Sakhi 1377
Marriage to Mata Sulakhni Jiਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹमाता सुलक्खनी जी से विवाह
Guru Har Rai Ji married Mata Sulakhni Ji, also called Mata Krishan Kaur Ji in Sikh sources, in 1640.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਨ 1640 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
गुरु हरि राइ जी का विवाह सन् 1640 में माता सुलक्खणी जी के साथ हुआ, जिन्हें सिख स्रोतों में माता कृष्ण कौर जी भी कहा जाता है।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
In 1640, Har Rai Ji married Mata Sulakhni Ji, daughter of Daya Ram of Anupshahr. Sikh sources also refer to her as Mata Krishan Kaur Ji. The Guru household continued the Sikh pattern of family life joined with seva and responsibility. Marriage was not treated as an escape from spiritual living, but as a setting in which truthful relationships, service, and duty could be practised. Their family later included Ram Rai Ji and Har Krishan Ji, whose lives would become central to the final years of Guru Har Rai Ji’s Guruship.
ਸੰਨ 1640 ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਨੂਪਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਇਆ ਰਾਮ ਦੀ ਧੀ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਸਿੱਖ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਘਰ ਨੇ ਸੇਵਾ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰੀਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਸੇਵਾ ਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਰਾਇ ਜੀ ਅਤੇ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬਣ ਗਏ।
सन् 1640 में हरि राइ जी का विवाह अनूपशहर के दया राम की पुत्री माता सुलक्खणी जी के साथ हुआ। सिख स्रोत उन्हें माता कृष्ण कौर जी भी कहते हैं। गुरु घर ने सेवा और जिम्मेदारी से जुड़े पारिवारिक जीवन की सिख रीति जारी रखी। विवाह को आत्मिक जीवन से भागने का साधन नहीं माना गया, बल्कि एक ऐसा स्थान माना गया जहाँ सच्चे रिश्ते, सेवा और फर्ज निभाए जा सकते थे। उनके परिवार में बाद में राम राइ जी और हरि कृष्ण जी भी शामिल हुए, जिनके जीवन गुरु हरि राइ जी की गुरगद्दी के अंतिम वर्षों में केंद्रीय बन गए।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Spiritual living belongs inside family responsibility as well as public service.
ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਵਾਂਗ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
आत्मिक जीवन जनसेवा की तरह पारिवारिक जिम्मेदारी के भीतर भी बसता है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Treat family relationships with respect, honesty, patience, and shared responsibility.
ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਓ।
पारिवारिक रिश्तों को सम्मान, ईमानदारी, धीरज और साझी जिम्मेदारी के साथ निभाओ।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Marriage, family, grihasth, seva, responsibility, and truthful living.
ਵਿਆਹ, ਪਰਿਵਾਰ, ਗ੍ਰਿਹਸਤ, ਸੇਵਾ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ।
विवाह, परिवार, गृहस्थ, सेवा, जिम्मेदारी और सच्चा जीवन।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
How can family life become a place for practising Sikh values?
ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
पारिवारिक जीवन सिख मूल्यों को अमल में लाने का स्थान कैसे बन सकता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who did Guru Har Rai Ji marry?
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ?
गुरु हरि राइ जी का विवाह किसके साथ हुआ?
Mata Sulakhni Ji, also known in sources as Mata Krishan Kaur Ji.
ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਜੀ ਵੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
माता सुलक्खणी जी के साथ, जो स्रोतों में माता कृष्ण कौर जी भी कही जाती हैं।
In which year did the marriage take place?
ਵਿਆਹ ਕਿਸ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਇਆ?
विवाह किस वर्ष हुआ?
1640.
ਸੰਨ 1640 ਵਿੱਚ।
सन् 1640 में।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
Spiritual living belongs inside family responsibility as well as public service.
ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਵਾਂਗ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
आत्मिक जीवन जनसेवा की तरह पारिवारिक जिम्मेदारी के भीतर भी बसता है।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Marriage, family, grihasth, seva, responsibility, and truthful living.
ਵਿਆਹ, ਪਰਿਵਾਰ, ਗ੍ਰਿਹਸਤ, ਸੇਵਾ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ।
विवाह, परिवार, गृहस्थ, सेवा, जिम्मेदारी और सच्चा जीवन।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को गलत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
Sources use more than one form of Mata Ji’s name, so both commonly attested forms are acknowledged.
ਸਰੋਤ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੂਪ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਆਮ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
स्रोत माता जी के नाम के एक से अधिक रूप इस्तेमाल करते हैं, इसलिए दोनों आम प्रमाणित रूप माने गए हैं।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Treat family relationships with respect, honesty, patience, and shared responsibility.
ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਓ।
पारिवारिक रिश्तों को सम्मान, ईमानदारी, धीरज और साझी जिम्मेदारी के साथ निभाओ।