Sakhi 167
Battle of Khidranaਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਜੰਗखिदराणे का युद्ध
At Khidrana, the returning forty Sikhs, led by Mai Bhago Ji and Bhai Mahan Singh Ji, fought with courage against the pursuing force. Their sacrifice became remembered as the Battle of Muktsar.
ਖਿਦਰਾਣੇ ਵਿਖੇ, ਮੁੜ ਆਏ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ, ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।
खिदराणे में, लौट आए चालीस सिखों ने, माई भागो जी और भाई महां सिंह जी के नेतृत्व में, पीछा करती सेना के विरुद्ध साहस के साथ युद्ध किया। उनका बलिदान मुक्तसर के युद्ध के रूप में याद किया जाने लगा।
The Sakhiਸਾਖੀसाखी
Guru Gobind Singh Sahib Ji reached the area of Khidrana after the events of Anandpur and Chamkaur. The forty Sikhs who had earlier left the Guru returned with Mai Bhago Ji and Bhai Mahan Singh Ji. Their hearts were now full of repentance and courage. A pursuing force approached. The forty Sikhs prepared to stand. The area had a pool of water, an important place in the dry land. The battle that followed became deeply remembered in Sikh history. Mai Bhago Ji fought with great courage. Bhai Mahan Singh Ji and the forty Sikhs fought with devotion. They were not fighting for pride. They were returning to the Guru through sacrifice. The battle was hard. The forty gave their lives in service of the Guru. Mai Bhago Ji survived and remained honoured in Sikh tradition. Khidrana later became known as Muktsar, connected with liberation. The forty who had once written a bedava were blessed as the Chali Mukte. This sakhi teaches that sincere return to the Guru can transform a failure into spiritual victory. It also teaches that courage can be renewed. Even if a person once ran away, they can return with faith and become strong.
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਿਹੜੇ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹੁਣ ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਫੌਜ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ। ਚਾਲੀ ਸਿੱਖ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਢਾਬ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜੇ। ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਲੜੇ। ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੰਗ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਸੀ। ਚਾਲੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਬਚ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ। ਖਿਦਰਾਣਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਚਾਲੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ ਵਜੋਂ ਵਰੋਸਾਏ ਗਏ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਇੱਕ ਹਾਰ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਹ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੌਸਲਾ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੱਜ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਕੜਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
गुरु गोबिंद सिंह साहिब जी अनंदपुर और चमकौर की घटनाओं के बाद खिदराणे के इलाके में पहुँचे। जो चालीस सिख पहले गुरु जी को छोड़ गए थे, वे माई भागो जी और भाई महां सिंह जी के साथ वापस लौट आए। उनके हृदय अब पश्चाताप और साहस से भरे हुए थे। पीछा करती एक सेना पास आ गई। चालीस सिख डटकर खड़े होने के लिए तैयार हो गए। इस इलाके में पानी का एक ढाब था, जो इस सूखी धरती में एक अहम स्थान था। जो युद्ध हुआ, वह सिख इतिहास में बहुत गहराई से याद किया गया। माई भागो जी बहुत साहस के साथ लड़े। भाई महां सिंह जी और चालीस सिख श्रद्धा के साथ लड़े। वे अहंकार के लिए नहीं लड़ रहे थे। वे बलिदान देकर गुरु जी की ओर लौट रहे थे। युद्ध बहुत कठिन था। चालीसों ने गुरु जी की सेवा में अपने प्राण दे दिए। माई भागो जी बच गए और सिख परंपरा में सम्मानित रहे। खिदराणा बाद में मुक्तसर के रूप में जाना गया, जो मुक्ति से जुड़ा हुआ है। जिन चालीसों ने एक बार बेदावा लिखा था, वे चाली मुक्ते के रूप में आशीर्वादित हुए। यह साखी सिखाती है कि गुरु जी की ओर सच्चे मन से लौट आना एक हार को आध्यात्मिक विजय में बदल सकता है। यह यह भी सिखाती है कि साहस फिर से नया हो सकता है। भले ही कोई व्यक्ति एक बार भाग जाए, वह श्रद्धा के साथ लौट सकता है और मज़बूत बन सकता है।
Moralਸਿੱਖਿਆशिक्षा
A sincere return to truth can transform a mistake into spiritual victory.
