Sakhi 1383
The Medicinal Garden at Kiratpur Sahibਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਔਸ਼ਧੀ ਬਾਗ਼कीरतपुर साहिब में औषधीय बाग़
Guru Har Rai Ji is remembered for maintaining a large herbal garden and facilities for preparing medicines at Kiratpur Sahib.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
गुरु हरि राइ जी कीरतपुर साहिब में एक बड़ा जड़ी-बूटियों का बाग और दवाइयाँ तैयार करने के प्रबंध कायम रखने के लिए याद किए जाते हैं।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Sikh historical tradition strongly associates Guru Har Rai Ji with the collection and cultivation of medicinal plants at Kiratpur Sahib. The SGPC biography describes an Ayurvedic herbal medicine hospital and research centre. The important point is practical compassion. Guru Ji’s concern for suffering was not limited to kind words. Useful knowledge, herbs, and organized care were made available so people could be helped. This is a powerful model of seva: spirituality should encourage people to learn skills that genuinely reduce suffering.
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦਵਾਈ ਵਾਲੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ ਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਅਮਲੀ ਦਇਆ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲਾਭਦਾਇਕ ਗਿਆਨ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਦੇਖਭਾਲ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਮੂਨਾ ਹੈ: ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁੱਖ ਘਟਾਉਣ।
सिख ऐतिहासिक परंपरा गुरु हरि राइ जी को कीरतपुर साहिब में दवा वाले पौधों के संग्रह और खेती के साथ गहराई से जोड़ती है। श्रोमणी कमेटी की जीवनी एक आयुर्वेदिक जड़ी-बूटी दवाखाने और शोध केंद्र का वर्णन करती है। अहम बात व्यावहारिक दया है। दुख के लिए गुरु जी की चिंता केवल मीठे बोलों तक सीमित नहीं थी। लाभदायक ज्ञान, जड़ी-बूटियाँ और योजनाबद्ध देखभाल उपलब्ध कराई गई ताकि लोगों की सहायता हो सके। यह सेवा का एक शक्तिशाली नमूना है: आध्यात्मिकता को लोगों को ऐसे हुनर सीखने के लिए प्रेरित करना चाहिए जो सचमुच दुख कम करें।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Compassion becomes stronger when it is joined with useful knowledge.
ਦਇਆ ਓਦੋਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ।
दया तब और मजबूत हो जाती है जब यह लाभदायक ज्ञान से जुड़ जाए।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Learn practical skills that can help others, and use knowledge responsibly rather than only talking about kindness.
ਅਜਿਹੇ ਅਮਲੀ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖੋ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਆਲਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਿਆਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋ।
ऐसे व्यावहारिक हुनर सीखो जो दूसरों की मदद कर सकें, और केवल दयालुता की बातें करने के बजाय ज्ञान जिम्मेदारी से इस्तेमाल करो।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Compassion, medicine, seva, knowledge, Kiratpur Sahib, and care for suffering.
ਦਇਆ, ਦਵਾਈ, ਸੇਵਾ, ਗਿਆਨ, ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ।
दया, दवा, सेवा, ज्ञान, कीरतपुर साहिब और दुख की देखभाल।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
What useful skill could you learn that might help another person one day?
ਕਿਹੜਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁਨਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ?
कौन-सा लाभदायक हुनर तुम सीख सकते हो जो किसी दिन किसी और की मदद कर सके?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
What kind of garden is Guru Har Rai Ji remembered for maintaining?
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਕਿਹੜੇ ਬਾਗ਼ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
गुरु हरि राइ जी किस बाग को कायम रखने के लिए याद किए जाते हैं?
A garden of medicinal herbs.
ਦਵਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਬਾਗ਼।
दवा वाली जड़ी-बूटियों का बाग।
What value did this work express?
ਇਸ ਕੰਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ?
इस काम ने कौन-सा मूल्य प्रकट किया?
Practical compassion and seva.
ਅਮਲੀ ਦਇਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
व्यावहारिक दया और सेवा।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
Compassion becomes stronger when it is joined with useful knowledge.
ਦਇਆ ਓਦੋਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ।
दया तब और मजबूत हो जाती है जब यह लाभदायक ज्ञान से जुड़ जाए।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Compassion, medicine, seva, knowledge, Kiratpur Sahib, and care for suffering.
ਦਇਆ, ਦਵਾਈ, ਸੇਵਾ, ਗਿਆਨ, ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ।
दया, दवा, सेवा, ज्ञान, कीरतपुर साहिब और दुख की देखभाल।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को गलत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
The institutional scale is described mainly in Sikh historical tradition and SGPC biography; it should not be presented as a modern scientific research institute in the present-day sense.
ਇਸ ਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪੈਮਾਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
इसका संस्थागत पैमाना मुख्य रूप से सिख ऐतिहासिक परंपरा और श्रोमणी कमेटी की जीवनी में बताया गया है; इसे आज के अर्थ में आधुनिक वैज्ञानिक शोध संस्था के रूप में पेश नहीं करना चाहिए।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Learn practical skills that can help others, and use knowledge responsibly rather than only talking about kindness.
ਅਜਿਹੇ ਅਮਲੀ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖੋ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਆਲਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਿਆਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋ।
ऐसे व्यावहारिक हुनर सीखो जो दूसरों की मदद कर सकें, और केवल दयालुता की बातें करने के बजाय ज्ञान जिम्मेदारी से इस्तेमाल करो।