Sakhi 157
Mata Gujri Ji and the Chhote Sahibzadeਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇमाता गुजरी जी और छोटे साहिबज़ादे
After the separation at Sarsa, Mata Gujri Ji stayed with the younger Sahibzade. In hardship, she gave them courage, faith, and love for Vaheguru.
ਸਰਸਾ ਵਿਖੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ।
सरसा में विछोड़े के बाद, माता गुजरी जी छोटे साहिबज़ादों के साथ रहीं। कठिन समय में, उन्होंने साहिबज़ादों को हौसला, विश्वास और वाहिगुरू के लिए प्रेम दिया।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
After leaving Anandpur Sahib, Guru Gobind Singh Sahib Ji’s family and Sikhs were separated near the Sarsa River. Mata Gujri Ji, the mother of Guru Gobind Singh Sahib Ji, was separated with the younger Sahibzade, Sahibzada Zorawar Singh Ji and Sahibzada Fateh Singh Ji. They faced a very hard time. The journey was difficult. The weather was harsh. They had been separated from Guru Sahib and the rest of the family. But Mata Gujri Ji did not let fear destroy their faith. She comforted the young Sahibzade. She reminded them of the Guru’s path. She helped them remember Vaheguru and stay strong. Later, they were taken to Sirhind and kept in harsh conditions. Even there, Mata Gujri Ji remained spiritually strong. She did not teach them fear. She taught them dignity. This sakhi teaches the power of a faithful grandmother and mother figure. Mata Gujri Ji’s courage shaped the hearts of the Chhote Sahibzade. Her love was full of Naam and Chardi Kala. For children, this story teaches respect for elders. Sometimes elders carry strength that protects the whole family. Their words can give courage in difficult times. Mata Gujri Ji teaches that faith passed from one generation to another can become unbreakable.
ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਸਨ, ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸਮਾਂ ਵੇਖਿਆ। ਸਫ਼ਰ ਬੜਾ ਕਠਿਨ ਸੀ। ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪਰ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨੇ ਡਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਰਾਹ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਵੀ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨ ਸਿਖਾਈ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਭਰੀ ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਨੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਘੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਨਾਮ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਡੇ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਦਿੱਤਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਟੁੱਟ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
आनंदपुर साहिब छोड़ने के बाद, गुरू गोबिंद सिंघ साहिब जी का परिवार और सिख सरसा नदी के पास बिछड़ गए। माता गुजरी जी, जो गुरू गोबिंद सिंघ साहिब जी की माता थीं, छोटे साहिबज़ादों, साहिबज़ादा ज़ोरावर सिंघ जी और साहिबज़ादा फ़तह सिंघ जी के साथ बिछड़ गईं। उन्होंने बहुत कठिन समय देखा। सफ़र बहुत कठिन था। मौसम बहुत सख़्त था। वे गुरू साहिब और बाकी परिवार से बिछड़ चुके थे। पर माता गुजरी जी ने डर को उनके विश्वास को नष्ट नहीं करने दिया। उन्होंने छोटे साहिबज़ादों को धीरज दिया। उन्होंने उन्हें गुरू का मार्ग याद कराया। उन्होंने उन्हें वाहिगुरू को याद रखने और मज़बूत रहने में मदद की। बाद में, उन्हें सरहिंद ले जाया गया और सख़्त हालात में रखा गया। वहाँ भी, माता गुजरी जी आत्मिक रूप से मज़बूत रहीं। उन्होंने उन्हें डर नहीं सिखाया। उन्होंने उन्हें गरिमा सिखाई। यह साखी एक विश्वास भरी दादी और माता की शक्ति सिखाती है। माता गुजरी जी के हौसले ने छोटे साहिबज़ादों के दिलों को गढ़ा। उनका प्रेम नाम और चढ़दी कला से भरपूर था। बच्चों के लिए, यह कहानी बड़ों का आदर सिखाती है। कई बार बड़े ऐसी शक्ति रखते हैं जो पूरे परिवार की रक्षा करती है। उनके शब्द कठिन समय में हौसला दे सकते हैं। माता गुजरी जी सिखाती हैं कि एक पीढ़ी से दूसरी पीढ़ी तक दिया गया विश्वास अटूट बन सकता है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Faithful elders can give children great courage.
ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਭਰੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
विश्वास भरे बड़े बच्चों को बहुत बड़ा हौसला दे सकते हैं।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Listen to the wisdom of elders who guide you toward truth, courage, and Vaheguru.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਸੁਣੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ, ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵੱਲ ਸੇਧ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
उन बड़ों की समझदारी सुनो जो तुम्हें सच, हौसले और वाहिगुरू की ओर मार्गदर्शन देते हैं।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
This sakhi connects with Naam, Chardi Kala, family faith, courage, hukam, and trust in Vaheguru.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਨਾਮ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਹੌਸਲੇ, ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी नाम, चढ़दी कला, पारिवारिक विश्वास, हौसले, हुकम और वाहिगुरू में भरोसे से जुड़ती है।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Who in your family helps you remember courage and Vaheguru?
ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?
तुम्हारे परिवार में कौन तुम्हें हौसला और वाहिगुरू याद रखने में मदद करता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Who was with the Chhote Sahibzade after the separation at Sarsa?
ਸਰਸਾ ਵਿਖੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੌਣ ਸੀ?
सरसा में विछोड़े के बाद छोटे साहिबज़ादों के साथ कौन थीं?
Mata Gujri Ji was with them.
ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਨ।
माता गुजरी जी उनके साथ थीं।
Who were the Chhote Sahibzade?
ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਕੌਣ ਸਨ?
छोटे साहिबज़ादे कौन थे?
They were Sahibzada Zorawar Singh Ji and Sahibzada Fateh Singh Ji.
ਉਹ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਨ।
वे साहिबज़ादा ज़ोरावर सिंघ जी और साहिबज़ादा फ़तह सिंघ जी थे।
What did Mata Gujri Ji give them?
ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦਿੱਤਾ?
माता गुजरी जी ने उन्हें क्या दिया?
She gave them courage, faith, and reminders of Vaheguru.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿੱਤੀ।
उन्होंने उन्हें हौसला, विश्वास और वाहिगुरू की याद दी।
What moral does this sakhi teach?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
यह साखी क्या शिक्षा देती है?
It teaches that faithful elders can give children great courage.
ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਭਰੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
यह सिखाती है कि विश्वास भरे बड़े बच्चों को बहुत बड़ा हौसला दे सकते हैं।
What Sikh value connects with this sakhi?
ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ?
कौन सा सिख मूल्य इस साखी से जुड़ता है?
This sakhi connects with Naam, Chardi Kala, hukam, family faith, and courage.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਨਾਮ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਹੁਕਮ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी नाम, चढ़दी कला, हुकम, पारिवारिक विश्वास और हौसले से जुड़ती है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
Children can respect elders, listen to wise guidance, remember Vaheguru, and stay brave in difficulty.
ਬੱਚੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਿਆਣੀ ਸੇਧ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
बच्चे बड़ों का आदर कर सकते हैं, समझदार मार्गदर्शन सुन सकते हैं, वाहिगुरू को याद कर सकते हैं, और कठिन समय में बहादुर रह सकते हैं।