HG-489
Gurdwara Patshahi Chhevin, Naumi Ate Dasvin, Mukarrampurਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ, ਨੌਵੀਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ, ਮੁਕਰਮਪੁਰGurdwara Patshahi Chhevin, Naumi Ate Dasvin, Mukarrampur
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ, ਨੌਵੀਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ, ਮੁਕਰਮਪੁਰ
Fatehgarh Sahib, Punjab, Indiaਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤफतेहगढ़ साहिब, पंजाब, भारत
- Associated withਸੰਬੰਧਿਤसंबंधित
- Guru Hargobind Sahib Ji; Guru Tegh Bahadur Sahib Ji; Guru Gobind Singh Jiਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀगुरु हरगोबिंद साहिब जी; गुरु तेग बहादुर साहिब जी; गुरु गोबिंद सिंह जी
- Periodਸਮਾਂकाल
- Sixth-Guru travel tradition; 1675 Ninth-Guru visit tradition; Tenth-Guru childhood-route tradition; later memorial developmentਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ; 1675 ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ; ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਲ-ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ; ਬਾਅਦ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਿਕਾਸछठे गुरु की यात्रा-परंपरा; 1675 में नौवें गुरु की यात्रा की परंपरा; दसवें गुरु के बचपन के मार्ग की परंपरा; बाद में स्मारक का विकास
- Site typeਅਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮस्थल प्रकार
- Shared multi-Guru visit / principal village historical gurdwaraਸਾਂਝਾ ਬਹੁ-ਗੁਰੂ ਆਗਮਨ / ਮੁੱਖ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾसाझा बहु-गुरु आगमन / गाँव का प्रमुख ऐतिहासिक गुरुद्वारा
- Current statusਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀवर्तमान स्थिति
- Historical principal shrine; exact 2026 management/access to refreshਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ; ਸਹੀ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧ / ਪਹੁੰਚ ਨਵਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜऐतिहासिक प्रमुख स्थान; 2026 का सटीक प्रबंधन/पहुँच अद्यतन करना है
- Coordinatesਕੋਆਰਡੀਨੇਟनिर्देशांक
- Pending exact public entrance verification
Short Overviewਸੰਖੇਪ ਝਲਕसंक्षिप्त परिचय
The principal historical gurdwara of Mukarrampur is a shared three-Guru shrine associated in local Sikh tradition with Guru Hargobind Sahib Ji, Guru Tegh Bahadur Sahib Ji and Guru Gobind Singh Ji. It is physically distinct from the village's separate Ninth-Guru house shrine, First-Guru mound shrine, Banda Singh Bunga Sahib and Shaheed Ganj.
ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਤਿੰਨ-ਗੁਰੂ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨੌਵੇਂ-ਗੁਰੂ ਘਰ-ਸਥਾਨ, ਪਹਿਲੇ-ਗੁਰੂ ਥੇਹ-ਸਥਾਨ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬੁੰਗਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
मुकर्रमपुर का प्रमुख ऐतिहासिक गुरुद्वारा एक साझा तीन-गुरु स्थान है, जो स्थानीय सिख परंपरा में गुरु हरगोबिंद साहिब जी, गुरु तेग बहादुर साहिब जी और गुरु गोबिंद सिंह जी से जुड़ा है। यह गाँव के अलग नौवें-गुरु गृह-स्थान, पहले-गुरु के टीले वाले स्थान, बंदा सिंह के बुंगा साहिब और शहीद गंज से भौतिक रूप से अलग है।
Why This Place Is Historicalਇਹ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਉਂ ਹੈयह स्थान ऐतिहासिक क्यों है
The Sikh Encyclopedia explicitly identifies five different historical shrines at Mukarrampur and names this as the principal shrine. That source describes its three Guru associations, its twentieth-century building and its separate management role over the wider village cluster. The specificity of the name and architecture passes Pothi's one-physical-site gate.
