HG-311
Gurdwara Sri Guru Har Rai Sahib Patshahi Satvin, Dusanjh Khurdਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸੱਤਵੀਂ, ਦੁਸਾਂਝ ਖੁਰਦGurdwara Sri Guru Har Rai Sahib Patshahi Satvin, Dusanjh Khurd
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸੱਤਵੀਂ, ਦੁਸਾਂਝ ਖੁਰਦ
Shaheed Bhagat Singh Nagar, Punjab, Indiaਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤशहीद भगत सिंह नगर, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Har Rai Sahib Ji; local sangatਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤगुरु हर राय साहिब जी; स्थानीय संगत
- Periodਸਮਾਂकाल
- Seventeenth-century Guru Har Rai association; older shrine; major rebuilding in 1940ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸੰਬੰਧ; ਪੁਰਾਣਾ ਅਸਥਾਨ; 1940 ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀसत्रहवीं सदी का गुरु हर राय संबंध; पुराना गुरुद्वारा; 1940 का बड़ा पुनर्निर्माण
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Guru-associated historical shrine / Doaba parchar-route siteਗੁਰੂ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ / ਦੋਆਬਾ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਮਾਰਗ ਥਾਂगुरु से जुड़ा ऐतिहासिक गुरुद्वारा · दोआबा प्रचार मार्ग का स्थान
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Active historical gurdwara; current district administration lists Gurdwara Guru Har Rai Ji, Dosanj Khurd.ਚਾਲੂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ; ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ, ਦੋਸਾਂਝ ਖ਼ੁਰਦ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।सक्रिय ऐतिहासिक गुरुद्वारा; वर्तमान जिला प्रशासन गुरुद्वारा गुरु हर राय जी, दोसांझ खुर्द सूचीबद्ध करता है।
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Exact entrance pin pending Pothi verification.
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
Dusanjh Khurd is an established Seventh-Guru shrine south of Banga. The Sikh Encyclopedia identifies the gurdwara by name and records a major 1940 rebuilding on the site of an older shrine.
ਦੁਸਾਂਝ ਖ਼ੁਰਦ ਬੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਸੱਤਵੇਂ-ਗੁਰੂ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ 1940 ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
दुसांझ खुर्द बंगा से दक्षिण एक स्थापित सातवें-गुरु गुरुद्वारा है। सिख विश्वकोश इस गुरुद्वारे का नाम लेता है और एक पुराने गुरुद्वारे के स्थान पर 1940 का बड़ा पुनर्निर्माण अंकित करता है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The site fills an important evidentiary gap in the Doaba route: it confirms that a distinct historical shrine dedicated to Guru Har Rai survived locally even where the standard entry does not preserve a detailed narrative of the Guru’s halt. Pothi should distinguish “documented shrine dedication” from “documented event detail.”
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਦੋਆਬਾ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਬੂਤੀ ਖੱਪਾ ਭਰਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਰਿਹਾ, ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇੰਦਰਾਜ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਠਹਿਰਾਅ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਵਿਰਤਾਂਤ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਦਾ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ "ਦਰਜ ਅਸਥਾਨ ਸਮਰਪਣ" ਨੂੰ "ਦਰਜ ਘਟਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ" ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
यह स्थान दोआबा मार्ग की एक महत्वपूर्ण साक्ष्य रिक्ति भरता है: यह पुष्टि करता है कि गुरु हर राय जी को समर्पित एक भिन्न ऐतिहासिक गुरुद्वारा स्थानीय रूप से बचा रहा, भले ही मानक प्रविष्टि गुरु जी के पड़ाव का विस्तृत वर्णन सुरक्षित न रखती हो। पोथी को "प्रलेखित गुरुद्वारा समर्पण" और "प्रलेखित घटना विवरण" में अंतर रखना चाहिए।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
The standard Sikh reference entry identifies Dusanjh Khurd as the location of Gurdwara Guru Har Rai Sahib Patshahi Satvin, dedicated to the Seventh Guru.
