HG-463

Gurdwara Tap Asthan Mai Bhago Ji, Janwada (Jinvara), Bidarਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ, ਜਨਵਾੜਾ (ਜਿਨਵਾਰਾ), ਬੀਦਰGurdwara Tap Asthan Mai Bhago Ji, Janwada (Jinvara), Bidar

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ, ਜਨਵਾੜਾ (ਜਿਨਵਾਰਾ), ਬੀਦਰ

Karnataka, Indiaਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤकर्नाटक, भारत

Guru Gobind Singh Jiਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀगुरु गोबिंद सिंह जी

Locationਟਿਕਾਣਾस्थान: Janwada / Jinwada (Jinvara), about 11 km from Bidar, KarnatakaJanwada / Jinwada (Jinvara), about 11 km from Bidar, Karnatakaजनवाड़ा / जिनवाड़ा (जिनवारा), बीदर से लगभग 11 km दूर, कर्नाटक
Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित: Mai Bhago Jiਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀमाई भागो जी
Also associatedਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤअन्य संबंधित: Guru Gobind Singh Ji legacy; Gurdwara Sri Nanak Jhira Sahib management / Bidar Sikh heritageਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ; ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਬੰਧ / ਬੀਦਰ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤगुरु गोबिंद सिंह जी की विरासत; गुरुद्वारा श्री नानक झिरा साहिब प्रबंधन / बीदर सिख विरासत
Periodਸਮਾਂकाल: Post-1708; Mai Bhago Ji’s later Deccan residence and meditation period after leaving Nanded1708 ਤੋਂ ਬਾਅਦ; ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂਦੇੜ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦਾ ਵਾਸਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੌਰ1708 के बाद; नांदेड़ छोड़ने के पश्चात माई भागो जी का परवर्ती दक्खनी निवास और तप-काल
Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार: Distinct historical house-site converted into a gurdwara; separate from Bunga Mai Bhago in Nanded.ਵੱਖਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਰ-ਥਾਂ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਨਾਂਦੇੜ ਦੇ ਬੁੰਗਾ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਤੋਂ ਵੱਖ।एक अलग ऐतिहासिक गृह-स्थल जिसे गुरुद्वारे में बदल दिया गया; नांदेड़ के बुंगा माई भागो से भिन्न।
Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति: Active heritage gurdwara at Janwada. Karnataka Tourism currently recognizes the site and identifies it as the house/place where Mai Bhago spent her later life.ਜਨਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਸਰਗਰਮ ਵਿਰਾਸਤੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ। ਕਰਨਾਟਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਘਰ/ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਅਦ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ।जनवाड़ा में सक्रिय विरासत गुरुद्वारा। कर्नाटक पर्यटन वर्तमान में इस स्थल को मान्यता देता है और इसे वह घर/स्थान बताता है जहाँ माई भागो ने अपना परवर्ती जीवन बिताया।
Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक: Pending precise institutional / field verification

Historical significanceਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾऐतिहासिक महत्ता

After Guru Gobind Singh Ji’s passing at Nanded, Mai Bhago Ji retired farther south and settled at Jinvara/Janwada near Bidar. Standard Sikh reference literature states that her hut was preserved and later converted into Gurdwara Tap Asthan Mai Bhago. This site completes the physical Mai Bhago chain from Muktsar to Nanded to the later Deccan residence.

ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬੀਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜਿਨਵਾੜਾ/ਜਨਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਵਸ ਗਏ। ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਥਾਂ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਵਾਸੇ ਤੱਕ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

नांदेड़ में गुरु गोबिंद सिंह जी के जोती जोत समाने के बाद माई भागो जी और दक्षिण की ओर चली गईं और बीदर के निकट जिनवारा/जनवाड़ा में बस गईं। मानक सिख संदर्भ साहित्य बताता है कि उनकी कुटिया सुरक्षित रखी गई और बाद में उसे गुरुद्वारा तप अस्थान माई भागो में बदल दिया गया। यह स्थल मुक्तसर से नांदेड़ और फिर परवर्ती दक्खनी निवास तक की माई भागो शृंखला को भौतिक रूप से पूरा करता है।

Source-confidence noteSource-confidence noteस्रोत-विश्वसनीयता टिप्पणी

The existence of the shrine and Mai Bhago association are supported by both Sikh reference literature and current Karnataka Tourism. The exact year she moved to Janwada and the duration of her residence should remain unspecified unless stronger chronological evidence is found.

ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਸੰਬੰਧ ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਰਨਾਟਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਥਿਤ ਹਨ। ਜਿਸ ਸਹੀ ਸਾਲ ਉਹ ਜਨਵਾੜਾ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਸੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਣ-ਦੱਸੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਕ੍ਰਮ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਾ ਮਿਲੇ।

दरबार के अस्तित्व और माई भागो से संबंध को सिख संदर्भ साहित्य तथा वर्तमान कर्नाटक पर्यटन, दोनों का समर्थन प्राप्त है। वे किस वर्ष जनवाड़ा गईं और वहाँ कितने समय रहीं, यह तब तक अनिर्दिष्ट रहना चाहिए जब तक अधिक ठोस कालक्रमिक प्रमाण न मिले।

Database / duplicate controlDatabase / duplicate controlडेटाबेस / दोहराव नियंत्रण

Never merge HG-463 with HG-460 Bunga Mai Bhago at Nanded. They mark different phases and different physical places. “Janwada,” “Jinwada” and “Jinvara” should be treated as locality/name variants for the same Bidar-area site.

HG-463 ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਂਦੇੜ ਦੇ HG-460 ਬੁੰਗਾ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲਾਓ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੌਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੌਤਿਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। "ਜਨਵਾੜਾ", "ਜਿਨਵਾੜਾ" ਅਤੇ "ਜਿਨਵਾਰਾ" ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਬੀਦਰ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ/ਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ-ਭੇਦ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

HG-463 को नांदेड़ के HG-460 बुंगा माई भागो के साथ कभी न मिलाएँ। ये दोनों भिन्न चरणों और भिन्न भौतिक स्थानों को चिह्नित करते हैं। “जनवाड़ा”, “जिनवाड़ा” और “जिनवारा” को बीदर क्षेत्र के इसी एक स्थल के स्थान/नाम रूपांतर माना जाना चाहिए।

Route / chronology noteRoute / chronology noteमार्ग / कालक्रम टिप्पणी

This is a post-Guru continuation site rather than part of Guru Gobind Singh Ji’s travel route. Cross-link to HG-460 and HG-464 Guru Nanak Jhira, which Mai Bhago is recorded as visiting frequently.

ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ HG-460 ਅਤੇ HG-464 ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਦਾ ਅਕਸਰ ਜਾਣਾ ਦਰਜ ਹੈ।

यह गुरु गोबिंद सिंह जी के यात्रा-मार्ग का हिस्सा नहीं, बल्कि गुरु-काल के बाद का निरंतरता-स्थल है। इसे HG-460 तथा HG-464 गुरु नानक झिरा से जोड़ें, जहाँ माई भागो का अक्सर जाना दर्ज है।

Source baseSource baseस्रोत आधार

• The Sikh Encyclopedia, “Bhago, Mai” (post-Nanded settlement at Jinvara and conversion of her hut into a gurdwara).

• Karnataka Tourism, “Gurudwara Tap Asthan Mai Bhago” (current government recognition, Janwada location and residence tradition).

• The Sikh Encyclopedia, “Bidar” (Mai Bhago’s connection with Nanak Jhira during her Jinvara residence).

· ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ, "ਭਾਗੋ, ਮਾਈ" (ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਨਵਾਰਾ ਵਿਖੇ ਵਾਸਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ)।

· ਕਰਨਾਟਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ, "ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਪ ਅਸਥਾਨ ਮਾਈ ਭਾਗੋ" (ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾ, ਜਨਵਾੜਾ ਥਾਂ ਅਤੇ ਵਾਸਾ ਪਰੰਪਰਾ)।

· ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ, "ਬੀਦਰ" (ਜਿਨਵਾਰਾ ਵਾਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਦਾ ਨਾਨਕ ਝੀਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ)।

• सिख विश्वकोश, “भागो, माई” (नांदेड़ के बाद जिनवारा में बसना और उनकी कुटिया का गुरुद्वारे में परिवर्तन)।

• कर्नाटक पर्यटन, “गुरुद्वारा तप अस्थान माई भागो” (वर्तमान सरकारी मान्यता, जनवाड़ा का स्थान और निवास परंपरा)।

• सिख विश्वकोश, “बीदर” (जिनवारा निवास के दौरान माई भागो का नानक झिरा से संबंध)।