ਸਿੱਖ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪੰਜ ਵੱਖਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਰੋਤ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਰੂ-ਸਬੰਧਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਿੰਡ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਅਤੇ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪੋਥੀ ਦੀ ਇੱਕ-ਭੌਤਿਕ-ਸਥਾਨ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
सिख विश्वकोश मुकर्रमपुर में पाँच अलग-अलग ऐतिहासिक स्थान स्पष्ट रूप से बताता है और इसे प्रमुख स्थान नाम देता है। वह स्रोत इसके तीन गुरु-संबंधों, इसके बीसवीं सदी के भवन और व्यापक ग्राम-समूह पर इसकी अलग प्रबंधन-भूमिका का वर्णन करता है। नाम और वास्तुकला की यही विशिष्टता पोथी की एक-भौतिक-स्थल कसौटी पार करती है।
Full Historyਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸपूरा इतिहास
Mukarrampur, also recorded as Makaroripur, lies about 14 km from Sirhind. Sikh reference literature preserves the village as a multi-period sacred landscape rather than a single-event site.
The principal gurdwara is associated by local tradition with Guru Hargobind Sahib Ji during travel through the region. The same source records Guru Tegh Bahadur Sahib Ji at Mukarrampur on the full-moon day of Har 1732 Bikrami, corresponding in the source to 28 June 1675.
Guru Gobind Singh Ji is also believed to have stayed here for two days while travelling as a child from Patna toward Anandpur. Because that childhood-route detail is traditional rather than a contemporary itinerary, Pothi preserves it with source attribution rather than presenting it as documentary chronology.
The building described by the standard reference was constructed during the 1940s on a high plinth, with a square hall, central domed sanctum and surrounding verandah. The source describes SGPC management through a local committee, but the exact 2026 management and public entrance should be refreshed before app navigation is published.
ਮੁਕਰਮਪੁਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਕਰੌਰੀਪੁਰ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਹਵਾਲਾ-ਸਾਹਿਤ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਕਹਿਰੀ-ਘਟਨਾ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹੁ-ਕਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਰੋਤ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਹਾੜ੍ਹ 1732 ਬਿਕਰਮੀ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਵਿਖੇ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ 28 ਜੂਨ 1675 ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਦੋ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਾਲ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਮਕਾਲੀ ਯਾਤਰਾ-ਵੇਰਵੇ ਦੀ ਥਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹੈ, ਪੋਥੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰੋਤ-ਸਹਿਤ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ।
ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਇਮਾਰਤ 1940ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਚਬੂਤਰੇ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਗਾਕਾਰ ਹਾਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਗਰਭ-ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਰਾਂਡਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਐਪ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹੀ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਦਾਖ਼ਲਾ ਨਵਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
मुकर्रमपुर, जिसे मकरोरीपुर भी लिखा गया है, सरहिंद से लगभग 14 किलोमीटर दूर है। सिख संदर्भ-साहित्य इस गाँव को एकल-घटना स्थल के बजाय बहु-कालीन पवित्र परिदृश्य के रूप में सुरक्षित रखता है।
प्रमुख गुरुद्वारा स्थानीय परंपरा में गुरु हरगोबिंद साहिब जी से जुड़ा है, जो इस क्षेत्र से होकर यात्रा कर रहे थे। वही स्रोत गुरु तेग बहादुर साहिब जी का मुकर्रमपुर आगमन हाड़ 1732 बिक्रमी की पूर्णिमा को दर्ज करता है, जो स्रोत के अनुसार 28 जून 1675 बनता है।
यह भी माना जाता है कि गुरु गोबिंद सिंह जी बचपन में पटना से आनंदपुर की ओर यात्रा करते हुए यहाँ दो दिन ठहरे थे। चूँकि बचपन के मार्ग का यह विवरण समकालीन यात्रा-वृत्तांत न होकर परंपरागत है, पोथी इसे प्रामाणिक कालक्रम के रूप में प्रस्तुत करने के बजाय स्रोत-संदर्भ सहित सुरक्षित रखती है।
मानक संदर्भ-ग्रंथ में वर्णित भवन 1940 के दशक में ऊँची कुर्सी पर बनाया गया था, जिसमें वर्गाकार हॉल, बीच में गुंबददार गर्भगृह और चारों ओर बरामदा है। स्रोत बताता है कि प्रबंधन शिरोमणि कमेटी के अधीन एक स्थानीय समिति द्वारा होता है, पर ऐप में नेविगेशन प्रकाशित करने से पहले 2026 का सटीक प्रबंधन और सार्वजनिक प्रवेश-द्वार अद्यतन किया जाना चाहिए।
What Happened Hereਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆयहाँ क्या हुआ
The site preserves a shared local memory of visits by the Sixth, Ninth and Tenth Gurus. It functions as the principal Mukarrampur Guru shrine and as the organizing centre of the village's multi-shrine Sikh landscape.
