय का अनसुलझा विवाद, और बादशाह औरंगज़ेब का अधिकार।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
A place can become sacred because of the service and values lived there, not because it began as a grand building.
ਕੋਈ ਥਾਂ ਓਥੇ ਜੀਏ ਗਏ ਸੇਵਾ ਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
कोई जगह वहाँ जिए गए सेवा और मूल्यों के कारण पवित्र बन सकती है, इस कारण नहीं कि यह किसी शानदार इमारत के रूप में शुरू हुई।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Make the places you live and work better through kindness, integrity, and service.
ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਆਲਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਓ।
जहाँ आप रहते और काम करते हैं, उन जगहों को दयालुता, ईमानदारी और सेवा के ज़रिए बेहतर बनाएँ।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Delhi, sangat, hospitality, dignity, and seva.
ਦਿੱਲੀ, ਸੰਗਤ, ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ, ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
दिल्ली, संगत, मेहमाननवाज़ी, गरिमा और सेवा।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
What makes an ordinary place become meaningful to a community?
ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ?
कोई साधारण जगह किसी समुदाय के लिए अर्थ-भरपूर किस चीज़ से बनती है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Where did Guru Har Krishan Ji stay in Delhi?
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਠਹਿਰੇ?
गुरु हरि कृष्ण जी दिल्ली में कहाँ ठहरे?
At the bungalow associated with Raja Jai Singh’s household.
ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ।
राजा जय सिंह के घराने से जुड़े बंगले में।
Which gurdwara now preserves the memory of that stay?
ਹੁਣ ਕਿਹੜਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਠਹਿਰਾਅ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ?
अब कौन-सा गुरुद्वारा उस ठहराव की याद सँभालता है?
Gurdwara Bangla Sahib.
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ।
गुरुद्वारा बंगला साहिब।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
A place can become sacred because of the service and values lived there, not because it began as a grand building.
ਕੋਈ ਥਾਂ ਓਥੇ ਜੀਏ ਗਏ ਸੇਵਾ ਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
कोई जगह वहाँ जिए गए सेवा और मूल्यों के कारण पवित्र बन सकती है, इस कारण नहीं कि यह किसी शानदार इमारत के रूप में शुरू हुई।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Delhi, sangat, hospitality, dignity, and seva.
ਦਿੱਲੀ, ਸੰਗਤ, ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ, ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
दिल्ली, संगत, मेहमाननवाज़ी, गरिमा और सेवा।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को ग़लत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
The Delhi stay and site are historically well established. Sources differ on which member of Jai Singh’s household personally hosted the Guru at every moment.
ਦਿੱਲੀ ਠਹਿਰਾਅ ਤੇ ਅਸਥਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਸਰੋਤ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਪਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਕਿਸ ਜੀਅ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕੀਤੀ।
दिल्ली ठहराव और अस्थान ऐतिहासिक रूप से अच्छी तरह स्थापित हैं। स्रोत इस बारे में अलग-अलग हैं कि हर पल गुरु जी की मेज़बानी जय सिंह के घराने के किस सदस्य ने ख़ुद की।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Make the places you live and work better through kindness, integrity, and service.
ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਆਲਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਓ।
जहाँ आप रहते और काम करते हैं, उन जगहों को दयालुता, ईमानदारी और सेवा के ज़रिए बेहतर बनाएँ।