Sakhi 880
Surdas Ji Places the Mind in the Divine Handsਸੂਰਦਾਸ ਜੀ ਮਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਦੇ ਹਨसूरदास जी मन को परमात्मा के हाथों में सौंपते हैं
The concluding line of Guru Arjan Sahib Ji’s shabad remembers Surdas as one whose mind has been taken into Divine care, giving him spiritual support in this world and beyond.
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਤੁਕ ਸੂਰਦਾਸ ਨੂੰ ਉਸ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
गुरु अरजन साहिब जी के शबद की अंतिम पंक्ति सूरदास को उस व्यक्ति के रूप में याद करती है जिसका मन परमात्मा की देखभाल में ले लिया गया है, जो उसे इस लोक और परलोक में आध्यात्मिक सहारा देती है।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Arjan Sahib Ji’s shabad concludes by naming Surdas. The shabad teaches that the spiritually oriented person leaves all other dependency and attaches consciousness to the Beautiful Divine. Guru Arjan Sahib Ji then says that the mind of Surdas has been taken into the Divine hands and that support has been given in this world and beyond. The line does not praise worldly achievement. It praises surrender. To place the mind in Divine hands means allowing Guru wisdom to guide thought, conduct, relationships, speech, and desire. It does not mean refusing practical responsibility. A person still studies. Works. Seeks medical help. Uses legal protection. Cares for family. Makes responsible plans. Surrender means that ego no longer claims complete control or ownership. The seeker acts responsibly while trusting Ik Oankar. This provides the strongest Gurbani linked conclusion to the Pothi section on Bhagat Surdas Ji.
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸੂਰਦਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੇਧਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰ ਸਾਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਸੁੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਦਾਸ ਦਾ ਮਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਕ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਨੂੰ ਸੋਚ, ਆਚਰਣ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਦੇਣਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵਿਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਫਿਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਉਮੈ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਕਾਬੂ ਜਾਂ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਖੋਜੀ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ ਬਾਰੇ ਪੋਥੀ ਦੇ ਭਾਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਿੱਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
गुरु अरजन साहिब जी का शबद सूरदास का नाम लेकर समाप्त होता है। यह शबद सिखाता है कि आध्यात्मिक रूप से उन्मुख व्यक्ति अन्य सारी निर्भरता छोड़कर अपनी सुरति सुंदर परमात्मा से जोड़ लेता है। फिर गुरु अरजन साहिब जी कहते हैं कि सूरदास का मन परमात्मा के हाथों में ले लिया गया है और इस लोक तथा परलोक में सहारा दिया गया है। यह पंक्ति सांसारिक उपलब्धि की प्रशंसा नहीं करती। यह समर्पण की प्रशंसा करती है। मन को परमात्मा के हाथों में सौंपने का अर्थ है गुरु के ज्ञान को विचार, आचरण, संबंधों, वाणी और इच्छा को दिशा देने देना। इसका अर्थ व्यावहारिक ज़िम्मेदारी से इनकार करना नहीं है। व्यक्ति फिर भी पढ़ता है। काम करता है। चिकित्सा सहायता लेता है। कानूनी सुरक्षा का प्रयोग करता है। परिवार की देखभाल करता है। ज़िम्मेदार योजनाएँ बनाता है। समर्पण का अर्थ है कि अहंकार अब पूर्ण नियंत्रण या स्वामित्व का दावा नहीं करता। खोजी इक ओंकार पर भरोसा करते हुए ज़िम्मेदारी से कार्य करता है। यह भगत सूरदास जी पर पोथी के भाग का सबसे मज़बूत गुरबाणी से जुड़ा निष्कर्ष देता है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
Spiritual surrender places the mind under Divine wisdom rather than ego.
ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਮਰਪਣ ਮਨ ਨੂੰ ਹਉਮੈ ਦੀ ਥਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਹੇਠ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
आध्यात्मिक समर्पण मन को अहंकार के बजाय परमात्मा के ज्ञान के अधीन रखता है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Act responsibly while trusting Ik Oankar and following Guru wisdom.
ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੋ।
इक ओंकार पर भरोसा करते हुए और गुरु के ज्ञान का पालन करते हुए ज़िम्मेदारी से कार्य करो।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
Guru Arjan Sahib Ji’s concluding reference to Surdas in Raag Sarang, Ang 1253.
ਰਾਗ ਸਾਰੰਗ, ਅੰਗ 1253 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੂਰਦਾਸ ਬਾਰੇ ਆਖ਼ਰੀ ਹਵਾਲਾ।
राग सारंग, अंग 1253 में गुरु अरजन साहिब जी का सूरदास के बारे में अंतिम संदर्भ।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
Which part of your conduct still follows ego rather than Guru wisdom?
ਤੁਹਾਡੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਥਾਂ ਹਉਮੈ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?
आपके आचरण का कौन-सा भाग अब भी गुरु के ज्ञान के बजाय अहंकार का पालन करता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Whom does the concluding line name?
ਆਖ਼ਰੀ ਤੁਕ ਕਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ?
अंतिम पंक्ति किसका नाम लेती है?
It names Surdas.
ਇਹ ਸੂਰਦਾਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
यह सूरदास का नाम लेती है।
Where has Surdas’s mind been placed?
ਸੂਰਦਾਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
सूरदास का मन कहाँ रखा गया है?
It has been placed in Divine care.
ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
यह परमात्मा की देखभाल में रखा गया है।
Does surrender mean avoiding responsibility?
ਕੀ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੈ?
क्या समर्पण का अर्थ ज़िम्मेदारी से बचना है?
No. A person must still act honestly and responsibly.
ਨਹੀਂ। ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
नहीं। व्यक्ति को फिर भी ईमानदारी और ज़िम्मेदारी से कार्य करना चाहिए।
What should guide the surrendered mind?
ਸਮਰਪਿਤ ਮਨ ਨੂੰ ਕੀ ਸੇਧ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
समर्पित मन को क्या दिशा देनी चाहिए?
Guru wisdom, Naam, humility, truth, and compassion should guide it.
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਆਣਪ, ਨਾਮ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਦਯਾ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
गुरु का ज्ञान, नाम, नम्रता, सच और करुणा इसे दिशा देनी चाहिए।
What support is described?
ਕਿਹੜਾ ਸਹਾਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
कौन-सा सहारा वर्णित है?
The shabad describes Divine support in this world and beyond.
ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
शबद इस लोक और परलोक में परमात्मा के सहारे का वर्णन करता है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अमल में ला सकते हैं?
Children can remember Vaheguru, seek guidance, and make responsible choices.
ਬੱਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸੇਧ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਚੋਣਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
बच्चे वाहेगुरु को याद कर सकते हैं, दिशा ले सकते हैं, और ज़िम्मेदार चुनाव कर सकते हैं।