ਇਹ ਸਥਾਨ ਛੇਵੇਂ, ਨੌਵੇਂ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਥਾਨਕ ਯਾਦ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਰੂ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁ-ਸਥਾਨ ਸਿੱਖ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
यह स्थल छठे, नौवें और दसवें गुरु के आगमन की साझा स्थानीय स्मृति संजोए हुए है। यह मुकर्रमपुर का प्रमुख गुरु-स्थान है और गाँव के बहु-स्थल सिख परिदृश्य का संगठक केंद्र भी।
Gurus and Historical Figures Connected With This Siteਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂइस स्थान से जुड़े गुरु साहिबान और ऐतिहासिक हस्तियाँ
• Guru Hargobind Sahib Ji - visit preserved in local Sikh tradition.
• Guru Tegh Bahadur Sahib Ji - visit dated by the standard reference tradition to 28 June 1675.
• Guru Gobind Singh Ji - childhood-journey stay preserved in local tradition.
• Mukarrampur sangat and later local committee/custodians.
• ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ · ਆਗਮਨ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਿਆ ਗਿਆ।
• ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ · ਆਗਮਨ ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲਾ ਪਰੰਪਰਾ ਵੱਲੋਂ 28 ਜੂਨ 1675 ਨਾਲ ਮਿਤੀਬੱਧ।
• ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ · ਬਾਲ-ਯਾਤਰਾ ਠਹਿਰਾਅ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਿਆ ਗਿਆ।
• ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ / ਸੇਵਾਦਾਰ।
• गुरु हरगोबिंद साहिब जी · आगमन स्थानीय सिख परंपरा में सुरक्षित।
• गुरु तेग बहादुर साहिब जी · आगमन की तिथि मानक संदर्भ-ग्रंथ की परंपरा के अनुसार 28 जून 1675।
• गुरु गोबिंद सिंह जी · बचपन की यात्रा में ठहराव, स्थानीय परंपरा में सुरक्षित।
• मुकर्रमपुर की संगत तथा बाद की स्थानीय समिति/सेवादार।
Historical Structures and Featuresਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂऐतिहासिक इमारतें और विशेषताएँ
• Principal historical gurdwara of the Mukarrampur cluster.
• High-plinth twentieth-century building described as dating from the 1940s.
• Square hall with central domed sanctum and verandah around it in the standard description.
• Separate physical identity from HG-490, HG-491, HG-487 and HG-488.
• ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ।
• ਉੱਚੇ ਚਬੂਤਰੇ ਵਾਲੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ, ਜੋ 1940ਵਿਆਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਮਿਆਰੀ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਗਰਭ-ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਰਾਂਡੇ ਵਾਲਾ ਵਰਗਾਕਾਰ ਹਾਲ।
• HG-490, HG-491, HG-487 ਅਤੇ HG-488 ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਭੌਤਿਕ ਪਛਾਣ।
• मुकर्रमपुर समूह का प्रमुख ऐतिहासिक गुरुद्वारा।
• ऊँची कुर्सी पर बना बीसवीं सदी का भवन, जिसे 1940 के दशक का बताया गया है।
• मानक विवरण के अनुसार वर्गाकार हॉल, बीच में गुंबददार गर्भगृह और चारों ओर बरामदा।
• HG-490, HG-491, HG-487 और HG-488 से अलग भौतिक पहचान।
Original Site vs Current Buildingਅਸਲੀ ਥਾਂ ਬਨਾਮ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤमूल स्थान बनाम वर्तमान इमारत
None of the present structure should be backdated to the Gurus' lifetimes. The sacred association belongs to the remembered site; the source explicitly places the major building in the 1940s. Any later renovations must be treated as additional architectural layers.