In 1940 the local sangat raised a new building on the site of the older shrine. This establishes continuity of sacred location while also making clear that the current main fabric is not seventeenth century.
The later complex included a central hall, another hall added subsequently, residential quarters and Guru ka Langar.
The district administration continues to list the Guru Har Rai gurdwara at Dosanjh Khurd among the area’s religious places.
ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ-ਇੰਦਰਾਜ ਦੁਸਾਂਝ ਖ਼ੁਰਦ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸੱਤਵੀਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
1940 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਉਸਾਰੀ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਢਾਂਚਾ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਹਾਲ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਾਲ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੋਸਾਂਝ ਖ਼ੁਰਦ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
मानक सिख संदर्भ प्रविष्टि दुसांझ खुर्द को गुरुद्वारा गुरु हर राय साहिब पातशाही सातवीं का स्थान बताती है, जो सातवें पातशाह को समर्पित है।
1940 में स्थानीय संगत ने पुराने गुरुद्वारे के स्थान पर एक नई इमारत बनाई। इससे पावन स्थान की निरंतरता स्थापित होती है और यह भी स्पष्ट होता है कि वर्तमान मुख्य इमारत सत्रहवीं सदी की नहीं है।
बाद के परिसर में एक केंद्रीय हॉल, बाद में जोड़ा गया एक और हॉल, रिहायशी कमरे और गुरु का लंगर शामिल हैं।
जिला प्रशासन दोसांझ खुर्द के गुरु हर राय गुरुद्वारे को इस क्षेत्र के धार्मिक स्थानों में सूचीबद्ध करता रहता है।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
A historical shrine dedicated to Guru Har Rai Sahib Ji was preserved at Dusanjh Khurd and rebuilt by the local sangat in 1940 on the older sacred site.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਦੁਸਾਂਝ ਖ਼ੁਰਦ ਵਿਖੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1940 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ।
गुरु हर राय साहिब जी को समर्पित एक ऐतिहासिक गुरुद्वारा दुसांझ खुर्द में सुरक्षित रहा और 1940 में स्थानीय संगत ने उसी पुराने पावन स्थान पर उसे फिर बनाया।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
Guru Har Rai Sahib Ji; Dusanjh Khurd sangat; later SGPC-linked management.
ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਦੁਸਾਂਝ ਖ਼ੁਰਦ ਦੀ ਸੰਗਤ; ਬਾਅਦ ਦਾ ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ.-ਜੁੜਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ।
गुरु हर राय साहिब जी; दुसांझ खुर्द की संगत; बाद का शिरोमणि कमेटी से जुड़ा प्रबंध।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Older shrine-site beneath the 1940 rebuilding phase.
• Central congregational hall with Guru Granth Sahib seated on a raised dais.
• Later additional hall, residential quarters and Guru ka Langar.
• 1940 ਦੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੀ ਪੜਾਅ ਹੇਠਲਾ ਪੁਰਾਣੀ ਅਸਥਾਨ-ਥਾਂ।
• ਉੱਚੇ ਥੜ੍ਹੇ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਗਤੀ ਹਾਲ।
• ਬਾਅਦ ਦਾ ਵਾਧੂ ਹਾਲ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ।
• 1940 के पुनर्निर्माण चरण के नीचे का पुराना गुरुद्वारा स्थान।
• केंद्रीय दीवान हॉल जिसमें ऊँचे स्थान पर गुरु ग्रंथ साहिब जी का प्रकाश है।
• बाद का अतिरिक्त हॉल, रिहायशी कमरे और गुरु का लंगर।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
The physical sacred site predates the 1940 structure. The present/modern complex should be described as a rebuilding of the older shrine, not as original Guru-period architecture.
ਭੌਤਿਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 1940 ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ/ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅਸਲ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਵਜੋਂ।
यह भौतिक पावन स्थान 1940 के ढाँचे से पुराना है। वर्तमान · आधुनिक परिसर को उस पुराने गुरुद्वारे का पुनर्निर्माण बताना चाहिए, मूल गुरु-कालीन स्थापत्य नहीं।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• Guru Har Rai period: The village becomes associated with Guru Har Rai Sahib Ji and a shrine preserves the association. • Before 1940: An older historical shrine stands at the site. • 1940: Local sangat raises a new gurdwara building on the older shrine site. • Later 20th century: Additional hall and service facilities expand the complex. • Present: The shrine remains publicly listed as a Guru Har Rai historical gurdwara.
• ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਕਾਲ: ਪਿੰਡ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। • 1940 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ: ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। • 1940: ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਪੁਰਾਣੇ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਮਾਰਤ ਉਸਾਰਦੀ ਹੈ। • ਬਾਅਦ ਦੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ: ਵਾਧੂ ਹਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਮੂਹ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। • ਵਰਤਮਾਨ: ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
• गुरु हर राय काल: यह गाँव गुरु हर राय साहिब जी से जुड़ता है और एक गुरुद्वारा उस संबंध को सुरक्षित रखता है। • 1940 से पहले: इस स्थान पर एक पुराना ऐतिहासिक गुरुद्वारा खड़ा है। • 1940: स्थानीय संगत पुराने गुरुद्वारा स्थान पर एक नई इमारत बनाती है। • 20वीं सदी का बाद का भाग: अतिरिक्त हॉल और सेवा सुविधाएँ इस परिसर को बढ़ाती हैं। • वर्तमान: यह गुरुद्वारा सार्वजनिक रूप से गुरु हर राय के ऐतिहासिक गुरुद्वारे के रूप में सूचीबद्ध रहता है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-310 - Pharala
• HG-312 - Danda Sahib, Sandhvan
• HG-313 - Nanaksar Sahib, Hakimpur
• HG-275 - Hadiabad (cross-link only)
• HG-310 · ਫਰਾਲਾ
• HG-312 · ਡੰਡਾ ਸਾਹਿਬ, ਸੰਧਵਾਂ
• HG-313 · ਨਾਨਕਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਹਕੀਮਪੁਰ
• HG-275 · ਹਾਦੀਆਬਾਦ (ਸਿਰਫ਼ ਆਪਸੀ-ਜੋੜ)
• HG-310, फरला
• HG-312, डंडा साहिब, संधवाँ
• HG-313, नानकसर साहिब, हकीमपुर
• HG-275, हदियाबाद (केवल कड़ी)
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Use the current gurdwara as the visitor target after verifying its exact entrance and parking gate.
ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨਾਰਥੀ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ, ਇਸ ਦੇ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼-ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਗੇਟ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
सटीक प्रवेश और गाड़ी खड़ी करने का द्वार सत्यापित करने के बाद वर्तमान गुरुद्वारे को दर्शक लक्ष्य बनाएँ।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• The Encyclopedia entry is strong for shrine identity and rebuilding history but sparse on the exact Guru-visit episode. Pothi should preserve that distinction.
• Dosanjh and Dusanjh are spelling variants for the same locality; keep one permanent record.
• ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਇੰਦਰਾਜ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਪਰ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਗੁਰੂ-ਫੇਰੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• ਦੋਸਾਂਝ ਅਤੇ ਦੁਸਾਂਝ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ; ਇੱਕ ਹੀ ਪੱਕਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ।
• विश्वकोश की प्रविष्टि गुरुद्वारा पहचान और पुनर्निर्माण इतिहास के लिए सुदृढ़ है परंतु गुरु-यात्रा के सटीक प्रसंग पर कम है। पोथी को यह अंतर सुरक्षित रखना चाहिए।
• दोसांझ और दुसांझ एक ही स्थान की वर्तनी भेद हैं; एक ही स्थायी अभिलेख रखें।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. The Sikh Encyclopedia - Dusanjh Khurd - https://www.thesikhencyclopedia.com/dusanjh-khurd/2. Shaheed Bhagat Singh Nagar District - Places of Interest - https://nawanshahr.nic.in/places-of-interest/