ਸੱਚ ਵੱਲ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
सत्य की ओर सच्चे मन से लौट आना एक गलती को आध्यात्मिक विजय में बदल सकता है।
Life lessonਜੀਵਨ ਸਬਕजीवन सीख
Do not let one failure define your whole life. Return to the Guru and do what is right.
ਇੱਕ ਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਤੈਅ ਨਾ ਕਰਨ ਦਿਓ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਮੁੜੋ ਅਤੇ ਜੋ ਠੀਕ ਹੈ ਉਹ ਕਰੋ।
एक हार को अपने पूरे जीवन को तय न करने दें। गुरु जी की ओर लौटें और जो सही है वह करें।
Gurbani connectionਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧगुरबाणी संबंध
This sakhi connects with repentance, courage, Chardi Kala, shaheedi, hukam, and returning to the Guru.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਪਛਤਾਵੇ, ਹੌਸਲੇ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਸ਼ਹੀਦੀ, ਹੁਕਮ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी पश्चाताप, साहस, चढ़दी कला, शहीदी, हुकम, और गुरु जी की ओर लौट आने से जुड़ती है।
Reflectਵਿਚਾਰविचार
How can someone turn a past mistake into a better future?
ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਬੀਤੇ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
कोई व्यक्ति बीते हुए एक गलती को बेहतर भविष्य में कैसे बदल सकता है?
Questions & answersਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰप्रश्न उत्तर
Where did this battle take place?
ਇਹ ਜੰਗ ਕਿੱਥੇ ਹੋਈ ਸੀ?
यह युद्ध कहाँ हुआ था?
The battle took place at Khidrana, later known as Muktsar.
ਇਹ ਜੰਗ ਖਿਦਰਾਣੇ ਵਿਖੇ ਹੋਈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
यह युद्ध खिदराणे में हुआ, जो बाद में मुक्तसर के रूप में जाना गया।
Who led the forty Sikhs back?
ਚਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਿਸ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ?
चालीस सिखों को वापस किसने नेतृत्व दिया?
Mai Bhago Ji helped lead and awaken them, along with Bhai Mahan Singh Ji.
ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
माई भागो जी ने भाई महां सिंह जी के साथ उनका नेतृत्व करने और जगाने में मदद की।
Why had the forty returned?
ਚਾਲੀ ਸਿੱਖ ਵਾਪਸ ਕਿਉਂ ਮੁੜੇ ਸਨ?
चालीस सिख वापस क्यों लौटे थे?
They returned with repentance and love for the Guru.
ਉਹ ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ।
वे पश्चाताप और गुरु जी के प्रति प्रेम के साथ वापस लौटे।
What moral does this sakhi teach?
ਇਹ ਸਾਖੀ ਕਿਹੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
यह साखी कौन सी शिक्षा देती है?
It teaches that sincere return to truth can become spiritual victory.
ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਵੱਲ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਰੂਹਾਨੀ ਜਿੱਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
यह सिखाती है कि सत्य की ओर सच्चे मन से लौट आना आध्यात्मिक विजय बन सकता है।
What Sikh value connects with this sakhi?
ਇਸ ਸਾਖੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਮੁੱਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ?
इस साखी से कौन सा सिख मूल्य जुड़ता है?
This sakhi connects with repentance, courage, Chardi Kala, shaheedi, and hukam.
ਇਹ ਸਾਖੀ ਪਛਤਾਵੇ, ਹੌਸਲੇ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਸ਼ਹੀਦੀ, ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
यह साखी पश्चाताप, साहस, चढ़दी कला, शहीदी, और हुकम से जुड़ती है।
How can children practise this lesson?
ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
बच्चे इस शिक्षा को कैसे अपना सकते हैं?
Children can admit mistakes, return to good choices, and keep trying with courage.
ਬੱਚੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
बच्चे अपनी गलतियाँ मान सकते हैं, अच्छे फैसलों की ओर लौट सकते हैं, और साहस के साथ प्रयास करते रह सकते हैं।