ਮੌਜੂਦਾ ਬਣਤਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਬੰਧ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਹੈ; ਸਰੋਤ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ 1940ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਪਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
वर्तमान संरचना का कोई भी भाग गुरुओं के जीवनकाल का नहीं माना जाना चाहिए। पवित्र संबंध स्मरण किए गए स्थान से है; स्रोत मुख्य भवन को स्पष्ट रूप से 1940 के दशक में रखता है। बाद के किसी भी जीर्णोद्धार को अतिरिक्त वास्तु-परत के रूप में देखा जाना चाहिए।
Historical Timelineਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾऐतिहासिक समय-रेखा
• Guru Hargobind period: Local tradition places Guru Hargobind Sahib Ji at Mukarrampur during travel in the region. • 28 June 1675: Standard reference converts the local full-moon Har 1732 Bk tradition for Guru Tegh Bahadur Sahib Ji to this date. • Childhood journey tradition: Guru Gobind Singh Ji is believed to have stayed for two days while travelling from Patna toward Anandpur. • 1940s: Present major building described in the standard reference is constructed. • Modern period: The principal shrine continues as the central identity in a five-shrine Mukarrampur historical cluster.
• ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਕਾਲ: ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਵਿਖੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। • 28 ਜੂਨ 1675: ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਹਾੜ੍ਹ 1732 ਬਿਕਰਮੀ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਮਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। • ਬਾਲ-ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ: ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ। • 1940ਵਿਆਂ: ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਈ ਗਈ। • ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ: ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਪੰਜ-ਸਥਾਨ ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• गुरु हरगोबिंद काल: स्थानीय परंपरा गुरु हरगोबिंद साहिब जी को इस क्षेत्र की यात्रा के दौरान मुकर्रमपुर में बताती है। • 28 जून 1675: मानक संदर्भ-ग्रंथ गुरु तेग बहादुर साहिब जी से जुड़ी हाड़ 1732 बिक्रमी की स्थानीय पूर्णिमा परंपरा को इस तिथि में बदलता है। • बचपन की यात्रा की परंपरा: माना जाता है कि गुरु गोबिंद सिंह जी पटना से आनंदपुर जाते हुए दो दिन यहाँ ठहरे। • 1940 का दशक: मानक संदर्भ-ग्रंथ में वर्णित वर्तमान मुख्य भवन बनता है। • आधुनिक काल: प्रमुख स्थान मुकर्रमपुर के पाँच-स्थल ऐतिहासिक समूह की केंद्रीय पहचान बना रहता है।
Related Sakhis / Pothi Cross-Linksਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀਆਂ / ਪੋਥੀ ਕੜੀਆਂसंबंधित साखियाँ / पोथी कड़ियाँ
• HG-490 - separate Gurdwara Sahib Patshahi Nauvin inside Mukarrampur.
• HG-491 - separate Pahili Patshahi shrine at Isarkhel Theh.
• HG-487 - Bunga Sahib, Banda Singh Bahadur memorial.
• HG-488 - Shaheed Ganj, 1710 local-action memorial.
• Guru Hargobind, Guru Tegh Bahadur and Guru Gobind Singh historical-place collections should all reuse HG-489 for this same physical shrine.
• HG-490 · ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ।
• HG-491 · ਈਸਰਖੇਲ ਥੇਹ ਵਿਖੇ ਵੱਖਰਾ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸਥਾਨ।
• HG-487 · ਬੁੰਗਾ ਸਾਹਿਬ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਯਾਦਗਾਰ।
• HG-488 · ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ, 1710 ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ।
• ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਸਥਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਇੱਕੋ ਭੌਤਿਕ ਸਥਾਨ ਲਈ HG-489 ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• HG-490 · मुकर्रमपुर के भीतर अलग गुरुद्वारा साहिब पातशाही नौवीं।
• HG-491 · ईसरखेल थेह पर अलग पहिली पातशाही स्थान।
• HG-487 · बुंगा साहिब, बंदा सिंह बहादुर स्मारक।
• HG-488 · शहीद गंज, 1710 की स्थानीय कार्रवाई का स्मारक।
• गुरु हरगोबिंद, गुरु तेग बहादुर और गुरु गोबिंद सिंह के ऐतिहासिक-स्थल संग्रहों को इसी भौतिक स्थान के लिए HG-489 का ही पुनः प्रयोग करना चाहिए।
What Visitors Can See Todayਅੱਜ ਦਰਸ਼ਕ ਕੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨआज दर्शक क्या देख सकते हैं
Pothi can publish HG-489 as the principal Mukarrampur historical gurdwara with high confidence in its distinct identity. Exact 2026 operating details, management and visitor entrance remain Pending before live travel guidance is shown.
