Sakhi 1412
Returning to Kiratpur After the Northern Tourਉੱਤਰੀ ਦੌਰੇ ਮਗਰੋਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਾਪਸੀउत्तरी दौरे के बाद कीरतपुर वापसी
After strengthening sangats across the north, Guru Har Rai Ji returned to Kiratpur Sahib, where the final political challenge of his life soon arrived.
ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਰਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਸਿਆਸੀ ਚੁਣੌਤੀ ਆ ਗਈ।
उत्तर में संगतों को मज़बूत करने के बाद, गुरु हरि राय जी कीरतपुर साहिब लौटे, जहाँ शीघ्र ही उनके जीवन की आख़िरी राजनीतिक चुनौती आ गई।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
The northern tour linked sangats from Punjab into Kashmir and Jammu. By the end of 1660, Guru Har Rai Ji was again centred at Kiratpur Sahib. The travel demonstrated that his Guruship was not passive. Even without major warfare, Guru Ji spent energy organizing, teaching, and maintaining a geographically wide Sikh network. Soon, Mughal suspicion over Dara Shikoh and allegations about Sikh scripture would bring a royal summons. The final stage of Guru Ji’s life would test both courage and fidelity to Gurbani.
ਉੱਤਰੀ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਜੰਮੂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ। ਸੰਨ 1660 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਫੇਰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਟਿਕ ਗਏ। ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਨੇ ਵਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੁਸਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿੱਖ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ, ਸਿਖਾਉਣ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਲਾਈ। ਛੇਤੀ ਹੀ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਬਾਰੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ੱਕ ਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਸੱਦਾ ਲੈ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ ਦਲੇਰੀ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੇਗਾ।
उत्तरी यात्रा ने पंजाब से कश्मीर और जम्मू तक की संगतों को जोड़ा। सन 1660 के अंत तक, गुरु हरि राय जी फिर कीरतपुर साहिब में टिक गए। इस सफ़र ने दिखाया कि उनकी गुरगद्दी सुस्त नहीं थी। बड़े युद्ध के बिना भी, गुरु जी ने भौगोलिक रूप से विशाल सिख ताने-बाने को संगठित करने, सिखाने और कायम रखने में शक्ति लगाई। शीघ्र ही, दारा शिकोह के बारे में मुग़ल शक और सिख धर्म-ग्रंथ के बारे में आरोप एक शाही बुलावा ले आए। गुरु जी के जीवन का आख़िरी चरण दिलेरी और गुरबाणी के प्रति वफ़ादारी, दोनों की परख करेगा।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Quiet service can be demanding and far-reaching even when it is not dramatic.
ਸ਼ਾਂਤ ਸੇਵਾ ਓਦੋਂ ਵੀ ਕਠਿਨ ਤੇ ਦੂਰ-ਰਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਾਟਕੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
शांत सेवा तब भी कठिन और दूर-रस हो सकती है जब वह नाटकीय न हो।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Do not measure important work only by conflict or publicity. Teaching, visiting, organizing, and caring also build history.
ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਟਕਰਾਅ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਣੋ। ਸਿਖਾਉਣਾ, ਮਿਲਣਾ, ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਦੇ ਹਨ।
अहम कार्य को केवल टकराव या प्रसिद्धि से मत नापो। सिखाना, मिलना, संगठित करना और संभाल भी इतिहास रचते हैं।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Kiratpur Sahib, parchar, travel, organization, sangat, and responsibility.
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਪ੍ਰਚਾਰ, ਯਾਤਰਾ, ਸੰਗਠਨ, ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ।
कीरतपुर साहिब, प्रचार, यात्रा, संगठन, संगत और ज़िम्मेदारी।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Which kinds of important work often happen without much public attention?
ਕਿਹੜੇ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤੀ ਜਨਤਕ ਤਵੱਜੋ ਬਿਨਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
कौन-से अहम कार्य अक्सर अधिक सार्वजनिक ध्यान के बिना होते हैं?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Where did Guru Har Rai Ji return after the northern tour?
ਉੱਤਰੀ ਯਾਤਰਾ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਪਰਤੇ?
उत्तरी यात्रा के बाद गुरु हरि राय जी कहाँ लौटे?
Kiratpur Sahib.
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ।
कीरतपुर साहिब।
What major challenge soon followed?
ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਆਈ?
शीघ्र ही कौन-सी बड़ी चुनौती आई?
A summons connected with Emperor Aurangzeb and questions about Dara Shikoh and Sikh scripture.
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਤੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੱਦਾ।
बादशाह औरंगज़ेब से जुड़ा और दारा शिकोह तथा सिख धर्म-ग्रंथ के बारे में सवालों वाला एक बुलावा।
What is the main moral of this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?
इस साखी का मुख्य शिक्षा-सार क्या है?
Quiet service can be demanding and far-reaching even when it is not dramatic.
ਸ਼ਾਂਤ ਸੇਵਾ ਓਦੋਂ ਵੀ ਕਠਿਨ ਤੇ ਦੂਰ-ਰਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਾਟਕੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
शांत सेवा तब भी कठिन और दूर-रस हो सकती है जब वह नाटकीय न हो।
What Sikh value or teaching connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ?
इस साखी के साथ कौन-सा सिख मूल्य या शिक्षा जुड़ती है?
Kiratpur Sahib, parchar, travel, organization, sangat, and responsibility.
ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਪ੍ਰਚਾਰ, ਯਾਤਰਾ, ਸੰਗਠਨ, ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ।
कीरतपुर साहिब, प्रचार, यात्रा, संगठन, संगत और ज़िम्मेदारी।
What should we be careful not to misunderstand about this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
इस साखी के बारे में हमें किस बात को ग़लत न समझने का ध्यान रखना चाहिए?
This entry summarizes the end of a documented travel sequence rather than claiming a single dated ceremonial return.
ਇਹ ਇੰਦਰਾਜ ਇੱਕ ਦਰਜ ਯਾਤਰਾ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲੀ ਰਸਮੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
यह प्रविष्टि एक दर्ज यात्रा-क्रम के अंत का सार देती है, किसी एक तारीख़ वाली रस्मी वापसी का दावा नहीं करती।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Do not measure important work only by conflict or publicity. Teaching, visiting, organizing, and caring also build history.
ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਟਕਰਾਅ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਣੋ। ਸਿਖਾਉਣਾ, ਮਿਲਣਾ, ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਦੇ ਹਨ।
अहम कार्य को केवल टकराव या प्रसिद्धि से मत नापो। सिखाना, मिलना, संगठित करना और संभाल भी इतिहास रचते हैं।