Sakhi 1319
Through Malwa and the Lakkhi Jungleਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂमालवा और लक्खी जंगल से होकर
Guru Tegh Bahadur Ji travelled through Malwa and the Lakkhi Jungle, strengthening scattered Sikh communities.
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਮਾਲਵਾ ਤੇ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਖਿੰਡੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
गुरु तेग बहादुर जी मालवा और लक्खी जंगल में से सफ़र करते हुए बिखरी सिख संगतों को मज़बूत किया।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
The Sikh Encyclopedia records Guru Tegh Bahadur Sahib Ji travelling through places such as Zira, Moga, Darauli, and the broad Lakkhi Jungle region. The journey carried him far beyond major towns into rural communities. These travels show Guruship as movement toward people rather than waiting for everyone to travel to one centre. In Sikh memory, many Malwa sites preserve his visits, wells, and preaching places. For children and families, the lesson is practical: do not expect everyone in need to come to you; sometimes you must go to them.
ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰਾ, ਮੋਗਾ, ਦਰੌਲੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਹਿਲਜੁਲ ਵਜੋਂ ਵਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ, ਖੂਹ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਥਾਵਾਂ ਸਾਂਭਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਮਲੀ ਹੈ: ਇਹ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੋ ਕਿ ਹਰ ਲੋੜਵੰਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
सिख विश्वकोश गुरु तेग बहादुर साहिब जी को ज़ीरा, मोगा, दरौली और विशाल लक्खी जंगल क्षेत्र जैसी जगहों में से सफ़र करते हुए दर्ज करता है। यह सफ़र उन्हें बड़े क़स्बों से कहीं दूर ग्रामीण समुदायों में ले गया। ये यात्राएँ गुरगद्दी को सबके एक केंद्र की ओर आने की प्रतीक्षा की बजाय लोगों की ओर हलचल के रूप में दिखाती हैं। सिख स्मृति में, मालवा की बहुत सारी जगहें उनके दौरे, कुएँ और प्रचार-स्थल संभालती हैं। बच्चों और परिवारों के लिए, शिक्षा व्यावहारिक है: यह आशा मत रखो कि हर ज़रूरतमंद तुम्हारे पास आए; कभी-कभी तुम्हें उनके पास जाना पड़ता है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Service often requires going where people actually live.
ਸੇਵਾ ਲਈ ਅਕਸਰ ਓਥੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
सेवा के लिए अक्सर वहाँ जाना पड़ता है जहाँ लोग सचमुच रहते हैं।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Do not expect everyone in need to come to you; sometimes you must go to them.
ਇਹ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੋ ਕਿ ਹਰ ਲੋੜਵੰਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
यह आशा मत रखो कि हर ज़रूरतमंद तुम्हारे पास आए; कभी-कभी तुम्हें उनके पास जाना पड़ता है।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Parchar, sangat, travel, and seva.
ਪ੍ਰਚਾਰ, ਸੰਗਤ, ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
प्रचार, संगत, सफ़र और सेवा।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Who might be overlooked if help is offered only from major centres?
ਜੇ ਮਦਦ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੌਣ ਅਣਗੌਲਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
अगर मदद केवल बड़े केंद्रों से ही दी जाए तो कौन अनदेखा रह सकता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who or what is at the centre of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਜਾਂ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी के केंद्र में कौन या क्या है?
Guru Tegh Bahadur Sahib Ji and the Malwa sangats
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ
गुरु तेग बहादुर साहिब जी और मालवा की संगतें
What happened in “Through Malwa and the Lakkhi Jungle”?
“ਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ” ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?
“मालवा और लक्खी जंगल में से” में क्या हुआ?
Guru Tegh Bahadur Ji travelled through Malwa and the Lakkhi Jungle, strengthening scattered Sikh communities.
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਮਾਲਵਾ ਤੇ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਖਿੰਡੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
गुरु तेग बहादुर जी मालवा और लक्खी जंगल में से सफ़र करते हुए बिखरी सिख संगतों को मज़बूत किया।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
Service often requires going where people actually live.
ਸੇਵਾ ਲਈ ਅਕਸਰ ਓਥੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
सेवा के लिए अक्सर वहाँ जाना पड़ता है जहाँ लोग सचमुच रहते हैं।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Parchar, sangat, travel, and seva.
ਪ੍ਰਚਾਰ, ਸੰਗਤ, ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
प्रचार, संगत, सफ़र और सेवा।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को ग़लत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
The broad route is historically supported, while many individual village stories are preserved through local tradition.
ਵਿਆਪਕ ਰਾਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਿੰਡ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
व्यापक मार्ग ऐतिहासिक रूप से प्रमाणित है, जबकि बहुत सारी व्यक्तिगत गाँव-कहानियाँ स्थानीय परंपरा के ज़रिये संभाली गई हैं।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Do not expect everyone in need to come to you; sometimes you must go to them.
ਇਹ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੋ ਕਿ ਹਰ ਲੋੜਵੰਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
यह आशा मत रखो कि हर ज़रूरतमंद तुम्हारे पास आए; कभी-कभी तुम्हें उनके पास जाना पड़ता है।