ਪੋਥੀ HG-489 ਨੂੰ ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ 2026 ਸੰਚਾਲਨ ਵੇਰਵੇ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਾਈਵ ਯਾਤਰਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਕੀ ਹਨ।
पोथी HG-489 को मुकर्रमपुर के प्रमुख ऐतिहासिक गुरुद्वारे के रूप में उसकी अलग पहचान पर उच्च विश्वास के साथ प्रकाशित कर सकती है। सजीव यात्रा-मार्गदर्शन दिखाने से पहले 2026 के सटीक संचालन-विवरण, प्रबंधन और दर्शन-प्रवेश लंबित हैं।
Source Notes and Historical Disagreementsਸਰੋਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਤਭੇਦस्रोत टिप्पणियाँ और ऐतिहासिक मतभेद
• NEW PERMANENT RECORD HG-489.
• MULTI-GURU CONTROL: one physical site, three Guru associations; do not create separate Sixth-, Ninth- or Tenth-Guru IDs.
• DATE CONTROL: 28 June 1675 is preserved as the standard reference's conversion of a local calendrical tradition, not as an independently contemporary dated record.
• BUILDING CONTROL: major present structure belongs to the 1940s layer.
• MUKARRAMPUR FIVE-SITE CONTROL: keep HG-489, 490, 491, 487 and 488 distinct.
• COORDINATES: Pending exact entrance verification.
• ਨਵਾਂ ਸਥਾਈ ਰਿਕਾਰਡ HG-489।
• ਬਹੁ-ਗੁਰੂ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਸਥਾਨ, ਤਿੰਨ ਗੁਰੂ-ਸਬੰਧ; ਵੱਖਰੇ ਛੇਵੇਂ-, ਨੌਵੇਂ- ਜਾਂ ਦਸਵੇਂ-ਗੁਰੂ ਆਈ.ਡੀ. ਨਾ ਬਣਾਓ।
• ਮਿਤੀ ਨਿਯੰਤਰਣ: 28 ਜੂਨ 1675 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਮਕਾਲੀ ਮਿਤੀਬੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕੈਲੰਡਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਸਾਂਭਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਇਮਾਰਤ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਬਣਤਰ 1940ਵਿਆਂ ਦੀ ਪਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।
• ਮੁਕਰਮਪੁਰ ਪੰਜ-ਸਥਾਨ ਨਿਯੰਤਰਣ: HG-489, 490, 491, 487 ਅਤੇ 488 ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖੋ।
• ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ: ਸਹੀ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਬਾਕੀ।
• नया स्थायी रिकॉर्ड HG-489.
• बहु-गुरु नियंत्रण: एक भौतिक स्थल, तीन गुरु-संबंध; छठे, नौवें या दसवें गुरु के लिए अलग आईडी न बनाएँ।
• तिथि नियंत्रण: 28 जून 1675 मानक संदर्भ-ग्रंथ द्वारा एक स्थानीय तिथि-परंपरा के रूपांतरण के रूप में सुरक्षित है, स्वतंत्र रूप से समकालीन दर्ज तिथि के रूप में नहीं।
• भवन नियंत्रण: वर्तमान मुख्य संरचना 1940 के दशक की परत की है।
• मुकर्रमपुर पाँच-स्थल नियंत्रण: HG-489, 490, 491, 487 और 488 को अलग-अलग रखें।
• निर्देशांक: सटीक प्रवेश-द्वार का सत्यापन लंबित।
Referencesਹਵਾਲੇसंदर्भ
- 1. The Sikh Encyclopedia - Mukarrampur - https://www.thesikhencyclopedia.com/mukarrampur/
- 2. Pothi Batch 53 - Mukarrampur cluster hold and HG-487/HG-488 controls - Pothi Historical Gurdwaras Batch 53
- 3. Pothi Master Index v2 through Batch 51 - duplicate-control baseline - Pothi internal canonical master