Sakhi 1384
Helping Dara Shikoh During Illnessਬਿਮਾਰੀ ਸਮੇਂ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੀ ਮਦਦबीमारी के समय दारा शिकोह की सहायता
Sikh tradition remembers Guru Har Rai Ji sending rare medicines that helped the Mughal prince Dara Shikoh recover from serious illness.
ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਦੁਰਲੱਭ ਦਵਾਈਆਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
सिख परंपरा याद करती है कि गुरु हरि राइ जी ने दुर्लभ दवाइयाँ भेजीं जिन्होंने मुगल शहजादे दारा शिकोह को गंभीर बीमारी से उबरने में मदद की।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Dara Shikoh, the eldest son of Emperor Shah Jahan, is remembered as intellectually open and interested in spiritual dialogue across traditions. Sikh historical tradition says that when he became seriously ill, medicines from Guru Har Rai Ji’s herbal resources were requested and supplied. Dara is then remembered as recovering. The lesson does not depend on claiming a miracle. Guru Ji helped someone from the Mughal royal family despite the difficult history between the Mughal state and the Sikh Gurus. Compassion was not limited to friends.
ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਤੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਫੇਰ ਦਾਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਹੁੰਦਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਸੇ ਕਰਾਮਾਤ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ। ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਔਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਜੀਅ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਦਇਆ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
दारा शिकोह, बादशाह शाहजहाँ का बड़ा पुत्र, बौद्धिक रूप से खुले विचारों वाला और विभिन्न परंपराओं के बीच आध्यात्मिक संवाद में रुचि रखने वाला याद किया जाता है। सिख ऐतिहासिक परंपरा कहती है कि जब वह गंभीर रूप से बीमार हो गया, तो गुरु हरि राइ जी के जड़ी-बूटी भंडार में से दवाइयाँ माँगी और दी गईं। फिर दारा को उबरता हुआ याद किया जाता है। यह शिक्षा किसी करामात के दावे पर निर्भर नहीं। मुगल हुकूमत और सिख गुरुओं के बीच कठिन इतिहास के बावजूद गुरु जी ने मुगल शाही परिवार के एक सदस्य की मदद की। दया केवल मित्रों तक सीमित नहीं थी।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Help should not be withheld simply because someone belongs to another group or family.
ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਟੋਲੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮਦਦ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
केवल इसलिए कि कोई दूसरे समूह या परिवार से संबंध रखता है, मदद रोकी नहीं जानी चाहिए।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
When you can safely help someone in need, do not let old grudges or group differences harden your heart.
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੋ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਰ ਜਾਂ ਟੋਲੀ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਿਓ।
जब तुम किसी जरूरतमंद की सुरक्षित ढंग से मदद कर सको, तो पुराने वैर या समूह के फर्क को अपने दिल को कठोर न बनाने दो।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Compassion, healing, Dara Shikoh, forgiveness, Sarbat da Bhala, and seva.
ਦਇਆ, ਇਲਾਜ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ, ਖਿਮਾ, ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
दया, इलाज, दारा शिकोह, क्षमा, सरबत दा भला और सेवा।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Why can helping an opponent or outsider require more character than helping a friend?
ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ?
किसी विरोधी या बाहरी की मदद करने के लिए मित्र की मदद से अधिक चरित्र की जरूरत क्यों पड़ सकती है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who is remembered as receiving medicine from Guru Har Rai Ji?
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਕੌਣ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
गुरु हरि राइ जी से दवा प्राप्त करता कौन याद किया जाता है?
Prince Dara Shikoh.
ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ।
शहजादा दारा शिकोह।
What is the main lesson of the tradition?
ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਬਕ ਕੀ ਹੈ?
इस परंपरा का मुख्य सबक क्या है?
Compassion can cross political and religious divisions.
ਦਇਆ ਸਿਆਸੀ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
दया राजनीतिक और धार्मिक विभाजनों को पार कर सकती है।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
Help should not be withheld simply because someone belongs to another group or family.
ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਟੋਲੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮਦਦ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
केवल इसलिए कि कोई दूसरे समूह या परिवार से संबंध रखता है, मदद रोकी नहीं जानी चाहिए।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी से कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Compassion, healing, Dara Shikoh, forgiveness, Sarbat da Bhala, and seva.
ਦਇਆ, ਇਲਾਜ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ, ਖਿਮਾ, ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ।
दया, इलाज, दारा शिकोह, क्षमा, सरबत दा भला और सेवा।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को गलत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
The medicinal cure is preserved in Sikh tradition and is not independently documented in enough detail to claim a medically verified cure.
ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਹੋਏ ਇਲਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਏਨੇ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਪੱਖੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਇਲਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕੇ।
दवा से हुए इलाज की बात सिख परंपरा में सँभाली हुई है और स्वतंत्र रूप से इतने विवरण के साथ दर्ज नहीं कि इसे चिकित्सकीय दृष्टि से प्रमाणित इलाज कहा जा सके।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
When you can safely help someone in need, do not let old grudges or group differences harden your heart.
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੋ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਰ ਜਾਂ ਟੋਲੀ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਿਓ।
जब तुम किसी जरूरतमंद की सुरक्षित ढंग से मदद कर सको, तो पुराने वैर या समूह के फर्क को अपने दिल को कठोर न बनाने दो।